Bệ phóng tên lửa Fath 360 của Iran có thể là câu trả lời đối với hệ thống tên lửa phóng loạt cơ động cao HIMARS của Mỹ. Ảnh: MN
Báo The Kyiv Independent dẫn phát biểu của người phát ngôn Tổng cục Tình báo Quốc phòng Ukraine (HUR) Andrii Yusov cho biết mặc dù Tehran đã bàn giao cho Moskva hơn 350 tên lửa tầm ngắn Fath-360, nhưng Ukraine đến nay vẫn chưa xác nhận việc chúng được sử dụng để tấn công các mục tiêu trên lãnh thổ Ukraine.
Ông Yusov nói thêm rằng nguyên nhân có thể là do “những hạn chế mang tính kỹ thuật hoặc chính trị”, đồng thời không loại trừ khả năng Liên bang Nga đã tiến hành các vụ phóng thử trên lãnh thổ của mình.
Trước đó vào tháng 9/2024, phía Mỹ xác nhận rằng Iran đã cung cấp tên lửa Fath-360 - loại vũ khí đạn đạo tầm gần có tầm bắn tối đa khoảng 75 dặm (120 km) và có thể mang đầu đạn nặng 150 kg.
Việc chuyển giao này cho thấy mối quan hệ đối tác giữa Liên bang Nga và Iran ngày càng sâu sắc trong thời chiến, khi trước đó Tehran đã cung cấp cho Moskva các thiết bị bay không người lái cảm tử Shahed.
Các chuyên gia mô tả Fath-360 là tên lửa đạn đạo chiến thuật tầm ngắn dẫn đường bằng vệ tinh của Iran, được giới thiệu lần đầu trong một cuộc triển lãm quân sự năm 2020.
Loại vũ khí này có chiều dài 5,17m, đường kính 0.3m, khối lượng 787 kg, có thể được sử dụng để tấn công các mục tiêu quân sự không xa tiền tuyến, cho phép Liên bang Nga tiết kiệm các loại tên lửa đắt tiền hơn, như Iskander, để tấn công sâu hơn vào lãnh thổ Ukraine.
Nghiên cứu viên Fabian Hinz tại Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế (IISS) có trụ sở tại London (Anh), đã đưa ra một số khả năng lý giải vì sao Liên bang Nga đến nay vẫn chưa triển khai loại vũ khí này, bao gồm các vấn đề tiềm tàng về chất lượng hoặc hợp đồng.
“Có thể việc bàn giao vẫn chưa hoàn tất, vì từng có các báo cáo về sự chậm trễ trong việc chuyển giao các bệ phóng”, chuyên gia về công nghệ tên lửa này nhận định, đồng thời cho biết ở giai đoạn này chỉ có thể suy đoán về nguyên nhân.
Trong khi đó, ông Yusov nhấn mạnh rằng Điện Kremlin vẫn duy trì quan hệ chặt chẽ với Iran, lưu ý rằng các thiết bị bay không người lái (UAV) kiểu Shahed, hiện cũng đã được sản xuất ngay trong Liên bang Nga, vẫn nằm trong số những vũ khí được sử dụng thường xuyên nhất trong các cuộc tấn công nhằm vào Ukraine.
Các lực lượng của Liên bang Nga cũng thường xuyên tấn công các thành phố Ukraine bằng tên lửa nội địa cũng như của các đối tác cung cấp, gần đây còn gia tăng cường độ tấn công nhằm làm tê liệt lưới điện của quốc gia này.
Hãng tin Bloomberg của Mỹ từng dẫn một quan chức an ninh phương Tây giấu tên, đưa tin rằng Iran đã bán cho Liên bang Nga số tên lửa trị giá khoảng 2,7 tỷ USD theo các hợp đồng bắt đầu từ tháng 10/2021, tức vài tháng trước khi cuộc xung đột toàn diện nổ ra.
Theo nguồn tin của Bloomberg, lô vũ khí này bao gồm “hàng trăm” tên lửa Fath-360, gần 500 tên lửa đạn đạo tầm ngắn khác, và khoảng 200 tên lửa phòng không.
Liên quan tới vấn đề này, Viện Nghiên cứu Chiến tranh Mỹ (ISW) dẫn thông tin từ tờ The Times cho biết, ngày 4/9/2024, một tàu của Liên bang Nga đã chuyển tên lửa Fath-360 đến một cảng ở Biển Caspi.
Sau đó vào ngày 6/9/2024, báo The Wall Street Journal của Mỹ dẫn lời một quan chức nước này giấu tên cho biết đồng minh Iran đã chuyển giao tên lửa tầm ngắn cho Liên bang Nga.
Trong khi đó, một số quan chức châu Âu tiết lộ với The Wall Street Journal rằng châu Âu và Mỹ đang phối hợp để đưa ra biện pháp trừng phạt đối với Iran vì đã cung cấp tên lửa đạn đạo cho Liên bang Nga.
Ngày 9/9/2024, khi được hỏi về bài báo của The Wall Street Journal, người phát ngôn Điện Kremlin, ông Dmitry Peskov đã nói rằng Iran là đối tác của Liên bang Nga và hai nước đang phát triển đối thoại trong mọi lĩnh vực.
Người phát ngôn Điện Kremlin cho biết thêm là ông đã xem bản tin của The Wall Street Journal, nhưng không phải tất cả các báo cáo như vậy đều chính xác.
Ông Peskov nói với các phóng viên: "Iran là đối tác quan trọng của chúng tôi. Chúng tôi đang phát triển quan hệ thương mại và kinh tế. Chúng tôi đang thúc đẩy hợp tác và đối thoại trong mọi lĩnh vực có thể, bao gồm cả những lĩnh vực nhạy cảm nhất".
Về phần mình, người phát ngôn Tổng cục Tình báo Quốc phòng Ukraine (HUR), ông Andrii Yusov cho biết hiện không có thông tin nào về việc lực lượng Liên bang Nga triển khai các loại tên lửa khác do Iran cung cấp, chẳng hạn như các tên lửa đất đối không.
Trong khi Iran nổi lên như một trong những đồng minh thân cận nhất của Moskva trong những năm gần đây, nước này gần đây phải đối mặt với hàng loạt các cuộc biểu tình quy mô lớn trong nước, khiến hàng nghìn người thiệt mạng, thúc đẩy Tổng thống Mỹ Donald Trump đe dọa can thiệp quân sự vào Tehran.
Cho đến nay, nhà lãnh đạo Mỹ, người cũng đang tìm cách đàm phán một thỏa thuận hòa bình giữa Liên bang Nga và Ukraine, vẫn kiềm chế không sử dụng vũ lực sau khi nhận được bảo đảm rằng việc giết hại người biểu tình đã chấm dứt, qua đó tránh được một cuộc đối đầu trực tiếp giữa hai nước.
Những lo ngại về khả năng Mỹ can thiệp vào Iran càng gia tăng sau chiến dịch quân sự của Washington tại Venezuela hồi đầu tháng 1, dẫn đến việc bắt giữ Tổng thống Nicolas Maduro, một đồng minh khác của Liên bang Nga.
Chính quyền Trump cũng đã tiến hành các cuộc không kích nhằm vào các cơ sở hạt nhân của Iran vào tháng 6/2025, trong khi lực lượng Israel và Iran trao đổi các đòn tấn công trên không trong cùng tháng, như một phần của căng thẳng khu vực rộng lớn hơn liên quan đến cuộc chiến tại Gaza.