Căng thẳng giữa Mỹ và nhiều nước đồng minh NATO gần đây đã gia tăng sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tái khởi động và tăng cường nỗ lực đưa vùng lãnh thổ tự trị Greenland của Đan Mạch về dưới quyền kiểm soát của Mỹ, mục tiêu mà ông theo đuổi từ nhiệm kỳ đầu tiên.
(Trong ảnh: Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) và Tổng thống Pháp Emmanuel Macron (trái) tại cuộc họp báo chung ở Washington, D.C., ngày 24/2/2025. Ảnh: THX/TTXVN_
Kênh RT của Liên bang Nga tối 17/1, theo giờ địa phương, cho biết cùng ngày, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã công bố mức thuế mới nhằm vào 8 nước, gồm Đan Mạch, Na Uy, Thụy Điển, Pháp, Đức, Vương quốc Anh, Hà Lan và Phần Lan.
Mức thuế này dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/2 ở mức 10% và sẽ tăng lên 25% vào tháng 6, tiếp tục được duy trì cho đến khi đạt được cái gọi là “việc mua lại hoàn toàn và triệt để” vùng lãnh thổ tự trị thuộc Đan Mạch này.
Viết trên nền tảng mạng xã hội X, Tổng thống Macron nhấn mạnh: “Pháp cam kết bảo vệ chủ quyền và độc lập của các quốc gia, ở châu Âu cũng như trên thế giới. Không có sự đe dọa hay uy hiếp nào có thể ảnh hưởng đến chúng tôi, dù là ở Ukraine, ở Greenland hay ở bất kỳ nơi nào khác trên thế giới”.
Nhà lãnh đạo Pháp nói thêm rằng: “Những đe dọa thuế quan là không thể chấp nhận được và không có chỗ đứng trong bối cảnh này. Nếu được xác nhận, người châu Âu sẽ đáp trả theo cách đoàn kết và phối hợp. Chúng tôi sẽ bảo đảm chủ quyền châu Âu được duy trì”.
Các quốc gia thành viên Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) bị áp thuế gần đây đã cùng với Đan Mạch cử các đơn vị quân sự quy mô nhỏ tới Greenland.
Theo các nguồn tin, Đức đã cử một đội trinh sát 13 quân nhân; Pháp triển khai khoảng 15 binh sĩ chuyên tác chiến vùng núi tới thủ phủ Nuuk của Greenland. Thụy Điển, Na Uy, Anh, Hà Lan và Phần Lan cũng cử các sĩ quan liên lạc và quân nhân tham gia nhiệm vụ ngắn hạn.
Khoảng 40 binh sĩ châu Âu dự kiến tiến hành khảo sát thực địa nhằm đánh giá khả năng duy trì sự hiện diện quân sự lâu dài hơn tại Greenland. Một mục tiêu khác là khẳng định cam kết của các nước NATO châu Âu đối với an ninh khu vực Bắc Cực.
Bộ trưởng Quốc phòng Đan Mạch Troels Lund Poulsen cho biết quy mô mở rộng lực lượng trong thời gian tới vẫn đang được cân nhắc, song kế hoạch này mang tính lâu dài và có thể kéo dài trong năm 2026. Trước đó, Đan Mạch đã duy trì khoảng 150 quân nhân và nhân viên dân sự tại Bộ Tư lệnh Liên hợp Bắc Cực ở Greenland.
Ông Macron bảo vệ quyết định điều quân tới Greenland khi viết rằng: “Chúng tôi hoàn toàn chịu trách nhiệm cho quyết định này, bởi an ninh ở Bắc Cực và tại các rìa ngoài của châu Âu chúng ta đang bị đe dọa”.
Trong khi đó, Tổng thư ký NATO Mark Rutte từ chối bình luận về tranh cãi nội bộ ngày càng gia tăng còn ông Trump từng không loại trừ khả năng Mỹ rút khỏi liên minh nếu các thành viên khác cản trở tham vọng của ông đối với Greenland.
Băng trôi tại Ilulissat, Greenland, nơi được Tổng thống Mỹ Donald Trump cho là tối quan trọng đối với an ninh quốc gia Mỹ nhằm đối phó với ảnh hưởng của Trung Quốc và Liên bang Nga ở Bắc Cực. Ảnh: THX/TTXVN
Trong những tuần gần đây, Tổng thống Trump đã tái khởi động và tăng cường nỗ lực đưa Greenland dưới quyền kiểm soát của Mỹ, mục tiêu mà ông theo đuổi từ nhiệm kỳ đầu tiên.
Nhà lãnh đạo Mỹ cho rằng việc thâu tóm này là tối quan trọng đối với an ninh quốc gia Mỹ nhằm đối phó với ảnh hưởng của Trung Quốc và Liên bang Nga ở Bắc Cực, một lập luận đã bị cả Bắc Kinh lẫn Moskva bác bỏ.
Gần nhất là vào hôm 14/1, Tổng thống Trump đưa ra một lập luận mới, cho rằng việc kiểm soát Greenland là điều cần thiết để kế hoạch lá chắn phòng thủ tên lửa Golden Dome có thể trở thành hiện thực.
Viết trên nền tảng mạng xã hội Truth Social, Tổng thống Trump cho biết: “Mỹ cần Greenland vì mục đích An ninh Quốc gia. Greenland có ý nghĩa sống còn đối với Golden Dome mà chúng tôi đang xây dựng. NATO nên đi đầu trong việc giúp chúng tôi có được nó”.
Tổng thống Trump công bố sáng kiến Golden Dome từ đầu năm ngoái. Hệ thống này, được dự kiến bao gồm các thành phần triển khai trong không gian và các phương án tấn công phủ đầu, có tổng chi phí ước tính vượt quá 542 tỷ USD trong vòng hai thập niên.
Theo Tổng thống Trump, NATO sẽ trở nên “mạnh mẽ và hiệu quả hơn rất nhiều nếu Greenland nằm trong tay Mỹ”, đồng thời khẳng định rằng nếu không có Mỹ, liên minh này “sẽ không phải là một lực lượng hay một cơ chế răn đe hiệu quả”.
Nhà lãnh đạo Mỹ cũng lặp lại lập luận rằng nếu Mỹ không kiểm soát Greenland, thì Liên bang Nga và Trung Quốc sẽ làm điều đó. Tuy nhiên, cáo buộc này đã bị Moskva, Bắc Kinh cũng như các quan chức khu vực bác bỏ.
Trong khi Copenhagen bày tỏ sẵn sàng hợp tác với Mỹ trong khuôn khổ NATO, Đan Mạch khẳng định tương lai của Greenland phải do chính người dân hòn đảo quyết định - những người đã bỏ phiếu vào năm 2008 để duy trì quy chế tự trị.
Vào hôm 13/1, Thủ hiến Greenland, ông Jens-Frederik Nielsen tái khẳng định cam kết của hòn đảo đối với Đan Mạch và Liên minh châu Âu (EU), trong cuộc họp báo chung với Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen.
Phát biểu tại cuộc họp báo ở Copenhagen, ông Nielsen nhấn mạnh: “Nếu ngay lúc này và tại đây buộc phải lựa chọn giữa Mỹ và Đan Mạch, chúng tôi chọn Đan Mạch. Chúng tôi chọn NATO. Chúng tôi chọn Vương quốc Đan Mạch. Chúng tôi chọn EU”.
Sau đó, Tổng thống Trump đã lên tiếng bác bỏ.
Phát biểu với các phóng viên tại căn cứ Joint Base Andrews, Tổng thống Trump nói: “Đó là vấn đề của họ. Tôi không đồng ý với họ. Tôi không biết ông ta (Thủ hiến Greenland) là ai, tôi chẳng biết gì về ông ta, nhưng đó sẽ là một vấn đề lớn đối với ông ta”.