Hành khách tại sân bay quốc tế San Francisco, California, Mỹ. Ảnh tư liệu: THX/TTXVN
Vụ kiện được đệ trình lên tòa án liên bang tại Manhattan, đánh dấu nỗ lực pháp lý quy mô lớn đầu tiên nhằm đình chỉ chính sách của Bộ Ngoại giao Mỹ vừa được công bố và thực thi vào tháng trước. Chính sách này tạm dừng xử lý thị thực cho công dân đến từ 75 quốc gia và vùng lãnh thổ, trong đó hơn 85% là các nước ngoài châu Âu, với phần lớn dân số là người da màu.
Trong thông báo trên mạng xã hội hồi tháng trước, Bộ Ngoại giao Mỹ mô tả chính sách trên là một “sự tạm dừng” cần thiết, với mục tiêu kiểm soát làn sóng nhập cư và hạn chế nguy cơ gây áp lực lên hệ thống phúc lợi xã hội. Cơ quan này cho rằng người nhập cư từ các quốc gia trong danh sách “thường trở thành gánh nặng xã hội”, tức phụ thuộc vào trợ cấp của chính phủ để duy trì cuộc sống.
Tuy nhiên, đơn kiện do Trung tâm Luật Nhập cư Quốc gia (NILC) cùng 5 tổ chức pháp lý khác đệ trình đã phản bác lập luận này, gọi đây là những tuyên bố “vô căn cứ và hoàn toàn sai lệch”. Đơn kiện nhấn mạnh rằng phần lớn người nộp đơn xin thị thực nhập cư không đủ điều kiện nhận các khoản phúc lợi tiền mặt trong nhiều năm đầu sinh sống tại Mỹ.
Bà Joanna Cuevas Ingram, luật sư cao cấp tại NILC, nhận định danh sách các quốc gia và vùng lãnh thổ bị ảnh hưởng theo chính sách mới có sự tương đồng “đáng lo ngại” với các hạn ngạch nhập cư mang tính phân biệt đối xử từ thập niên 1920 và đã bị bãi bỏ. Theo bà, những lý do được nêu trong sắc lệnh hành pháp cần được xem xét kỹ lưỡng để bảo đảm phù hợp với khuôn khổ pháp lý hiện hành do Quốc hội ban hành.
Bộ Ngoại giao Mỹ hiện chưa đưa ra phản hồi liên quan vụ kiến,
Chính sách trên được công bố ngày 14/1 và có hiệu lực ngay trong tuần kế tiếp, là động thái mới nhất trong chuỗi các quyết sách về nhập cư kéo dài từ nhiệm kỳ đầu của Tổng thống Donald Trump, trong đó ông liên tục tìm cách siết chặt dòng người nhập cư từ những quốc gia mà chính quyền coi là “không mong muốn”. Năm 2018, Tòa án Tối cao Mỹ từng ủng hộ lệnh cấm đi lại của ông đối với một số quốc gia có đa số dân theo đạo Hồi, với phán quyết khẳng định Tổng thống có thẩm quyền rộng trong việc bảo đảm an ninh biên giới.
Tuy nhiên, việc đình chỉ xử lý thị thực nhập cư đối với 75 quốc gia và vùng lãnh thổ lại dựa trên một luận điểm khác, khi Bộ Ngoại giao Mỹ cho rằng mục tiêu là ngăn người nhập cư từ các “quốc gia có rủi ro cao” lợi dụng hệ thống phúc lợi. Các chuyên gia cảnh báo chính sách này có thể làm gián đoạn gần một nửa tổng dòng người nhập cư hợp pháp vào Mỹ.