Chủ động phòng dịch từ khâu giết mổ động vật

Những giải pháp này không chỉ góp phần kiểm soát hiệu quả nguy cơ lây lan dịch bệnh, bảo vệ sức khỏe cộng đồng, mà còn từng bước hình thành môi trường sản xuất, kinh doanh thực phẩm an toàn, minh bạch và phát triển bền vững.

Ngăn chặn giết mổ không đảm bảo vệ sinh

Cơ sở giết mổ động vật của gia đình ông Phạm Văn Kiêm, thôn Hải Nam là một trong những hộ được đầu tư tương đối bài bản trên địa bàn xã Yên Mô. Cơ sở được xây dựng với nền lát gạch men sạch sẽ, không đọng nước; khu vực dụng cụ giết mổ, chế biến và đun nấu được bố trí gọn gàng.

Đặc biệt, khu vực xử lý thịt sống và chế biến giò chả chín được tách biệt hoàn toàn, hạn chế tối đa nguy cơ nhiễm chéo trong quá trình sản xuất. Toàn bộ nước thải, chất thải phát sinh trong quá trình giết mổ đều được thu gom và xử lý qua hệ thống bể biogas góp phần giảm thiểu ô nhiễm môi trường xung quanh.

Ông Phạm Văn Kiêm cho biết, việc đầu tư nâng cấp cơ sở giết mổ không chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu vệ sinh an toàn thực phẩm mà còn giúp gia đình yên tâm sản xuất lâu dài. Yếu tố sạch sẽ, an toàn và đảm bảo môi trường là điều bắt buộc, bởi đây không chỉ là trách nhiệm với người tiêu dùng mà còn với cộng đồng dân cư xung quanh và người tiêu dùng.

Hiện nay, trên địa bàn tỉnh Ninh Bình có tới 3.722 cơ sở giết mổ nhỏ lẻ đang hoạt động, phần lớn nằm xen kẽ trong các khu dân cư; trong đó có 2.568 hộ giết mổ lợn, chiếm 69%; 758 hộ giết mổ gia cầm chiếm hơn 20% còn lại là các cơ sở giết mổ trâu, bò và động vật khác.

Thực tế này cho thấy, mạng lưới giết mổ trên địa bàn còn phân tán, chủ yếu quy mô gia đình, gây không ít khó khăn trong công tác quản lý, kiểm soát điều kiện vệ sinh thú y và an toàn thực phẩm.

Bà Phạm Thị Thanh Huyền, Phó Trưởng phòng Kinh tế xã Yên Mô đánh giá, phần lớn các cơ sở giết mổ nhỏ lẻ hiện nay đều có điều kiện cơ sở vật chất hạn chế, thiếu đồng bộ, việc giết mổ thường diễn ra ngay trong khu dân cư, không chỉ tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn vệ sinh thực phẩm mà còn ảnh hưởng đến môi trường sống, gây mùi hôi, nước thải và chất thải khó kiểm soát nếu không được xử lý đúng quy trình. Do đó, các ngành chức năng và chính quyền địa phương đang tăng cường kiểm tra, giám sát, đồng thời từng bước chấn chỉnh hoạt động giết mổ theo hướng an toàn, tập trung.

Ông Vũ Trung Thành, Phó Chủ tịch UBND xã Hải Thịnh cho biết, công tác đảm bảo an toàn thực phẩm và quản lý hoạt động giết mổ luôn được địa phương xác định là nhiệm vụ trọng tâm. Do vậy xã đã đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn các hộ kinh doanh thực hiện nghiêm các quy định về vệ sinh thú y, an toàn thực phẩm; đồng thời tổ chức kiểm tra định kỳ và đột xuất để kịp thời phát hiện, xử lý vi phạm. Bên cạnh đó, địa phương khuyến khích các hộ giết mổ nâng cấp cơ sở vật chất, cải thiện điều kiện sản xuất, từng bước chuyển đổi sang mô hình giết mổ đảm bảo vệ sinh theo quy định.

Bên cạnh các cơ sở giết mổ nhỏ lẻ, tỉnh Ninh Bình hiện có 4 cơ sở giết mổ tập trung, công nghiệp; trong đó có 1 cơ sở giết mổ gà của Công ty TNHH Meat Deli HN - Chi nhánh Hà Nam (Khu Công nghiệp Đồng Văn IV, phường Lê Hồ), công suất giết mổ 18.000 - 30.000 con/ngày và 3 cơ sở giết mổ lợn tại: Công ty TNHH Meat Deli HN (Khu Công nghiệp Đồng Văn IV) với công suất giết mổ từ 500 - 700 con/ngày, Công ty TNHH Công Danh (Cụm công nghiệp An Xá, phường Trường Thi), Công ty TNHH DHSF NORTH (xã Hải Hưng) hiện đang tạm dừng hoạt động.

Việc phát triển các cơ sở giết mổ tập trung, công nghiệp được xác định là hướng đi quan trọng nhằm thay thế dần các cơ sở nhỏ lẻ, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, đảm bảo an toàn thực phẩm và giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi này cần có lộ trình phù hợp, gắn với điều kiện thực tế của từng địa phương.

Hướng tới chuỗi thực phẩm an toàn

Ninh Bình hiện có tổng đàn gia súc, gia cầm lớn với hơn 23 nghìn con trâu; gần 91,5 nghìn con bò; hơn 1,1 triệu con lợn và khoảng 26,2 triệu con gia cầm. Nguồn cung này không chỉ đáp ứng nhu cầu tiêu dùng nội tỉnh mà còn cung ứng cho nhiều tỉnh, thành phố lân cận, góp phần quan trọng vào chuỗi cung ứng thực phẩm của khu vực.

Hàng vạn hộ chăn nuôi nhỏ lẻ, hàng nghìn trang trại và nhiều cơ sở chăn nuôi tập trung quy mô lớn trên địa bàn tỉnh Ninh Bình đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với công tác quản lý dịch bệnh, kiểm soát giết mổ, vận chuyển và tiêu thụ sản phẩm động vật, nhằm đảm bảo an toàn thực phẩm và bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng.

Trước yêu cầu siết chặt kỷ luật trong quản lý lĩnh vực này, UBND tỉnh Ninh Bình đã ban hành Công điện số 02/CĐ-UBND ngày 2/4/2026 nhằm siết chặt kỷ luật trong kiểm soát giết mổ, vận chuyển động vật, quyết tâm ngăn chặn tình trạng tiêu thụ thực phẩm không an toàn trên địa bàn tỉnh.

Theo đó, UBND tỉnh giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với các đơn vị liên quan tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các trường hợp vận chuyển động vật không rõ nguồn gốc hoặc không có giấy chứng nhận kiểm dịch theo quy định. Đồng thời, chỉ đạo lực lượng thú y tăng cường kiểm soát chặt chẽ việc vận chuyển sản phẩm động vật ra khỏi địa bàn tỉnh, đặc biệt tại các tuyến giao thông trọng điểm và các điểm tập kết hàng hóa…

Đặc biệt, UBND tỉnh Ninh Bình nhấn mạnh vai trò của chính quyền cấp cơ sở trong công tác quản lý. UBND các xã, phường phải tổ chức rà soát toàn bộ các cơ sở giết mổ nhỏ lẻ, tự phát trên địa bàn; tăng cường kiểm tra, giám sát và kịp thời xử lý các trường hợp vi phạm. Đây được xác định là tuyến quản lý trực tiếp, giữ vai trò quan trọng trong việc kiểm soát từ gốc các nguy cơ mất an toàn thực phẩm.

Ông Nguyễn Tiến Mạnh, Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi và Thú y, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Ninh Bình cho rằng, thời gian tới, cần nghiên cứu giao nhiệm vụ kiểm tra vệ sinh thú y và giám sát giết mổ tại các cơ sở nhỏ lẻ cho UBND cấp xã, phường để nâng cao hiệu quả quản lý tại gốc; thay thế cách quản lý thủ công bằng việc áp dụng tem điện tử và mã QR để truy xuất nguồn gốc sản phẩm, tăng tính minh bạch cho thị trường.

Ngành chức năng cũng cần xây dựng lộ trình cụ thể nhằm khuyến khích, hỗ trợ các hộ giết mổ nhỏ lẻ chuyển đổi sang mô hình giết mổ tập trung, đảm bảo các điều kiện về vệ sinh thú y, an toàn dịch bệnh và bảo vệ môi trường. Đây được xem là giải pháp lâu dài nhằm giảm dần tình trạng giết mổ phân tán trong khu dân cư, vốn tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn.

Việc triển khai đồng bộ các giải pháp từ quản lý nhà nước, ứng dụng công nghệ đến tổ chức lại sản xuất được kỳ vọng sẽ góp phần hình thành chuỗi thực phẩm an toàn, khép kín trên địa bàn Ninh Bình. Qua đó không chỉ đáp ứng nhu cầu tiêu dùng ngày càng cao của người dân mà còn nâng cao giá trị ngành chăn nuôi, hướng tới phát triển bền vững và an toàn thực phẩm.