Phát huy vai trò của chính quyền cơ sở trong gỡ 'thẻ vàng' IUU

Tăng vai trò của địa phương

Kể từ khi triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp từ ngày 1/07/2025, với việc tăng cường phân cấp, phân quyền cho địa phương, công tác chống khai thác IUU của 9 xã, phường có tàu cá trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp càng đi vào thực chất, hiệu quả hơn.

Tại phường Mỹ Tho, tỉnh Đồng Tháp hiện có 184 tàu cá khai thác hải sản trên biển và 7 tàu cá không đủ điều kiện hoạt động. Để nâng cao hiệu hiệu lực quản lý tàu cá, góp phần phòng chống IUU hiệu quả, ủy ban nhân dân phường đã chú trọng thực hiện công tác quản lý tàu cá không đủ điều kiện hoạt động cũng như công tác kiểm soát danh sách tàu cá có nguy cơ cao vi phạm khai thác IUU.

Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường Mỹ Tho Đinh Tú Khoa cho biết, danh sách niêm yết tàu cá không đủ điều kiện hoạt động được niêm yết công khai tại ủy ban nhân dân phường, khu phố, điểm dân cư. Trưởng các khu phố có tàu cá không đủ điều kiện hoạt động được phân công giám sát, kiểm tra chặt chẽ từng chủ tàu và tàu cá không đủ điều kiện hoạt động khai thác thủy sản, không để ngư cụ, trang thiết bị trên tàu cá được giám sát 1 tháng lần.

Ngoài ra, Ủy ban nhân dân phường Mỹ Tho còn phối hợp Chi cục Thủy sản cập nhật thông tin, danh sách tàu cá đủ điều kiện và không đủ điều kiện; triển khai cho tất cả các chủ tàu cá các quy định về cấm khai thác thủy sản trái phép ở các vùng biển nước ngoài; nhắc nhở tàu cá khai thác gần ranh giới biển không được vượt ranh giới biển, thường xuyên kiểm tra kết nối giám sát hành trình (6 giờ, 10 ngày); làm việc các chủ tàu mất tín hiệu giám sát hành trình trên biển để giải thích nguyên nhân tàu cá vi phạm và cam kết không tái phạm. Trường hợp tàu cá mất tín hiệu và không báo vị trí quá 1 ngày sẽ được Công an phường đến tận nơi cư trú lập biên bản yêu cầu chủ tàu khắc phục tín hiệu.

Nhờ vậy, đến thời điểm hiện tại, trên địa bàn phường Mỹ Tho không có tàu cá mất kết nối trên 6 giờ mà không báo vị trí và không có tàu mất kết nối trên 10 ngày.

Ở xã Gia Thuận, địa phương có thế mạnh về khai thác hải sản với đội tàu nhiều nhất của tỉnh Đồng Tháp, công tác quản lý tàu cá, quản lý xóa đăng ký tàu cá và công tác kiểm soát danh sách tàu cá có nguy cơ cao vi phạm khai thác IUU được ủy ban nhân dân xã phối hợp Biên phòng, Cảng cá, Công an thường xuyên kiểm tra, đạt hiệu quả cao.

Xã Gia Thuận hiện có 422 tàu cá có chiều dài từ 15 m trở lên đánh bắt xa bờ và 141 tàu có chiều dài dưới 15 m đánh bắt gần bờ. Loại nghề khai thác chủ yếu là lưới kéo, lưới rê, lưới vây, câu, hậu cần vận chuyển khai thác thủy sản.

Đối với 90 tàu cá không đủ điều kiện hoạt động. Ủy ban nhân dân xã Gia Thuận tổ chức niêm yết công khai danh sách tại trụ sở ủy ban nhân dân xã và trụ sở các ấp có tàu cá không đủ điều kiện hoạt động nhằm thông tin rộng rãi đến người dân, chủ phương tiện biết, theo dõi và chấp hành quy định của pháp luật.

Trưởng ấp các ấp trong xã có nhiệm vụ theo dõi, kiểm soát, giám sát vị trí neo đậu tàu không đủ điều kiện hoạt động của từng ấp để báo cáo cập nhật hàng tuần về Ủy ban nhân dân xã; tổ chức thực hiện ký cam kết đối với các chủ tàu cá không đủ điều kiện hoạt động chấp hành các quy định chống khai thác IUU trên địa bàn từng ấp.

Bà Hà Trần Phương Thùy, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Gia Thuận, tỉnh Đồng Tháp cho biết, hiện nay, xã Gia Thuận không có tàu cá thuộc danh sách có nguy cơ cao vi phạm khai thác IUU, mất kết nối VMS kéo dài trên 6 tháng, hoạt động vượt ranh giới cho phép, không có tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài. Ủy ban nhân dân xã thường xuyên phối hợp với các cơ quan chức năng theo dõi, rà soát, cập nhật tình hình tàu cá trên địa bàn nhằm kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý các trường hợp có dấu hiệu vi phạm, góp phần thực hiện nghiêm các quy định về chống khai thác IUU.

Công tác phối hợp kiểm tra, kiểm soát tàu cá xuất nhập bến được các lực lượng chức năng thực hiện thường xuyên, liên tục và chặt chẽ giữa Đồn Biên phòng, Ban Quản lý Cảng cá, Công an và ủy ban nhân dân các xã có tàu cá xuất nhập bến. Việc phối hợp được triển khai đồng bộ từ khâu theo dõi, giám sát tàu cá xuất bến, nhập bến đến công tác kiểm tra hồ sơ, giấy tờ, điều kiện hoạt động của tàu cá theo quy định.

Các đơn vị liên quan duy trì chế độ trao đổi, cập nhật thông tin hàng ngày thông qua nhóm Zalo chung để kịp thời thông báo tình hình tàu cá ra, vào bến; phối hợp xử lý, ngăn chặn các trường hợp tàu cá không đủ điều kiện hoạt động hoặc có dấu hiệu vi phạm quy định về khai thác thủy sản. Qua đó, góp phần nâng cao hiệu quả công tác quản lý tàu cá, tăng cường kiểm soát hoạt động khai thác trên địa bàn và thực hiện nghiêm các quy định về phòng, chống khai thác IUU.

Nâng cao nhận thức cho ngư dân

Theo đánh giá của Ban Chỉ đạo về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) tỉnh Đồng Tháp, thời gian qua, các địa phương có tàu cá trên địa bàn tỉnh đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp như: tăng cường tuyên truyền, phổ biến quy định pháp luật; quản lý chặt chẽ tàu cá; kiểm soát hoạt động ra vào cảng; thực hiện đăng ký, đăng kiểm, cấp phép khai thác; lắp đặt và duy trì thiết bị VMS… góp phần nâng cao ý thức chấp hành của ngư dân, hạn chế vi phạm khai thác IUU xảy ra.

Bà Trần Thị Bé Bảy, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp đánh giá, cùng với cả nước, tỉnh Đồng Tháp tập trung quyết liệt vào công tác tuyên truyền, quản lý chuyển đổi từ nghề cá truyền thống sang nghề khai thác có trách nhiệm và phát triển bền vững. Nhờ có sự tập trung cả hệ thống chính trị, sự vào cuộc của các ngành, các cấp và địa phương trong công tác tuyên truyền, đặc biệt là sự đồng thuận, chấp hành nghiêm của ngư dân nên ý thức chấp hành pháp luật trong khai thác thủy sản ngày một nâng lên.

Tất cả tàu tham gia khai thác xa bờ đều lắp đặt thiết bị giám sát hành trình và duy trì khi hoạt động, công tác cập rời cảng chấp hành tốt. Đây là kết quả giúp cho tỉnh hoàn thành cơ bản các nhiệm vụ chống khai thác IUU theo kế hoạch, với tinh thần sẵn sàng cùng cả nước tháo gỡ "thẻ vàng" IUU trong thời gian sớm nhất.

Ngư dân Hải Thiên Phúc ở xã Gia Thuận, tỉnh Đồng Tháp cho biết, qua công tác tuyên truyền, nhắc nhở của chính quyền địa phương, ngư dân chúng tôi có ý thức chấp hành tốt các quy định về đánh bắt hải sản trên biển. Khi xuất bến ra khơi đánh bắt hải sản, các phương tiện phải đảm bảo đầy đủ sổ sách, giấy tờ khai thác; bật thiết bị giám sát hành trình, trong trường hợp thiết bị mất tín hiệu tạm thời, phải báo ngay cho công ty cung cấp thiết bị để kiểm tra và khắc phục, đảm bảo kết nối liên tục trong quá trình đánh bắt trên biển.

Ông Nguyễn Thanh Lâm, phường Mỹ Tho, tỉnh Đồng Tháp có 1 tàu lưới vây ánh sáng chuyên đánh bắt xa bờ, luôn chấp hành nghiêm các quy định về về chống khai thác IUU. Anh chia sẻ, phương tiện của anh cũng như các tàu bạn khác đều trang bị đầy đủ các thiết bị giám sát hành trình cũng như luôn mở máy để đảm bảo kết nối xuyên suốt quá trình đánh bắt. Khi đánh bắt trên biển, chúng tôi luôn tuân thủ đánh bắt trong vùng biển cho phép, không đánh bắt qua vùng biển của nước ngoài.

Trong thời gian tới, để công tác phòng, chống khai thác IUU trên địa bàn tỉnh tiếp tục phát huy, đảm bảo hiệu quả thực chất, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Nguyễn Phước Thiện, Trưởng Ban Chỉ đạo về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) tỉnh Đồng Tháp yêu cầu các xã, phường phân loại, xử lý dứt điểm các tàu cá không đủ điều kiện hoạt động; phối hợp chặt chẽ với các tổ chức tín dụng để xử lý tài sản kê biên, làm sạch dữ liệu tàu thuyền, đảm bảo tính minh bạch trong quản lý; rà soát toàn bộ đội tàu lắp đặt thiết bị VMS, nhất là nhóm tàu có chiều dài từ 12 - 15 mét; đồng thời, nghiên cứu, đề xuất chính sách hỗ trợ phù hợp nhằm đảm bảo 100% tàu cá đủ điều kiện được lắp đặt và duy trì kết nối thiết bị theo quy định.

Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh cũng yêu cầu các sở, ngành liên quan tập trung triển khai thực hiện giải pháp công nghệ trong quản lý tàu cá, trong đó có xây dựng hệ thống dữ liệu liên thông giữa các cảng cá và lực lượng chức năng Biên phòng, Công an nhằm kiểm soát chặt chẽ tàu cá ra vào. Bên cạnh đó, đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý nghề cá, ứng dụng công nghệ giám sát từ xa, dữ liệu vệ tinh và hệ thống cảnh báo để thay thế phương thức quản lý thủ công.

Ủy ban nhân dân các xã, phường có tàu cá tiếp tục tập trung công tác quản lý chặt chẽ tàu cá "3 không", tàu cá đã xóa đăng ký, tàu cá không đủ điều kiện hoạt động xuất bến ra khơi; quản lý chặt chẽ, nắm chắt thông tin từng tàu, chủ tàu, hình ảnh, vị trí neo đậu; khẩn trương triển khai thực hiện chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề, giải bản đối với tàu cá không có nhu cầu hoạt động khai thác thủy sản theo Nghị quyết số 47/2025/NQ-HĐND của tỉnh; hỗ trợ ngư dân nâng cấp, thay thế, duy trì kết nối hệ thống VMS theo Nghị quyết số 48/2025/NQ-HĐND của tỉnh.