Dấu ấn những người tiên phong tại ‘Quốc gia Cầu vồng’

Theo phóng viên TTXVN tại Nam Phi, được khởi công xây dựng từ năm 1937 và khánh thành vào năm 1949, công trình cao 40 m này nhằm tôn vinh các "Voortrekker" - nhóm những người di cư gốc Hà Lan, Pháp và Đức (sau này gọi là người Afrikaner hoặc người Boer). Trong tiếng Afrikaans của người Afrikaner, Voortrekker có nghĩa là người tiên phong. Trong giai đoạn từ năm 1835 đến 1854, họ đã thực hiện cuộc "Đại di cư" (Great Trek) lịch sử từ vùng Cape ngược lên phía Bắc để tìm kiếm vùng đất tự do mới, thoát khỏi sự quản lý và các chính sách của chính quyền thuộc địa Anh tại vùng Cape thời bấy giờ.

Bước chân vào khuôn viên di tích, du khách có thể phóng tầm mắt ngắm nhìn "Bức tường xe kéo" (The Wagon Wall) gồm 64 chiếc xe bò kéo bằng đá granite xếp nối đuôi nhau thành một vòng tròn khép kín. Đây là mô phỏng lại chiến lũy phòng thủ dã chiến mà người di cư sử dụng để bảo vệ gia đình và gia súc trước các cuộc tấn công.

Ngay dưới chân bậc thang dẫn lên lối vào chính là bức tượng đồng màu xanh của nhà điêu khắc Anton van Wouw, tạc hình một người mẹ Voortrekker kiên cường ôm hai đứa con vào lòng - biểu tượng cho sự hy sinh và vai trò gìn giữ đức tin, văn hóa của người phụ nữ trong hành trình dạt xứ.

Đặc biệt, trấn giữ 4 góc của tòa kiến trúc granite là 4 bức tượng khổng lồ cao hơn 4 m. Trong đó, 3 bức tượng tạc hình các thủ lĩnh xuất chúng có tầm ảnh hưởng lớn nhất đến phong trào Voortrekker là Andries Pretorius, Piet Retief và Hendrik Potgieter; bức tượng còn lại khắc họa một "người lính vô danh" nhằm vinh danh những con người thầm lặng đã ngã xuống trong suốt cuộc hành trình.

Nếu như vẻ ngoài của đài tưởng niệm mang lại cảm giác thô ráp, vững chãi của đá granite, thì không gian bên trong Sảnh Anh hùng (Hall of Heroes) lại khiến du khách trầm trồ bởi sự tinh xảo. Bao quanh 4 bức tường đá cẩm thạch của đại sảnh là hệ thống 27 bức phù điêu với tổng chiều dài lên tới 92 m - một trong những bộ phù điêu cẩm thạch lớn nhất thế giới.

Từng phiến đá được đục đẽo công phu, miêu tả chi tiết từ cuộc sống thường nhật của đoàn người di cư: cảnh những người phụ nữ mặc váy dài thướt tha, đầu đội mũ choàng đang tỉ mẩn nấu nướng bên bếp lửa dã chiến, cho đến cảnh các binh sĩ lau chùi súng đạn, chuẩn bị cho những cuộc đụng độ khốc liệt hay những khoảnh khắc tuyên thệ tôn giáo linh thiêng. Mỗi bức phù điêu giống như một thước phim tư liệu quay chậm, đưa người xem trở về thế kỷ XIX đầy biến động.

Điểm nhấn tâm linh sâu sắc nhất nằm ở đáy tòa tháp - Sảnh Cenotaph. Tại đây đặt một ngôi mộ trống biểu tượng. Vào đúng 12h00 trưa 16/12 hằng năm (ngày kỷ niệm trận chiến trên Sông Blood, ngày nay là Ngày Hòa giải Dân tộc của Nam Phi), một tia nắng tự nhiên từ mái vòm cao sẽ chiếu thẳng qua lỗ lấy sáng, rọi chính xác vào dòng chữ khắc trên mộ: "Ons vir Jou, Suid-Afrika" (Chúng tôi vì Người, Nam Phi).

Trò chuyện với phóng viên TTXVN tại Nam Phi, cô Anika van Tonder, một người dân địa phương sống tại Pretoria, cho biết: “Đối với cộng đồng người Afrikaner chúng tôi, đây không chỉ là một điểm tham quan du lịch, mà là cội nguồn và văn hóa. Tôi thường đưa các con mình đến đây vào những Ngày Di sản (24/9) hoặc Ngày Hòa giải Dân tộc (16/12) để các con mình hiểu được tổ tiên đã phải trải qua những gì để có được ngày hôm nay. Ngày nay, trong một Nam Phi đa sắc tộc, đài tưởng niệm này còn là nơi để tất cả chúng tôi cùng nhìn lại quá khứ, thấu hiểu nhau hơn và hướng tới sự hòa hợp dân tộc”.

Từ ban công phía trên đỉnh của đài tưởng niệm, du khách có thể tận hưởng tầm nhìn toàn cảnh 360 độ tuyệt đẹp xuống thung lũng Pretoria, ngắm nhìn những hàng cây phượng tím (Jacaranda) đặc trưng của thủ đô vào tháng 10 hằng năm - thời điểm mùa Xuân của Nam Phi - và các công trình biểu tượng khác như Tòa nhà Liên bang (Union Buildings). Bao quanh khu di tích là một khu bảo tồn thiên nhiên nhỏ, nơi du khách có thể may mắn bắt gặp các loài động vật hoang dã như ngựa vằn, linh dương gnu (thường được gọi là linh dương đầu bò) đang thong dong gặm cỏ.

Với sự hòa quyện độc đáo giữa lịch sử, nghệ thuật điêu khắc bậc thầy và cảnh quan thiên nhiên vĩ đại, Đài tưởng niệm Voortrekker xứng đáng là một điểm dừng chân mang tính biểu tượng, giúp du khách quốc tế hiểu sâu hơn về những mảnh ghép đa chiều làm nên lịch sử của "Quốc gia Cầu vồng" Nam Phi.