Gỡ 'nút thắt' thể chế, thúc đẩy tăng trưởng 2 con số

Thưa ông, xin ông cho biết, công tác cải cách, cắt giảm thủ tục hành chính (TTHC) trong lĩnh vực sản xuất, kinh doanh đang được triển khai như thế nào?

Thực hiện Chương trình cắt giảm, đơn giản hóa TTHC liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh năm 2025 và 2026 theo Nghị quyết số 66/NQ-CP ngày 26/3/2025 của Chính phủ, tính đến giữa tháng 4/2026, các Bộ, ngành đã chủ động bãi bỏ 264 TTHC, đơn giản hóa 1.585 TTHC, cắt giảm 2.427 điều kiện kinh doanh, tương ứng cắt giảm 29,3% thời gian thực hiện và 37,97% chi phí tuân thủ. Hiện nay, theo Luật Đầu tư năm 2025 có 198 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, so với giai đoạn năm 2020 - 2025 đã cắt giảm 36 ngành, nghề.

Theo Kết luận số 18-KL/TW ngày 2/4/2026 của Hội nghị Trung ương 2, các Bộ, cơ quan ngang Bộ phải rà soát cắt giảm tiếp 30% ngành, nghề kinh doanh có điều kiện, tương ứng cắt giảm khoảng 60 ngành, nghề; đồng thời cắt giảm 100% điều kiện kinh doanh không cần thiết. Ngoài ra, phải cắt giảm 50% thời gian thực hiện, 50% chi phí tuân thủ TTHC; cấp Bộ chỉ thực hiện không quá 30% tổng số TTHC thuộc lĩnh vực quản lý.

Tại cuộc họp Thường trực Chính phủ bàn giải pháp thực hiện cải cách TTHC theo Kết luận 18, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng nhấn mạnh yêu cầu cải cách phải đi vào thực chất, gắn trực tiếp với mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số. Thủ tướng yêu cầu các Bộ trưởng phải trực tiếp vào cuộc, đề xuất phương án cắt giảm TTHC ngay trong tháng 4/2026. Đồng thời, trong quá trình cắt giảm, đơn giản hóa TTHC, cần chú ý lắng nghe, nghiên cứu kỹ lưỡng, tiếp thu các kiến nghị, đề xuất của doanh nghiệp, hiệp hội.

Đầu tháng 4/2026 vừa qua, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết về tổng rà soát văn bản quy phạm pháp luật nhằm đánh giá tính đầy đủ, kịp thời của việc thể chế hóa đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng thành các quy định pháp luật; đồng thời rà soát, phát hiện các quy định pháp luật mâu thuẫn, chồng chéo, thiếu đồng bộ, thiếu thống nhất trong hệ thống pháp luật; qua đó đề xuất cắt giảm, đơn giản hóa điều kiện hành nghề, đầu tư, kinh doanh, thủ tục hành chính rườm rà, bất hợp lý, tạo gánh nặng chi phí tuân thủ…

Một trong những định hướng lớn của Trung ương là chuyển mạnh phương thức quản lý nhà nước từ tiền kiểm sang hậu kiểm, tăng cường minh bạch và trách nhiệm giải trình. Đồng thời, dữ liệu số được xác định là nền tảng cốt lõi để tái cấu trúc quy trình TTHC, giảm giấy tờ và chi phí tuân thủ. Thực tế, trong năm 2025, Chính phủ đã cắt giảm, đơn giản hóa gần 800 thủ tục hành chính, thay thế giấy tờ bằng dữ liệu số, giúp tiết kiệm đáng kể thời gian, chi phí cho người dân và doanh nghiệp.

Theo ông, đâu là những "nút thắt" thể chế cần ưu tiên tháo gỡ để đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số?

Theo rà soát của Bộ Tư pháp, khoảng 60% vướng mắc hiện nay nằm ở khâu tổ chức thực hiện chứ không hoàn toàn do quy định pháp luật. Nhiều chủ trương, chính sách đúng nhưng khi triển khai lại chưa đạt hiệu quả như kỳ vọng do thiếu đồng bộ, thiếu quyết liệt, thậm chí còn tình trạng né tránh, đùn đẩy trách nhiệm.

Bên cạnh đó, hệ thống pháp luật trong một số lĩnh vực vẫn chưa theo kịp yêu cầu thực tiễn và hội nhập, quá trình thể chế hóa còn chậm, làm hạn chế khả năng khơi thông và phân bổ nguồn lực cho phát triển.

Tình trạng chồng chéo, mâu thuẫn giữa các quy định pháp luật, đặc biệt trong các lĩnh vực như đầu tư, đất đai, xây dựng, môi trường... là nguyên nhân khiến thời gian triển khai dự án kéo dài, gia tăng chi phí tuân thủ và làm giảm cơ hội đầu tư của doanh nghiệp.

Các rào cản về thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh vẫn còn tồn tại, chưa thực sự tạo thuận lợi cho doanh nghiệp gia nhập và mở rộng thị trường. Điều này cho thấy cải cách cần đi vào thực chất hơn, chuyển từ kiểm soát thủ tục sang kiểm soát chi phí tuân thủ.

Từ những vấn đề trên, tôi cho rằng cần tập trung tháo gỡ một số trọng tâm: hoàn thiện hệ thống pháp luật theo hướng đồng bộ, thống nhất; nâng cao chất lượng xây dựng chính sách ngay từ đầu; chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm gắn với dữ liệu; đồng thời nâng cao trách nhiệm của các cơ quan thực thi, nhất là người đứng đầu...

Khi các "nút thắt" này được tháo gỡ một cách thực chất, sẽ tạo điều kiện khơi thông nguồn lực, giảm chi phí cho doanh nghiệp và từ đó góp phần quan trọng hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng 2 con số.

Kết luận số 18-KL/TW Hội nghị Trung ương 2 nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện thể chế đồng bộ, hiện đại, cạnh tranh để tạo đột phá về tăng trưởng, vậy trong thời gian tới, Bộ Tư pháp sẽ triển khai những giải pháp gì, thưa ông?

Trong Chương trình lập pháp năm 2026, Chính phủ dự kiến sẽ trình Quốc hội xem xét, thông qua 44 dự án luật, nghị quyết quy phạm pháp luật, trong đó có rất nhiều văn bản liên quan trực tiếp đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp như Luật Cạnh tranh, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa..., hoặc gắn với địa phương như Luật Thủ đô (sửa đổi).

Bộ Tư pháp sẽ phối hợp chặt chẽ với các Bộ, ngành, địa phương tiến hành rà soát để trong quá trình sửa đổi, bổ sung, xây dựng luật, nghị quyết trình Quốc hội sẽ tập trung vào vấn đề phân cấp, phân quyền, đẩy mạnh cải cách hành chính, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh nhằm tháo gỡ các rào cản, tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp.

Cùng với đó, Bộ Tư pháp tiếp tục triển khai hiệu quả vai trò là Cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo tổng rà soát văn bản quy phạm pháp luật. Mục tiêu cốt lõi là phải nhận diện và tháo gỡ các điểm nghẽn thể chế đang cản trở sự phát triển. Hệ thống pháp luật sau rà soát phải thực sự khả thi, đồng bộ và trở thành nền tảng để hiện thực hóa các mục tiêu chiến lược của Đảng, đặc biệt là tinh thần của Nghị quyết Đại hội XIV và các chủ trương về đổi mới tổ chức bộ máy, phát triển kinh tế - xã hội.

Bộ Tư pháp cũng đang đẩy mạnh chuyển đổi số trong công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật, hoàn thiện Cổng Pháp luật quốc gia, tăng cường ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để có thể giải đáp những vướng mắc, khó khăn về TTHC của người dân, doanh nghiệp trên môi trường số; đồng thời vận hành hiệu quả nền tảng số Thi hành án dân sự, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Đặc biệt về cải cách TTHC, Bộ Tư pháp sẽ phối hợp chặt chẽ với các Bộ, ngành, địa phương, tham mưu cho Chính phủ, đề xuất đơn giản hóa, cắt giảm thủ tục hành chính, không chỉ về số lượng mà hướng đến nâng cao chất lượng thực thi thủ tục hành chính dựa trên cơ sở liên thông dữ liệu, cắt giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp, người dân. Qua đó, góp phần cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, thúc đẩy tăng trưởng, phấn đấu mục tiêu tăng trưởng 2 con số trong năm 2026.

Xin trân trọng cám ơn ông!