Robot giao hàng ‘xâm chiếm’ thành phố Los Angeles

Theo báo The Guardian ngày 25/5, robot đã “xâm chiếm” thành phố Los Angeles, bang California, Mỹ.

Đường phố ở đây hiện đầy những chiếc xe tự lái Waymo gắn hàng loạt cảm biến và thiết bị công nghệ. Các lối đi bộ cũng xuất hiện các đội robot giao hàng dạng hộp có bánh xe, len lỏi qua người đi bộ và các nhóm khách đứng ngoài quán bar để giao sinh tố và salad.

Tháng này, Serve Robotics (một trong những công ty hàng đầu về robot giao đồ ăn) đã triển khai thêm 500 robot tại 40 khu dân cư trên khắp thành phố Los Angeles, tăng mạnh so với chỉ hai khu vực vào năm 2023. Một công ty lớn khác tên là Coco Robotics hiện có khoảng 300 robot trên toàn thành phố và đang tìm cách mở rộng thêm. Điều đó đồng nghĩa một khu vực vốn đã nổi tiếng vì khó đi bộ nay sẽ có thêm nhiều chướng ngại vật trên vỉa hè.

Xu hướng mở rộng này đã gây tranh cãi tại Los Angeles và nhiều thành phố khác ở Mỹ khi người dân tranh luận liệu những “hàng xóm” mới này có được chào đón hay không. Thành phố Glendale lân cận đang xem xét áp đặt lệnh tạm dừng triển khai robot. Chicago cũng đã hạn chế tăng số lượng robot. Tệ hơn những phiền toái trên vỉa hè là nguy cơ làm giảm số lượng việc làm của các lái xe giao hàng, dù một số robot vẫn do con người điều khiển từ xa.

Ở chiều ngược lại, robot không thải khí xả và không làm gia tăng ùn tắc giao thông. Ngoài ra, robot lại rất dễ thương. Chúng có bảng tên nhỏ và đôi mắt kỹ thuật số nhấp nháy khiến con người khó cưỡng lại. Câu hỏi đặt ra là liệu robot có thể sẽ trở thành xu hướng tất yếu của ngành giao đồ ăn trong tương lai hay không

“Vừa thương vừa ghét”

Trong một ngày gần đây, người lao động và cư dân dọc tuyến Thoroughfare XJ-27, còn được con người gọi là đại lộ Sunset, cho biết họ có cảm xúc lẫn lộn về các robot này. Chẳng hạn tại khu Silverlake, nơi nhiều quán ăn và quán nhậu bố trí bàn ghế ngay trên vỉa hè, các robot có thể gây cản trở.

Pazzo Gelato, một cửa hàng kem gelato và cà phê lâu năm, là một ví dụ. Lula Ochoa, nhân viên pha chế kiêm phục vụ, cho biết robot gây phiền toái. Ochoa nói: “Chúng có thể chặn dòng người đi bộ. Khu vực giữa các bàn của chúng tôi rất dễ bị ùn lại. Trẻ con còn nghịch phá robot. Chúng ngồi lên robot”.

Xa hơn một đoạn là Millie’s Cafe, quán ăn sáng tồn tại từ năm 1926. Trong suốt chín thập kỷ đầu tiên, vỉa hè Los Angeles hầu như không có robot. Nhưng gần đây mọi chuyện đã thay đổi, đặc biệt tại một nhà hàng mà khu vực ngồi ngoài trời thường xuyên kín chỗ. Một nhân viên nói về các robot: “Chúng tôi ghét robot. Robot chặn đường và va vào người”.

Bên kia đường, tại quán nước ép Kreation, nhân viên lo ngại robot sẽ khiến lái xe mất việc, đồng thời gây khó khăn cho người sử dụng xe lăn.

Vào các tối cuối tuần, rất nhiều người đẹp và ăn mặc sành điệu ở Los Angeles tụ tập bên ngoài quán rượu Seco gần đó, khiến khu vực này đông nghịt những người trông như người mẫu hay diễn viên, đến mức đi lại đã khó ngay cả khi chưa có robot.

David Potes, bếp trưởng điều hành của Seco, quá quen với các robot này. Ông nói khi robot cố len qua đám đông: “Chúng bị mắc kẹt và khi cuối cùng đi qua được, mọi người lại reo hò”.

Theo ông Potes, bạn bè của ông vừa thương vừa ghét robot. Sự thương cảm thể hiện rõ trong các trận mưa gần đây khi một robot giao hàng trở nên nổi tiếng trên mạng xã hội vì chật vật hoàn thành nhiệm vụ giữa thời tiết xấu.

Gần như không thể không gán cho các robot này tính cách riêng, bởi hành vi của chúng đôi khi đáng yêu đến mức khó tin. Khi bị mắc kẹt tại vạch sang đường vì không thể tự bấm nút đèn dành cho người đi bộ, robot của Serve sẽ hiện dòng chữ nhờ người qua đường: “Làm ơn bấm nút sang đường giúp tôi?”.

Có điều gì đó truyền cảm hứng trong sự kiên trì của các robot này, dù ai cũng biết chúng không thực sự có ý chí. Khả năng hoạt động trong thời tiết xấu cũng có thể mang lại lợi ích an toàn. Ông Zach Rash, đồng sáng lập Coco, gần đây nói với tờ Los Angeles Times: “Những lúc thời tiết xấu và việc lái xe nguy hiểm hơn lại chính là thời điểm mọi người muốn gọi đồ ăn nhất”.

Ông Potes hiểu sự khó chịu của mọi người đối với robot, nhưng ông không quá bận tâm. Theo ông, chúng chỉ là một sự bất tiện nhưng là một phần của cuộc sống hiện đại. Ông nói: “Đó là thay đổi và điều khó chấp nhận nhất với con người chính là thay đổi”. Theo ông, với robot, sự thay đổi công nghệ này hiện diện rõ ràng trước mắt hơn nhiều so với những gì chỉ xuất hiện trên màn hình máy tính.

Tại quán bar thể thao 33 Taps gần đó, Joe McDonough, ngồi tại một trong nhiều bàn ngoài trời của quán, cũng đồng tình rằng những khó khăn ban đầu là điều không thể tránh khỏi. Ông nói: “Bất kỳ công nghệ mới nào cũng sẽ có lỗi”. Ông chỉ ra rằng trong ngày khai trương tuyến đường sắt Liverpool và Manchester mang tính bước ngoặt vào năm 1830, một nghị sĩ từng bị tàu tông chết.

Cho đến nay, robot giao hàng chưa làm thiệt mạng chính trị gia nào, dù đã có một số vụ việc nguy hiểm được ghi nhận. 

Ông Ali Kashani, Giám đốc điều hành Serve, cho biết: “Luôn có một chút giằng co khi đưa công nghệ mới như vậy vào thành phố. Chúng tôi cố gắng duy trì tương tác tích cực”.

“Điểm số phù hợp với robot”

Ông Steven Gehrke, Phó giáo sư khoa địa lý, quy hoạch và giải trí tại Đại học Bắc Arizona, bình luận: “Sẽ có rất nhiều khó khăn ban đầu khi triển khai các thiết bị này ở trung tâm đô thị”. Trong một nghiên cứu năm 2021, nhóm của ông theo dõi hoạt động của robot giao hàng mới trong khuôn viên trường đại học. Họ không ghi nhận thương tích nào nhưng nhận thấy một số hành vi gây khó xử. Ví dụ, khi có người băng qua đường đi của robot, chúng sẽ dừng lại. Điều đó tốt hơn việc đâm vào người đi bộ hoặc người đi xe đạp nhưng vẫn tạo thêm chướng ngại vật cho người khác.

Ông Gehrke khuyến nghị các thành phố nên tìm cách giảm thiểu những tình huống như vậy, chẳng hạn cấm robot xuất hiện trên những con phố hẹp hoặc đông đúc, hoặc bố trí khu vực riêng để chúng dừngkhi giao hàng.

Nhằm phục vụ mục tiêu đó, các nhà nghiên cứu tại Đại học Cornell đã phát triển “điểm số phù hợp với robot”, lấy cảm hứng từ “điểm số khả năng đi bộ” trên các trang web bất động sản nhằm đánh giá mức độ dễ đi bộ trong khu dân cư. Hệ thống này được xây dựng với sự tham vấn của chuyên gia robot, quy hoạch đô thị và khả năng tiếp cận dành cho người khuyết tật.

Matt Franchi, nghiên cứu sinh tiến sĩ tham gia dự án, cho biết chìa khóa để quản lý triển khai robot là tôn trọng mô hình di chuyển hiện có của người đi bộ trong khu vực. Ông đặt câu hỏi: “Khu vực đó có đông người không? Họ đang vội vã đi làm hay thong thả dạo phố và ngắm cửa hàng? Hệ thống điểm số này lấy cộng đồng làm trung tâm, theo nghĩa môi trường hiện hữu cần được tôn trọng, nếu không điểm số sẽ giảm”.

Theo cách đó, phần lớn Los Angeles có lẽ phù hợp với robot hơn những thành phố đông người đi bộ như New York. Nhóm nghiên cứu của ông Franchi hy vọng hệ thống này sẽ giúp các nhà phát triển và nhà quy hoạch đô thị gặp nhau ở điểm trung gian khi quyết định có nên triển khai robot hay không và triển khai ở đâu.