Tìm hướng cho trường ngoài công lập phát triển

Tỷ lệ sinh viên vào các trường ngoài công lập (NCL) liên tiếp giảm, mô hình trường NCL đang đứng trước nhiều khó khăn về đầu vào cũng như chất lượng đào tạo… Đó là những khó khăn, thách thức với hệ thống các trường NCL hiện nay sau 20 năm ra đời và phát triển.

Tuyển sinh èo uột

Theo GS.TS Trần Hồng Quân, nguyên Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo, Chủ tịch Hiệp hội các trường ĐH, CĐ NCL, sau hơn 20 năm hoạt động, các trường ĐH, CĐ NCL đã có đóng góp lớn trong sự nghiệp giáo dục và đào tạo của đất nước. Tuy nhiên, bên cạnh đó cũng còn nhiều khó khăn, yếu kém. “Hơn 80 trường ĐH, CĐ NCL ra đời, chiếm 1/5 tổng số trường và gần 1/7 sinh viên cả nước (khoảng hơn 14%), góp phần đào tạo được một nguồn nhân lực lớn phục vụ cho đất nước. Tuy nhiên, con số này đang ngày càng giảm đi. Hiện nay, tỷ lệ sinh viên các trường NCL giảm còn 12,7% so với số lượng sinh viên cả nước; tốc độ thành lập chỉ xấp xỉ 1,3% so với các trường công lập, thậm chí nhiều trường ĐH, CĐ NCL chỉ tuyển sinh được chưa đến 100 sinh viên/năm. Thậm chí nhiều khả năng, sang năm, tỉ lệ SV NCL còn thấp hơn nữa”, GS. TS Trần Hồng Quân nói.

Phần lớn các trường ngoài công lập đang gặp khó khăn trong công tác tuyển sinh.

Thực tế, nhiều trường NCL đang phải đối mặt với khó khăn về việc tuyển sinh. Nhiều trường sau khi kết thúc thời gian tuyển sinh nhưng số lượng sinh viên vào trường chưa được 1/10 chỉ tiêu. GS Đặng Ứng Vận (Hiệu trưởng ĐH Hòa Bình) phân tích: Nhà nước kiểm soát đầu vào thông qua điểm sàn, dẫn đến một thực tế là các trường công vẫn có quyền lấy tới điểm sàn và như vậy đồng nghĩa với việc chiếm hết thị phần của các trường tư, đặc biệt là các trường mới được thành lập.

Nhiều chuyên gia cho rằng, việc áp dụng điểm sàn với trường NCL sẽ khiến học sinh trượt ĐH không thể vào học các trường ĐH của Việt Nam, cho dù có muốn trả tiền để theo học, dẫn đến tình trạng nhiều học sinh phải bỏ ra số tiền lớn học tại các trường nước ngoài không yêu cầu thi ĐH. Trong khi đó, các trường ĐH Việt Nam đang nghèo, đang cần đầu tư để cải thiện cơ sở vật chất, thu hút thầy giỏi, nhưng lại không được nhận số tiền học phí rất cao đó.

Nâng cao chất lượng

Nhiều ý kiến cho rằng, việc phát triển các trường NCL hiện quá nhanh và chưa đảm bảo chất lượng. Thực tế, khi nói đến ĐH NCL, xã hội, người dân vẫn có những cái nhìn tiêu cực, nhiều cơ quan, đơn vị không tuyển dụng sinh viên NCL. Trong số hơn 80 trường ĐH, CĐ NCL hiện nay chỉ có khoảng 40 trường chất lượng khá, còn lại 15 trường khó khăn, một số trường có nhiều vi phạm trong hoạt động, ảnh hưởng đến chất lượng cũng như uy tín ngành sư phạm.

Về vấn đề này, Thứ trưởng Bộ GD - ĐT Bùi Văn Ga cho biết: Theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Bộ GD - ĐT sẽ trình Chính phủ cơ chế chính sách để tạo điều kiện phát triển cho các trường NCL. Khó khăn trước mắt và vấn đề lớn nhất của các trường NCL hiện nay là việc tuyển sinh. Bộ đã có điều chỉnh để số lượng thí sinh trên điểm sàn dồi dào hơn, nhằm tạo nguồn tuyển cho các trường nhưng nhiều trường vẫn khó khăn. Điều đó cho thấy không phải vì vấn đề học phí mà vì chất lượng”.

Theo thông tin từ Bộ GD -ĐT, đầu năm 2014, Bộ sẽ ban hành khung trình độ quốc gia, quy định cụ thể các bậc đào tạo. Theo đó, dù học công hay tư đều phải đáp ứng khung trình độ quốc gia để bảo đảm cơ hội việc làm. Lúc đó, đại học công lập và NCL sẽ bình đẳng. Đồng thời, Bộ sẽ soạn thảo trình Chính phủ ban hành Nghị định phân tầng xếp hạng giữa các trường ĐH, CĐ, không phân biệt công lập hay NCL với bộ tiêu chí xếp hạng cụ thể, qua đó tạo được uy tín trong xã hội, nhằm thu hút sinh viên theo học.

“Chất lượng đào tạo phải được ưu tiên hàng đầu. Bộ đã hình thành Trung tâm kiểm định chất lượng giáo dục độc lập đầu tiên của ĐH Quốc gia Hà Nội, sẽ không phân biệt loại hình. Qua đây sẽ tạo sự cạnh tranh lành mạnh cho các trường trên một tiêu chí chung. Điều này cũng đòi hỏi các trường NCL cũng như công lập phải chú trọng đẩy mạnh chất lượng đào tạo hơn nữa”, Thứ trưởng Bùi Văn Ga khẳng định.

T.T