Quân sư tham mưu cho Tổng thống Trump đánh thuế Trung Quốc là ai?

Là một trong những quan chức Mỹ cấp cao chuyên về thương mại, Đại diện Thương mại Robert Lighthizer xuất hiện như một người nổi trội trong các cuộc họp bàn nội bộ hoạch định chính sách từ tương lai Hiệp định NAFTA cho đến sự cạnh tranh kinh tế với đối thủ Trung Quốc.

Đại diện Thương mại Mỹ Robert Lighthizer. Ảnh: AFP

Đại diện Lighthizer, 70 tuổi, hiện chịu trách nhiệm theo dõi việc thực hiện các chính sách định hình phương thức Mỹ mua và bán hàng hóa dịch vụ lên đến hàng nghìn tỉ đô la trên toàn thế giới. Với hai phẩm chất quan trọng: cùng quan điểm hoài nghi về thương mại tự do giống Tổng thống Mỹ Donald Trump và có hàng chục năm kinh nghiệm quản lí tại Washington, Đại diện Lighthizer luôn là một trong những trợ thủ đắc lực của Tổng thống Trump mỗi khi vấn đề kinh tế được nêu ra bàn thảo.

Tương tự Tổng thống Trump, Đại diện Lighthizer coi Trung Quốc là một mối đe dọa tiềm tàng với nền kinh tế Mỹ, tin rằng Mỹ là nạn nhân của các thỏa thuận thương mại tự do không công bằng và nghĩ rằng Mỹ nên cân nhắc áp dụng các biện pháp mạnh hơn như áp đặt thuế lên mặt hàng nhập khẩu để bảo vệ các ngành công nghiệp và công nhân Mỹ.

Về tính cách, Đại diện Lighthizer và Tổng thống Trump cũng có những nét tương đồng. Đại diện Lighthizer được biết đến là một chính khách ăn nói khá thô lỗ và thể hiện mình là một người làm thỏa thuận đầy tham vọng.

Ông cũng rất có chính kiến về việc mình làm và quá trình để đạt được mục tiêu đó, cũng như chắc chắn về những chính sách hậu thuẫn.

Quan điểm cứng rắn với thỏa thuận thương mại tự do

Đại diện Lighthizer sở hữu một sự nghiệp thành công trong thế giới kinh doanh từ khi còn trẻ. Đầu những năm 1980, ông đã là một trong những luật sư hàng đầu trong Ủy ban Tài chính Thượng viện, giám sát các hoạt động liên quan đến chính sách thương mại quốc tế của Mỹ. Sau đó, dưới thời cựu Tổng thống Ronald Reagan, ông từng đảm nhiệm vị trí phó Đại diện Thương mại.

Một trong những điểm nổi bật trong sự nghiệp làm cố vấn thương mại của Lighthizer là ông đã tham gia thảo luận rất nhiều thỏa thuận được biết đến với tên gọi “Hạn chế xuất khẩu tự nguyện”. Lợi dụng mối đe dọa áp đặt thuế trừng phạt, Mỹ sẽ thuyết phục các quốc gia khác “tình nguyện” hạn chế các hoạt động xuất khẩu sang Mỹ mà có nguy cơ cao đe dọa đến các ngành công nghiệp nước ngày vì sự cạnh tranh.

Dưới thời của cựu Tổng thống Reagan, Đại diện Lighthizer giúp chính phủ Mỹ đạt được những thỏa thuận thương lượng với hơn chục quốc gia về ngành thép, trong đó đối tác lớn nhất là Nhật Bản. Tiến trình đó đã dạy Lighthizer rằng nước Mỹ có thể thành công trên đấu trường quốc tế với quan điểm "diều hâu" cứng rắn.

Trái ngược với phần lớn các nghị sĩ đảng Cộng hòa, Đại diện Lighthizer nghĩ rằng các phương thức bảo hộ - chế độ bảo vệ nền công nghiệp trong nước bằng cách áp đặt một số tiêu chuẩn thuộc các lĩnh vực như chất lượng, vệ sinh, an toàn, lao động, môi trường, xuất xứ, hay việc áp đặt thuế xuất nhập khẩu cao đối với một số mặt hàng nhập khẩu nào đó – không những thực tiễn mà hoàn toàn thống nhất với chủ nghĩa bảo thủ.

Với thái độ “thương mại công bằng” thay vì “thương mại tự do” đối với các quan hệ thương mại hiện nay của Mỹ với các nước, Đại diện Lighthizer tin rằng Mỹ nên tự tạo hệ thống quy định riêng khi những điều lệ hiện hành không còn phù hợp với lợi ích của nước Mỹ, cũng như Mỹ tạo tâm thế sẵn sàng chứng kiến các mối quan hệ vốn dĩ bình ổn từ trước đến nay giờ sẽ phải trải qua chút hỗn loạn, thậm chí là tan vỡ.

Người luôn cứng rắn với Trung Quốc

Theo báo Wall Street Journal, chính sách cứng rắn của Tổng thống Trump trong thương mại với Trung Quốc được hình thành tại cuộc họp ở Nhà Trắng tháng 8/2017 với nhân vật giữ vai trò trung tâm là Đại diện Lighthizer. Phát biểu trước các cố vấn Nhà Trắng và quan chức nội các, ông cho rằng Trung Quốc thường xuyên hứa hẹn thay đổi chính sách nhưng không thực hiện.

Mặc dù trong cuộc họp có sự tham gia của Trưởng đại sứ Mỹ tại Trung Quốc - Terry Branstad qua video call và ông này đã đề nghị Mỹ xin cơ hội tiến hành thêm một vòng đàm phán nữa, Đại diện Lighthizer vẫn nhấn mạnh đã đến lúc phải hành động và bắt đầu từ việc điều tra hành vi thương mại thiếu công bằng mà phía Trung Quốc đang thực hiện.

Vài ngày sau, Tổng thống Donald Trump ký quyết định điều tra hoạt động thương mại Trung Quốc. Theo đó, chính ông Lighthizer được giao nhiệm vụ sẽ có một năm để tiến hành điều tra ban đầu về các cáo buộc Trung Quốc vi phạm sở hữu trí tuệ theo Khoản 301 của Luật Thương mại Mỹ.

Điều khoản này cho phép chính phủ Mỹ sử dụng các biện pháp trừng phạt để chống lại cái mà quốc gia này cho là những hoạt động thương mại không công bằng và có khả năng gây ra xích mích quốc tế nghiêm trọng. Các biện pháp trừng phạt bao gồm đánh thuế hoặc thậm chí chặn đường tiếp cận thị trường Mỹ của các mặt hàng nước ngoài.

Tới đầu năm nay, Chính quyền Tổng thống Trump ngày 3/4 công bố áp thuế đối với khoảng 50 tỷ USD hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc. Ngay ngày hôm sau, Trung Quốc lập tức trả đũa với kế hoạch áp thuế tương tự lên các mặt hàng của Mỹ. Tiếp tục Tổng thống Trump lại dọa áp thuế lên hơn 100 tỷ USD hàng hóa Trung Quốc. Bắc Kinh nói rằng họ "sẵn sàng đáp trả mạnh mẽ và không do dự".

Vai trò của Đại diện Lighthizer trong các vấn đề liên quan đến Trung Quốc ngày một rõ ràng hơn sau khi đội ngũ chính trị gia kinh tế của Tổng thống Trump tháng 11/2017 đến Bắc Kinh để tiến hành đàm phán. Tổng thống Trump đảm bảo Đại diện Lighthizer có điều kiện gặp gỡ với các quan chức hàng đầu Trung Quốc trong khi những người khác phải đứng đợi ở ngoài.

Trong cuộc gặp với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, ông Lighthizer nhấn mạnh các cuộc đàm phán của Mỹ với Trung Quốc trong nhiều năm qua không mang lại kết quả gì cũng như bày tỏ lo ngại của Tổng thống Mỹ về vấn đề thâm hụt thương mại của Mỹ với Trung Quốc ngày càng gia tăng.

Thậm chí trong chuyến công du của đặc phái viên kinh tế Lưu Hạc đến Mỹ cuối tháng hai, ông này đã gặp Lighthizer và Bộ trưởng Tài chính Mỹ Steven Mnuchin rồi nhận được thông điệp dứt khoát: Mỹ sẽ không bị Trung Quốc qua mặt như các đời chính quyền trước.

Hồng Hạnh/Báo Tin tức

Giải mật

Nhân vật - Sự kiện

Vụ án nổi tiếng

Hợp tác nội dung
KÊNH THÔNG TIN CỦA CHÍNH PHỦ DO TTXVN PHÁT HÀNH Tổng biên tập: Ninh Hồng Nga | Giới thiệu - Liên hệ tòa soạn
Giấy phép số 17/GP-BTTTT cấp ngày 16/1/2017
Tòa soạn: Số 5 Lý Thường Kiệt, Hà Nội
Điện thoại: 024-38267042, 024-38252931(2339,2208)- Fax: 024-38253753
Email:baotintuc@vnanet.vn – toasoantintuc@gmail.com
© Bản quyền thuộc về Báo Tin tức - TTXVN
Cấm sao chép dưới mọi hình thức nếu không có sự chấp thuận bằng văn bản