Trụ sở quân sự mới của Ai Cập - Khu phức hợp Octagon bao gồm tám tòa nhà, mỗi tòa nhà có mặt bằng hình bát giác. Ảnh: Bộ Quốc phòng Ai Cập
Công trình không chỉ là trung tâm điều hành của quân đội Ai Cập mà còn phản ánh xu hướng nhiều cường quốc đầu tư vào các tổng hành dinh quân sự tích hợp, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và hạ tầng chỉ huy hiện đại.
Tổng hành dinh quân sự lớn nhất thế giới
Tổng thống Ai Cập Abdel Fattah el-Sisi ngày 4/7 đã chính thức khánh thành The Octagon, tên gọi chính thức là Trụ sở Bộ Chỉ huy Chiến lược Quốc gia, nằm trong Thủ đô Hành chính Mới, cách Cairo khoảng 45 km về phía Đông.
Theo The EurAsian Times, khu phức hợp có diện tích khoảng 22.000 mẫu Anh (gần 8.900 ha), với tổng diện tích sàn xây dựng khoảng 4,7 triệu m², vượt xa Lầu Năm Góc của Mỹ để trở thành tổng hành dinh quốc phòng lớn nhất thế giới.
The Octagon được thiết kế làm trung tâm chỉ huy và kiểm soát thống nhất cho toàn bộ lực lượng vũ trang Ai Cập. Công trình gồm tám tòa nhà hình bát giác kết nối với nhau bằng hệ thống hành lang, bao quanh các công trình trung tâm. Mỗi khối đảm nhiệm các chức năng như chỉ huy tác chiến, hậu cần và điều phối ứng phó khẩn cấp quốc gia.
Thiết kế bát giác được cho là tượng trưng cho các quân, binh chủng và bộ tư lệnh khác nhau của quân đội Ai Cập.
Ngoài các khu chức năng chính, tổ hợp còn có 13 phân khu chuyên biệt cùng hệ thống hầm ngầm kiên cố nhằm duy trì hoạt động trong các tình huống khẩn cấp. Công trình được trang bị hạ tầng số hiện đại, mạng thông tin liên lạc bảo mật và các hệ thống trí tuệ nhân tạo, cho phép đồng bộ hóa việc chỉ huy theo thời gian thực giữa các lực lượng trên bộ, trên không và trên biển.
Dự án là một phần trong chiến lược chuyển các cơ quan nhà nước từ Cairo sang Thủ đô Hành chính Mới. Việc tập trung toàn bộ đầu não quân sự tại một địa điểm được thiết kế riêng được kỳ vọng sẽ giúp Ai Cập nâng cao khả năng phối hợp, rút ngắn thời gian ra quyết định và tăng cường năng lực ứng phó với các tình huống khủng hoảng.
Các cường quốc đều sở hữu "bộ não" quân sự khổng lồ
Không chỉ Ai Cập, nhiều quốc gia cũng xây dựng những tổng hành dinh quân sự quy mô lớn nhằm tập trung quyền chỉ huy và quản lý lực lượng vũ trang.
Trụ sở Lầu Năm Góc tại Washington, DC, Mỹ. Ảnh: AFP/TTXVN (Ảnh không được phép sử dụng, chia sẻ bởi bên thứ ba)
Tại Mỹ, Lầu Năm Góc ở bang Virginia là trụ sở của Bộ Quốc phòng, nơi làm việc của Bộ trưởng Quốc phòng, Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân cùng lãnh đạo sáu quân chủng của quân đội Mỹ.
Hoàn thành năm 1943 trong Thế chiến II, công trình có khoảng 600.000 m² diện tích sàn, là tòa nhà văn phòng lớn thứ hai thế giới. Mỗi ngày có khoảng 23.000 quân nhân và nhân viên dân sự làm việc tại đây, chưa kể hàng nghìn nhà thầu và nhân viên hỗ trợ.
Lầu Năm Góc từng bị tấn công trong vụ khủng bố ngày 11/9/2001 khi chiếc máy bay mang số hiệu American Airlines Flight 77 lao vào mặt phía Tây của tòa nhà, khiến 184 người thiệt mạng.
Tòa nhà Bộ Quốc phòng Nga ở thủ đô Moskva. Ảnh: AFP/TTXVN
Tại Nga, Bộ Quốc phòng đặt trụ sở tại Moskva, nơi đồng thời là trung tâm điều hành của Bộ Tổng tham mưu và Trung tâm Quản lý Quốc phòng Quốc gia. Khu phức hợp có tổng diện tích sàn khoảng 604.000 m², trong khi nhiều lực lượng chuyên biệt như Lực lượng Tên lửa Chiến lược hay Đặc nhiệm vẫn duy trì các sở chỉ huy riêng ở ngoại ô Moskva.
Ở Trung Quốc, Quân ủy Trung ương (CMC) đặt tại tòa nhà Bát Nhất ở Bắc Kinh, đóng vai trò là cơ quan chỉ huy tối cao đối với Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc, Cảnh sát Vũ trang và lực lượng dân quân.
Trung Quốc cũng đang xây dựng một tổng hành dinh quân sự mới tại khu Thanh Long Hồ, phía Tây Nam Bắc Kinh. Dự án có diện tích khoảng 1.500 mẫu Anh, được cho là lớn gấp khoảng 10 lần Lầu Năm Góc. Theo nhiều đánh giá, công trình sẽ có hệ thống hầm ngầm quy mô lớn, đủ khả năng bảo vệ giới lãnh đạo quân sự trước các cuộc tấn công bằng bom xuyên phá và thậm chí cả vũ khí hạt nhân.
Trong khi đó, Bộ Quốc phòng Anh đặt trụ sở tại tòa nhà lịch sử trên phố Whitehall ở trung tâm London, còn các Bộ tư lệnh Hải quân, Lục quân và Không quân được bố trí tại nhiều địa điểm khác nhau trên cả nước.
Ấn Độ cũng đang tái cấu trúc hệ thống chỉ huy quốc phòng khi chuyển dần các cơ quan của Bộ Quốc phòng sang những khu phức hợp hiện đại, đồng thời xây dựng các trụ sở riêng cho từng quân chủng nhằm tăng hiệu quả phối hợp.
Nhiều lợi ích nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro
Theo giới chuyên gia, xu hướng xây dựng các tổng hành dinh quân sự tích hợp phản ánh nhu cầu phối hợp chặt chẽ giữa các quân, binh chủng trong bối cảnh chiến tranh hiện đại ngày càng phụ thuộc vào dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, tác chiến mạng và khả năng ra quyết định theo thời gian thực.
Việc tập trung Bộ Quốc phòng và các bộ tư lệnh dưới cùng một mái nhà giúp rút ngắn quy trình hành chính, thúc đẩy phối hợp giữa quân đội và cơ quan dân sự, đồng thời giảm trùng lặp trong vận hành và mua sắm quốc phòng. Các chuyên gia cho rằng mô hình này cũng tạo điều kiện để Hải quân, Lục quân và Không quân xây dựng chiến lược tác chiến chung hiệu quả hơn.
Tuy nhiên, việc tập trung toàn bộ bộ máy chỉ huy tại một địa điểm cũng làm dấy lên lo ngại về nguy cơ trở thành mục tiêu ưu tiên trong trường hợp xảy ra xung đột quân sự. Vì vậy, hầu hết các tổng hành dinh hiện đại đều được xây dựng với tường bê tông gia cường, hầm ngầm kiên cố, hệ thống thông tin liên lạc bảo mật và nhiều lớp phòng thủ nhằm bảo đảm khả năng duy trì hoạt động ngay cả trong những tình huống khẩn cấp hoặc khi hứng chịu các cuộc tấn công quy mô lớn.