Xe tăng M1A2 Abrams. Ảnh: PAP/TTXVN
Theo Kyiv Post, chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đã cảnh báo EU không nên ưu tiên các nhà sản xuất vũ khí châu Âu trong kế hoạch cải tổ các quy tắc mua sắm quốc phòng của khối, cho rằng bất kỳ thay đổi nào theo hướng này đều có thể dẫn tới các biện pháp trả đũa từ Washington.
Trong những ý kiến gửi tới Ủy ban châu Âu trong một cuộc tham vấn hồi đầu tháng này, Bộ Quốc phòng Mỹ phản đối mọi sửa đổi có thể hạn chế quyền tiếp cận của các công ty Mỹ vào thị trường quốc phòng châu Âu.
Những nội dung trên được Politico đưa tin đầu tiên ngày 19/2, nằm trong phản hồi theo yêu cầu của Ủy ban châu Âu khi cơ quan này chuẩn bị cập nhật Chỉ thị mua sắm quốc phòng năm 2009 của EU.
“Mỹ kiên quyết phản đối bất kỳ thay đổi nào đối với Chỉ thị có thể hạn chế khả năng của ngành công nghiệp Mỹ trong việc hỗ trợ hoặc tham gia vào các hoạt động mua sắm quốc phòng của các quốc gia thành viên EU”, phía Mỹ nêu trong phản hồi. Bản đệ trình đồng thời cảnh báo “các chính sách bảo hộ và loại trừ nhằm ép buộc các công ty Mỹ rời khỏi thị trường” sẽ là bước đi sai lầm, đặc biệt trong bối cảnh các tập đoàn quốc phòng lớn của châu Âu vẫn tiếp tục được hưởng lợi từ việc tiếp cận thị trường Mỹ.
Theo Politico, Bộ Ngoại giao Mỹ cũng cùng ký tên trong bản đệ trình. Trước đó, tờ báo này đưa tin Thứ trưởng Ngoại giao Christopher Landau đã chỉ trích các thành viên Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) ở châu Âu trong các cuộc họp kín vì ưu tiên ngành công nghiệp quốc phòng trong nước hơn các nhà cung cấp của Mỹ.
Diễn biến trên diễn ra trong bối cảnh Ủy ban châu Âu tìm cách tăng tỷ lệ vũ khí sản xuất tại châu Âu trong kho vũ khí của khối, khi xung đột tại Ukraine vẫn phức tạp và những bất ổn gia tăng liên quan đến các cam kết dài hạn của Mỹ.
Trong nhiều thập kỷ, các lực lượng quân sự châu Âu phụ thuộc đáng kể vào trang thiết bị của Mỹ, bao gồm máy bay chiến đấu F-35, hệ thống pháo phản lực cơ động cao HIMARS và các tổ hợp phòng không Patriot. Gần 2/3 số vũ khí nhập khẩu của EU có xuất xứ từ Mỹ.
Ủy ban châu Âu dự kiến trình một chỉ thị mua sắm quốc phòng được cập nhật vào quý III năm nay, trong khuôn khổ nỗ lực rộng lớn hơn nhằm củng cố cơ sở công nghiệp quốc phòng của EU.
Theo các sáng kiến hiện hành, Brussels đã đưa ra yêu cầu về tỷ lệ nội địa hóa. Chương trình cho vay SAFE trị giá 150 tỷ euro để mua sắm vũ khí và gói cho vay 90 tỷ euro dành cho Ukraine vừa được nhất trí gần đây đều bao gồm điều khoản yêu cầu ít nhất 65% thiết bị quân sự được mua phải có nguồn gốc từ châu Âu.
Hiện chưa rõ liệu chỉ thị sắp tới có đưa ra các quy định ràng buộc về “Mua hàng châu Âu” ở cấp quốc gia hay không.
Lầu Năm Góc cảnh báo rằng nếu các quốc gia thành viên EU áp dụng các điều khoản ưu tiên mạnh mẽ cho nhà sản xuất châu Âu trong luật mua sắm quốc gia, Washington có thể xem xét lại các miễn trừ và ngoại lệ chung theo các Thỏa thuận Mua sắm Quốc phòng Tương hỗ hiện hành.
Có 19 trong tổng số 27 quốc gia thành viên EU đã ký các thỏa thuận này với Mỹ, cho phép doanh nghiệp châu Âu tham gia cạnh tranh một số hợp đồng của Lầu Năm Góc.
“Nếu các biện pháp ưu tiên châu Âu được thực hiện, Mỹ có thể sẽ xem xét lại tất cả các miễn trừ và ngoại lệ chung hiện có”, Bộ Quốc phòng Mỹ nêu rõ.
Theo cơ quan này, mọi trường hợp miễn trừ trong tương lai sẽ được xem xét trên cơ sở từng trường hợp cụ thể và chỉ khi cần thiết nhằm bảo đảm khả năng tương tác và tiêu chuẩn hóa trong NATO.
Các công ty châu Âu như Leonardo của Italy và Saab của Thụy Điển hiện đang cung cấp một số trang thiết bị cho quân đội Mỹ, dù Lầu Năm Góc chủ yếu dựa vào các nhà sản xuất trong nước.
Washington cho rằng các quy định ràng buộc về ưu tiên hàng châu Âu có thể hạn chế tính linh hoạt trong hoạt động mua sắm của các quốc gia thành viên, làm suy giảm sự gắn kết trong NATO và ảnh hưởng đến các mục tiêu năng lực mà các đồng minh đã nhất trí trong năm ngoái.
Chính quyền Tổng thống Trump cũng nhận định các biện pháp nêu trên có thể mâu thuẫn với những cam kết trong thỏa thuận thương mại Mỹ - EU ký vào mùa Hè năm ngoái, theo đó Brussels cam kết tăng cường mua sắm thiết bị quốc phòng của Mỹ.