Trụ sở của Cơ quan Phát triển Quốc tế Mỹ (USAID) tại Washington, D.C. Ảnh: Anadolu Agency/TTXVN
Theo nguồn tin, các cơ quan đại diện dự kiến đóng cửa gồm các cơ quan tại Winnipeg (Canada), Nagoya (Nhật Bản), Medan (Indonesia), St. George’s (Grenada), Douala (Cameroon).
Ban đầu, Nhà Trắng xem xét đóng cửa tới 30 cơ quan đại diện ở nước ngoài với lý do một số cơ sở hoạt động kém hiệu quả, chi phí duy trì cao và không còn cần thiết. Tuy nhiên, kế hoạch hiện chỉ còn áp dụng đối với 5 cơ quan.
Nếu được triển khai, đây sẽ là một trong số ít trường hợp Mỹ đóng cửa nhiều cơ quan đại diện ngoại giao ở nước ngoài trong cùng một đợt cắt giảm không gắn với biến động địa chính trị cụ thể.
Đầu năm 2025, trong những tháng đầu nhiệm kỳ của Tổng thống Donald Trump, truyền thông Mỹ từng đưa tin Bộ Ngoại giao nước này chuẩn bị đóng cửa gần chục cơ quan đại diện ở nước ngoài. Động thái này nằm trong nỗ lực cải tổ bộ máy hành chính của chính quyền nhằm thực hiện chương trình nghị sự "Nước Mỹ trên hết" (America First).
Theo các nguồn tin, Văn phòng Quản lý và Ngân sách Nhà Trắng từng ủng hộ phương án cắt giảm quy mô lớn hơn, đưa khoảng 30 cơ quan đại diện ở nước ngoài vào diện xem xét. Một số quan chức chính quyền cho rằng các cơ quan đại diện quy mô nhỏ không còn đóng vai trò thiết yếu và chưa mang lại hiệu quả tương xứng với chi phí vận hành.
Trong khi đó, đảng Dân chủ cùng một số cựu quan chức phụ trách chính sách đối ngoại và an ninh quốc gia bày tỏ lo ngại việc thu hẹp mạng lưới ngoại giao của Mỹ, cùng với việc giải thể Cơ quan Phát triển Quốc tế Mỹ (USAID), có thể làm suy giảm vai trò và ảnh hưởng của Washington trên trường quốc tế, đồng thời tạo thêm dư địa để các đối thủ như Trung Quốc và Nga gia tăng hiện diện.
Mặc dù Bộ Ngoại giao Mỹ đã tiến hành cải tổ lớn trong năm ngoái, nhưng cắt giảm hàng chục đơn vị và hàng trăm vị trí việc làm, song chưa có cơ quan đại diện ngoại giao nào ở nước ngoài bị đóng cửa.
Khi được đề nghị bình luận ngày 2/8, Bộ Ngoại giao Mỹ không xác nhận thông tin về kế hoạch đóng cửa các cơ quan nói trên, nhưng cho biết đang tập trung xây dựng mạng lưới đại diện ngoại giao theo hướng tinh gọn và hiệu quả hơn. Bộ cũng khẳng định sẽ tuân thủ đầy đủ các quy trình thông báo với Quốc hội.
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho rằng các biện pháp cắt giảm chi phí là cần thiết nhằm điều chỉnh quy mô hoạt động của Bộ Ngoại giao, trong bối cảnh nhiều ý kiến trong phe bảo thủ nhận định bộ máy hiện nay còn cồng kềnh và quan liêu.
Trong số các cơ quan nằm trong diện xem xét, cơ quan tại St. George’s là đại sứ quán; các cơ sở tại Medan, Winnipeg và Nagoya là lãnh sự quán; còn cơ sở tại Douala là văn phòng chi nhánh của đại sứ quán.
Dưới thời cựu Tổng thống Joe Biden, Mỹ đã mở thêm một số cơ quan đại diện ngoại giao tại khu vực Thái Bình Dương nhằm tăng cường hiện diện và cạnh tranh ảnh hưởng với Trung Quốc. Hiện Trung Quốc không có cơ quan đại diện ngoại giao tại Douala và Winnipeg, nhưng duy trì hiện diện ngoại giao tại St. George’s, Nagoya và Medan.