Phó tổng thống Mỹ JD Vance và Thủ tướng Hungary Viktor Orbán xuất hiện trên sân khấu trước cuộc bầu cử tại Budapest, Hungary. Ảnh: Getty Images
Tại sân vận động MTK Sportpark ở Budapest (Hungary), trong khuôn khổ sự kiện “Ngày Hữu nghị Hungary - Mỹ”, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance đã gọi điện trực tiếp cho Tổng thống Donald Trump để ông phát biểu trước đám đông. Dù tình hình Trung Đông đang nóng lên sau những tuyên bố cứng rắn của Washington nhằm vào Iran, ông Trump vẫn dành thời gian khẳng định sự ủng hộ tuyệt đối với Thủ tướng Viktor Orbán.
“Tôi là một người hâm mộ lớn của Viktor. Tôi ủng hộ ông ấy hoàn toàn. Nước Mỹ cũng vậy”, ông nói. Ông Vance cũng nhấn mạnh ông có mặt tại Budapest để hỗ trợ Thủ tướng Hungary nhiều nhất có thể, trong khi Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio trước đó khẳng định “thành công của Hungary cũng là thành công của Mỹ”.
Theo nhà khoa học chính trị Ivan Krastev, ông Orbán đã biến Hungary thành trung tâm trí tuệ, thể chế và tài chính của phong trào cánh hữu châu Âu trong suốt 16 năm cầm quyền. Chính quyền Trump coi đây là nền tảng quan trọng để thúc đẩy một châu Âu cùng chí hướng, với các đặc điểm như “anti-woke” - phong trào phản kháng lại tư tưởng tiến bộ cực đoan - hay chống chính sách xanh và phản đối nhập cư.
“Chính quyền Mỹ tin rằng một cuộc cách mạng kiểu Trump đang diễn ra và sẽ lan sang châu Âu, chỉ chậm hơn một chu kỳ bầu cử”, ông Krastev nhận định trong cuộc trao đổi với CNN.
Niềm tin đó sẽ được kiểm chứng trong cuộc bầu cử quốc hội Hungary sắp diễn ra. Đảng đối lập Tisza, do Péter Magyar - cựu đồng minh của ông Orbán - lãnh đạo, đã dẫn trước đảng Fidesz của thủ tướng trong nhiều cuộc thăm dò suốt hơn một năm.
Khác với Orbán, Magyar tập trung vào các vấn đề thiết thực như tham nhũng, y tế và đời sống người dân, thay vì các vấn đề đối ngoại.
Các nhân vật nổi bật trong phong trào “Làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại” (MAGA) đều đã có mặt tại Hungary, củng cố vị thế của Budapest như “thủ đô châu Âu” của chủ nghĩa dân túy cánh hữu.
Quan hệ thân thiết với Washington cũng mang lại lợi ích cụ thể cho ông Orbán. Khi Mỹ áp đặt trừng phạt liên quan đến dầu Nga, Hungary - vốn phụ thuộc lớn vào năng lượng từ Moskva - đã được miễn trừ trong một năm, giúp tránh cú sốc kinh tế nghiêm trọng.
Tuy nhiên, sự can dự của Mỹ vào chính trường Hungary lại gây tranh cãi. Trong khi ông Orbán thường chỉ trích sự can thiệp từ bên ngoài, ông vẫn hoan nghênh sự ủng hộ từ Washington. Ngược lại, lãnh đạo đối lập Péter Magyar tuyên bố rõ ràng rằng “không quốc gia nào được phép can thiệp vào bầu cử Hungary”.
Một thất bại của vị thủ tướng đương nhiệm sẽ không chỉ là sự thay đổi lãnh đạo đơn thuần. Theo ông Krastev, điều này có thể gây tác động tâm lý to lớn đối với các phong trào dân túy cánh hữu trên toàn châu Âu.
Dù hệ sinh thái tư tưởng mà ông Orbán xây dựng khó có thể sụp đổ ngay lập tức, nhưng sự mất mát biểu tượng sẽ làm suy yếu động lực của các lực lượng này. Đối với cả Mỹ và Nga - những bên cùng ủng hộ ông Orbán - kết quả này sẽ là một đòn giáng mạnh.
Trong bối cảnh đó, cuộc bầu cử tại Hungary không chỉ quyết định tương lai của một quốc gia, mà còn có thể định hình lại cán cân tư tưởng chính trị tại châu Âu trong những năm tới.