Nhiều nội dung mới quan trọng
Luật An ninh mạng năm 2025 được xây dựng trên cơ sở kế thừa, hợp nhất các quy định còn phù hợp của Luật An ninh mạng năm 2018 và Luật An toàn thông tin mạng năm 2015, tạo sự đồng bộ, thống nhất, xuyên suốt của hệ thống pháp luật.
Luật có nhiều nội dung mới quan trọng. Trong đó, Luật tiếp tục hoàn thiện cơ sở pháp lý về bảo vệ chủ quyền, quyền tài phán, lợi ích quốc gia trên không gian mạng; khẳng định rõ nguyên tắc mọi hoạt động trên không gian mạng phải tuân thủ Hiến pháp, pháp luật Việt Nam, không để không gian mạng bị lợi dụng để xâm phạm an ninh quốc gia, lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân.
Đồng thời tiếp tục hoàn thiện các quy định về an ninh mạng, an ninh thông tin mạng, an ninh dữ liệu, bảo vệ hệ thống thông tin và các biện pháp phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm an ninh mạng, qua đó không để phát sinh khoảng trống pháp lý trong tổ chức thực hiện.
Luật thể hiện rõ quan điểm lấy phòng ngừa là chính, phát hiện sớm, xử lý từ đầu, từ xa; nâng cao năng lực cảnh báo, ứng phó, khắc phục sự cố an ninh mạng; đồng thời gắn chặt công tác bảo vệ an ninh mạng với yêu cầu giữ vững ổn định chính trị, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội trong điều kiện phát triển mạnh mẽ của khoa học, công nghệ và chuyển đổi số.
Điểm mới đáng chú ý nữa, Luật tiếp tục làm rõ hơn trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân trong bảo vệ an ninh mạng; nhất là trách nhiệm của các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trên không gian mạng, kể cả doanh nghiệp xuyên biên giới. Qua đó nâng cao kỷ cương, kỷ luật pháp luật, siết chặt trách nhiệm tuân thủ và phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị, toàn dân trong sự nghiệp bảo vệ an ninh quốc gia trên không gian mạng.
Luật thể hiện rõ hơn quan điểm lấy con người và dữ liệu làm trung tâm trong bảo vệ an ninh mạng; gắn bảo vệ an ninh mạng với bảo vệ dữ liệu, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân; đồng thời chú trọng hơn đến yêu cầu bảo vệ các nhóm dễ bị tổn thương trên không gian mạng, góp phần xây dựng môi trường mạng an toàn, lành mạnh, nhân văn.
Đối với công tác phòng, chống tội phạm công nghệ cao, Luật An ninh mạng năm 2025 đã tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý theo hướng đồng bộ, chặt chẽ, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho lực lượng chuyên trách bảo vệ an ninh mạng trong công tác nắm tình hình, phát hiện sớm, ngăn chặn kịp thời và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật trên không gian mạng.
Trong bối cảnh hiện nay, tội phạm mạng, tội phạm sử dụng công nghệ cao tiếp tục diễn biến phức tạp; phương thức, thủ đoạn hoạt động ngày càng tinh vi, ẩn danh, lợi dụng triệt để những thành tựu mới của khoa học, công nghệ, nhất là nền tảng số, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, công nghệ mã hóa để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật. Từ thực tiễn đó, việc triển khai luật tạo khuôn khổ pháp lý đầy đủ, thống nhất, đủ mạnh để lực lượng chuyên trách bảo vệ an ninh mạng chủ động phòng ngừa, phát hiện, đấu tranh, xử lý hiệu quả.
Ngăn chặn tình trạng sử dụng AI, Deepfake để tạo dựng, phát tán tin giả
Về một số nội dung cụ thể, hiện nay, những hành vi sử dụng AI hay Deepfake để tạo ra những hình ảnh giả, thông tin giả lan truyền trên các nền tảng rất phổ biến. Do đó, việc triển khai thi hành luật bổ sung nhiều quy định nghiêm khắc nhằm xử lý các hành vi này. Theo đó, cả hành vi khởi tạo các sản phẩm giả mạo như video, hình ảnh do AI tạo ra và hành vi phát tán, lan truyền các nội dung này đều sẽ bị xử lý với chế tài nghiêm khắc. Đồng thời quy định trách nhiệm đối với các nền tảng số khi để xảy ra vi phạm nhưng không thực hiện kiểm định, kiểm soát hoặc gỡ bỏ nội dung theo yêu cầu của cơ quan nhà nước. Đặc biệt, đối với các hành vi xâm phạm dữ liệu cá nhân, mức xử phạt sẽ được áp dụng ở mức rất cao theo thông lệ quốc tế.
Việc thiết lập, vận hành và quản trị các hội nhóm trên mạng xã hội phải tuân thủ các trình tự, thủ tục và cơ chế quản lý cụ thể. Trong quá trình hoạt động, quản trị viên hội nhóm có trách nhiệm kiểm soát, duyệt nội dung đăng tải theo quy định nhằm ngăn chặn tình trạng các đối tượng lợi dụng hội nhóm để đăng tải thông tin tiêu cực, gây ảnh hưởng đến an ninh, trật tự. Người khởi tạo và điều hành hội nhóm cũng phải chịu trách nhiệm trong trường hợp bài đăng của thành viên gây tác động xấu đến xã hội nhưng không được kiểm duyệt, xử lý kịp thời.
Đối với công tác định danh điện tử (KYC) sẽ quy định triển khai đồng bộ các biện pháp định danh nhằm đấu tranh với tình trạng sử dụng “SIM rác” và tài khoản ngân hàng không chính chủ. Theo đó, từ tài khoản mạng xã hội, tài khoản ngân hàng đến số điện thoại đều phải xây dựng cơ chế định danh xác thực.
Thời gian qua, Ngân hàng Nhà nước đã triển khai làm sạch dữ liệu tài khoản ngân hàng; đồng thời, các doanh nghiệp viễn thông cũng phối hợp với Bộ Công an thực hiện định danh thuê bao thông qua hệ thống Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Khi các nền tảng hoàn thiện cơ sở dữ liệu định danh, sẽ từng bước hình thành hệ thống định danh toàn quốc phục vụ quản lý các tài khoản hoạt động trên không gian mạng.
Trách nhiệm đối với các nhà cung cấp dịch vụ xuyên biên giới cũng được quy định chặt chẽ. Theo đó, các nền tảng phải xây dựng cơ chế định danh tài khoản khách hàng thông qua các công cụ trực tuyến; đồng thời có trách nhiệm phối hợp, chia sẻ thông tin nhanh chóng cho cơ quan chức năng trong các trường hợp khẩn cấp. Đặc biệt, các nền tảng phải thực hiện gỡ bỏ thông tin xấu độc, ngăn chặn nguy cơ lan truyền trên không gian mạng trong thời hạn 24 giờ kể từ khi nhận được yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
Bảo vệ an ninh mạng gắn với bảo vệ con người
Luật An ninh mạng năm 2025 thể hiện rất rõ quan điểm bảo vệ an ninh mạng phải gắn với bảo vệ con người, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân; trong đó dành sự quan tâm đặc biệt đối với các nhóm dễ bị tổn thương trên không gian mạng như trẻ em, thanh thiếu niên, người cao tuổi và những người hạn chế về khả năng nhận biết, tự bảo vệ mình trước các nguy cơ, rủi ro trên môi trường số.
Trung tướng Lê Xuân Minh, Cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Bộ Công an cho biết: Trong điều kiện hiện nay, không gian mạng đã trở thành một phần không thể tách rời của đời sống xã hội. Bên cạnh những giá trị, lợi ích to lớn mà môi trường số mang lại, người dân cũng đang phải đối mặt với nhiều nguy cơ như lừa đảo trực tuyến, xâm phạm dữ liệu cá nhân, phát tán thông tin xấu độc, thông tin giả, xâm hại trẻ em trên không gian mạng và nhiều hình thức lợi dụng công nghệ để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật.
Để Luật đi vào cuộc sống, Trung tướng Lê Xuân Minh cho rằng, cùng với việc hoàn thiện cơ chế pháp lý và tăng cường quản lý nhà nước, cần đặc biệt chú trọng công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục, hướng dẫn kỹ năng để người dân có thể chủ động tự bảo vệ mình.
Về những nhóm giải pháp cụ thể, Trung tướng Lê Xuân Minh nhấn mạnh việc đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về an ninh mạng bằng hình thức phù hợp, thiết thực, dễ tiếp cận, dễ hiểu đối với từng nhóm đối tượng; chú trọng tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng, nền tảng số, trong nhà trường, cơ quan, đơn vị, khu dân cư nhằm nâng cao nhận thức, hình thành ý thức tự giác chấp hành pháp luật và kỹ năng tự bảo vệ trên không gian mạng.
Bên cạnh đó nâng cao vai trò, trách nhiệm của gia đình, nhà trường, cơ quan, tổ chức trong quản lý, giáo dục, hướng dẫn trẻ em, thanh thiếu niên sử dụng Internet, mạng xã hội an toàn, lành mạnh; kịp thời phát hiện, ngăn chặn các nguy cơ bị lôi kéo, dụ dỗ, xâm hại hoặc trở thành nạn nhân của các hành vi vi phạm pháp luật trên không gian mạng.
Các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trên không gian mạng thực hiện nghiêm trách nhiệm cảnh báo nguy cơ, phát hiện, ngăn chặn, gỡ bỏ thông tin xấu độc, thông tin vi phạm pháp luật; thiết lập các công cụ hỗ trợ, cơ chế phản ánh, tố giác thuận tiện để người dân, nhất là nhóm dễ bị tổn thương, có thể tiếp cận, phản ánh và được bảo vệ kịp thời.
Trung tướng Lê Xuân Minh nêu bật tầm quan trọng của việc tăng cường hướng dẫn kỹ năng an toàn thông tin, kỹ năng nhận diện tin giả, lừa đảo trực tuyến, hành vi xâm phạm dữ liệu cá nhân, chiếm đoạt tài khoản; phổ biến các biện pháp bảo mật cơ bản, thiết thực để người dân có thể chủ động tự bảo vệ mình trong quá trình tham gia môi trường số. Cùng với đó gắn công tác tuyên truyền, giáo dục với công tác kiểm tra, phát hiện, xử lý vi phạm; tạo sức răn đe, phòng ngừa chung, đồng thời củng cố niềm tin của người dân đối với hiệu lực thực thi pháp luật trên không gian mạng; qua đó từng bước xây dựng môi trường mạng an toàn, lành mạnh, nhân văn, trong đó người dân vừa được bảo vệ bằng pháp luật, bằng các biện pháp quản lý và kỹ thuật, vừa được trang bị đầy đủ kiến thức, kỹ năng để chủ động phòng ngừa rủi ro.