“Cú nẩy của con mèo chết”Trong hai phiên giao dịch cuối tuần qua, giá dầu thế giới đã hồi phục mạnh mẽ, làm ngỡ ngàng không ít người. Tuy nhiên, phải thấy rằng từ đầu năm 2016 đến hết phiên giao dịch ngày 20/1, giá dầu đã giảm trên 25%, thị trường dầu quốc tế đã rơi vào tình trạng quá bán, cho nên, việc xảy ra phục hồi kĩ thuật không có gì lạ. Hơn nữa, sự phục hồi ấy lại được trợ giúp bởi một loạt thông tin tích cực như số giàn khoan dầu của Mỹ giảm xuống mức thấp nhất kể từ tháng 4/2010, nhu cầu dầu để sưởi ấm tăng lên do băng tuyết tấn công nhiều nơi trên thế giới hay khả năng Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) tăng cường chính sách nới lỏng định lượng (QE)…, khiến nó càng ít bền vững.
Cung dầu đang chờ đợi thay đổi đột phá. |
Đúng như nhận định của giới phân tích, sự phục hồi của giá dầu trong hai phiên cuối tuần qua chỉ là “cú nẩy của con mèo chết” (phục hồi tạm thời sau giảm mạnh). Đóng cửa phiên đầu tiên của tuần này, giá dầu ngọt nhẹ WTI giao tháng 3 giảm 5,7%, còn 30,34 USD/thùng; giá dầu Brent Biển Bắc cùng kỳ hạn giảm 5,2%, còn 30,50 USD/thùng. Nhiều phân tích về mặt kĩ thuật cho thấy sau hai phiên tăng liên tục cuối tuần trước, chí ít giá dầu phải tăng tiếp, nằm trên ngưỡng 35 USD/thùng thì chu kỳ phục hồi ngắn hạn mới bắt đầu khởi động.
Chuyên gia Fawad Razaqzada của trang tin Forex.com cũng cho rằng giá dầu hiện nay vẫn chưa rơi xuống đáy. Diễn biến của giá dầu gần đây cũng khiến người ta liên tưởng tới những gì đã xảy ra vào tháng 8 năm ngoái. Khi đó, nhiều nhà đầu cơ dầu mỏ liên tục bán ra trong nhiều tuần, khiến giá dầu giảm mạnh, sau đó, bất ngờ bung tiền mua vào, đẩy giá dầu lên cao, chỉ trong 3 phiên giao dịch đã tăng 25%. Câu chuyện được viết tiếp bằng việc giá dầu đi ngang trong nhiều tháng rồi trở lại với xu thế giảm, liên tiếp tạo đáy mới trong 7 năm, 11 năm, 12 năm và gần 13 năm.
Số liệu trên Sàn Giao dịch Hàng hóa New York (NYMEX) cho thấy hiện nay lực mua dầu tại mức giá 25 USD/thùng đang ở mức cao nhất trong lịch sử. Theo nhà phân tích thị trường cấp cao Phil Flynn thuộc Price Future Group có trụ sở tại Chicago (Mỹ), hiện nay, tồn tại nhiều tranh cãi xung quanh mốc giá dầu 25 USD/thùng. Tuy nhiên, nhiều nhà đầu tư tin rằng trước khi chạm đáy và đổi chiều, giá dầu sẽ kiểm nghiệm ngưỡng 25 USD/thùng.
Gợi ý từ sự thay đổi quan trọng của thị trường dầu thế giới Trong một bản báo cáo nghiên cứu vừa được Golman Sachs phát đi, các tác giả của báo cáo, gồm: Jeffrey Currie, Damien Courvalin, Michael Hinds và Abhisek Banerjee chỉ rõ trước đây, nhu cầu yếu luôn được coi là nhân tố then chốt khiến giá dầu đi xuống. Nhưng trong cuộc lao dốc của giá dầu gần đây, nhân tố đóng vai trò then chốt lại là nguồn cung. Các chuyên gia uy tín nêu trên nhận định trong tương lai biên độ dao động về giá được thúc đẩy bởi nhân tố nguồn cung sẽ hình thành cân bằng cung - cầu mới trên thị trường dầu mỏ. Tại vùng giá từ 20 USD/thùng đến 40 USD/thùng, thị trường dầu mỏ sẽ hoàn thành quá trình tái cân bằng cung - cầu. Thời gian xảy ra quá trình tái cân bằng này sớm nhất là vào 6 tháng cuối năm nay.
Trong khi đó, nếu xem xét thông tin công khai có thể thấy nguồn cung đang phụ thuộc rất nhiều vào cuộc chiến thị phần giữa các “ông lớn” sản xuất dầu mỏ. Cung dầu đang dư thừa, đó là một thực tế không ai phủ nhận. Cung dầu tiếp tục dư thừa hơn nữa khi thị trường bắt đầu tiếp nhận các nhà cung cấp mới như Mỹ, nước dỡ bỏ lệnh cấm xuất khẩu dầu vào cuối năm ngoái, đã đưa chuyến hàng đầu tiên cập bến châu Âu sau 40 năm vào ngày 20/1 vừa qua và Iran, nước vừa thoát khỏi lệnh trừng phạt của phương Tây, tuyên bố sẽ sản xuất thêm 500.000 thùng/ngày để giành lại thị phần bất chấp giá dầu giảm, dự kiến bắt đầu từ tháng 2 tới.
Hôm 26/1, Tổng Thư ký Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) Abdalla El-Badri cho biết năm 2015, kỳ thực các nước OPEC đã tăng lượng cung lên một ít, nhưng đa phần trong số dư thừa nguồn cung lại đến từ các nước sản xuất dầu ngoài OPEC. Hiện nay, quan trọng nhất là tất cả các nước sản xuất dầu ngồi lại với nhau tìm ra phương án giải quyết. Bởi thị trường cần nhìn thấy khả năng lượng dầu mỏ trong kho giảm tới mức mà giá dầu có thể đổi chiều và thu hút đầu tư trở lại. Vì thế, các nước thành viên OPEC và các nước sản xuất dầu ngoài OPEC cần phải cùng nỗ lực ứng phó với tình trạng nguồn cung dầu toàn cầu dư thừa.
Vấn đề hiện nay là các “ông lớn” trên thị trường dầu mỏ có tìm được tiếng nói chung hay không. Hôm 25/1, Phó Chủ tịch Tập đoàn Lukoil, ông Leonid Fedun, cho biết hãng sản xuất dầu lớn thứ 2 của Nga này chỉ tham gia cắt giảm sản lượng nếu nhận được sự ủng hộ của Moskva trên phương diện chính sách. Nhưng trước đó, quan chức Nga từng tuyên bố sẽ không ra lệnh cho doanh nghiệp sản xuất dầu giảm sản lượng còn thông tin trên tờ “Thời báo Tài chính” (Anh) cho hay Rosneft (hãng sản xuất dầu lớn nhất của Nga) vẫn đang nằm trong tầm kiểm soát của chính phủ nước này.
Về phía thành viên OPEC, khi tham dự Diễn đàn Kinh tế Thế giới Davos, ông Khalid al-Falih, Chủ tịch Saudi Aramco (hãng dầu mỏ quốc doanh lớn nhất Saudi Arabia) khẳng định Saudi Arabia sẽ không cắt giảm sản lượng trừ phi các nước ngoài OPEC cùng tham gia vào hành động này. Ông Khalid al-Falih nhấn mạnh nếu các nước sản xuất dầu khác có ý nguyện hợp tác, Saudi Arabia cũng hợp tác, nhưng Saudi Arabia sẽ không một mình gánh vác trọng trách cân bằng cung - cầu và loại bỏ sự mất cân đối về kết cấu trên thị trường dầu mỏ.
Như vậy, việc giảm nguồn cung dầu vẫn đang ở thì tương lai và giá dầu tiếp tục nối dài chuỗi ngày giảm giá. Các nước kinh tế phụ thuộc vào xuất khẩu dầu sẽ còn “méo mặt”, mòn mỏi chờ đợi ngày “con tim vui trở lại”. Ví dụ: Nếu giá dầu xuống mức 25 USD/thùng, theo Ngân hàng Mỹ (Bank of America), để có thể cân bằng ngân sách năm 2016, đồng nội tệ của Nga có thể sẽ phải giảm xuống mức 210 ruble/USD. Còn đối với Venezuela, nước mà ngành công nghiệp dầu mỏ đóng góp tới 25% GDP, giá dầu trượt dốc được dự báo tiếp tục giáng đòn nghiêm trọng vào nền kinh tế, sớm thổi bay dự trữ ngoại tệ chỉ còn 15,6 tỉ USD, làm gia tăng lạm phát mà theo dự báo của ông Alejandro Werner, phụ trách khu vực Tây Bán cầu của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), có thể lên tới 720% trong năm nay.