Nâng cao chất lượng công tác kiểm sát việc giam giữ và thi hành án hình sự

Viện kiểm sát nhân dân (VKSND) tối cao vừa ban hành Thông báo số 344/TB-VKSTC thông báo ý kiến chỉ đạo của đồng chí Trần Hải Quân, Phó Viện trưởng VKSND tối cao tại Hội nghị tổng kết thực hiện Chỉ thị của Viện trưởng VKSND tối cao và quán triệt, phổ biến quy định của pháp luật, của ngành KSND trong công tác kiểm sát việc giam giữ và thi hành án hình sự.

Nêu cao trách nhiệm người đứng đầu

Bên cạnh việc đánh giá kết quả thực hiện Chỉ thị số 05/CT-VKSTC ngày 15/5/2018 và Chỉ thị số 06/CT-VKSTC ngày 18/6/2019 của Viện trưởng VKSND tối cao trong ngành KSND, Thông báo nêu rõ: Cần tăng cường quán triệt, thống nhất nhận thức các chủ trương của Đảng, quy định của pháp luật và các quy định, chỉ đạo của Ngành; siết chặt kỷ luật, kỷ cương; nêu cao trách nhiệm người đứng đầu trong công tác kiểm sát việc giam giữ và thi hành án hình sự.

Viện trưởng VKSND các cấp quán triệt, tổ chức thực hiện nghiêm Chỉ thị số 06-CT/TW ngày 6/6/2026 của Bộ Chính trị về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác kiểm sát nhân dân trong giai đoạn mới; Luật Thi hành án hình sự, Luật Thi hành tạm giữ, tạm giam và cấm đi khỏi nơi cư trú, các văn bản hướng dẫn thi hành, Quy chế công tác, quy định và quy trình nghiệp vụ của Ngành trong công tác kiểm sát việc giam giữ và thi hành án hình sự. Việc quán triệt phải đến từng công chức, Kiểm sát viên; gắn với việc rà soát chương trình công tác, phân công nhiệm vụ và kiểm tra kết quả thực hiện.

Chỉ đạo rà soát, điều chỉnh ngay nhiệm vụ theo yêu cầu mới; tập trung kiểm sát đối với lĩnh vực có nguy cơ phát sinh vi phạm; chủ động chấn chỉnh, khắc phục ngay những tồn tại, hạn chế, yếu kém, khuyết điểm đã chỉ rõ.

Tiếp tục siết chặt kỷ luật kỷ cương, nêu cao trách nhiệm người đứng đầu và trách nhiệm cá nhân của Kiểm sát viên đối với chất lượng hiệu quả công tác. Công tác kiểm sát phải được thực hiện liên tục, thực chất, bám sát diễn biến tình hình công tác giam giữ và thi hành án; kết hợp chặt chẽ giữa trực tiếp kiểm sát định kỳ, kiểm sát đột xuất và kiểm sát qua hồ sơ, dữ liệu.

Khi xảy ra trường hợp người bị tạm giữ, người bị tạm giam, phạm nhân trốn, chết, tự sát, bị đánh, tai nạn, phạm tội mới hoặc dấu hiệu vi phạm nghiêm trọng phải báo cáo ngay về VKSND tối cao (qua Vụ 8), đồng thời, tổ chức kiểm sát đột xuất kịp thời để thu thập tài liệu có liên quan, làm rõ tính chất, mức độ vi phạm, nguyên nhân, điều kiện, trách nhiệm; nếu có dấu hiệu tội phạm phải chuyển thông tin đến cơ quan điều tra có thẩm quyền, không chờ cơ sở giam giữ, cơ quan thi hành án hình sự báo cáo đầy đủ rồi mới vào cuộc, không để sự việc nghiêm trọng xảy ra mà Viện kiểm sát biết sau hoặc phản ứng chậm.

VKSND các cấp khi trực tiếp kiểm sát phải chỉ rõ hành vi vi phạm, căn cứ pháp luật, nguyên nhân, trách nhiệm và biện pháp khắc phục; phải căn cứ vào tính chất vi phạm để lựa chọn hình thức tác động, kiên quyết kháng nghị đối với vi phạm nghiêm trọng, xâm phạm đến quyền con người, quyền công dân, quyền của người bị tạm giữ, người bị tạm giam và người chấp hành án; bảo đảm đúng thẩm quyền, không kháng nghị, kiến nghị chung chung để yêu cầu khắc phục vi phạm.

Sau khi ban hành kháng nghị, kiến nghị phải theo dõi đến cùng kết quả thực hiện; báo cáo kiến nghị cấp có thẩm quyền, xem xét trách nhiệm người đứng đầu đối với vi phạm kéo dài, lặp lại hoặc cơ quan hữu quan chậm khắc phục.

Chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ, tăng cường công tác phối hợp

VKSND cấp tỉnh phải đánh giá đúng khối lượng công việc của Phòng nghiệp vụ, VKSND khu vực; số lượng và khoảng cách các cơ sở giam giữ trên địa bàn để bố trí biên chế và các ngạch Kiểm sát viên phù hợp. Quan tâm xây dựng đội ngũ cán bộ theo hướng chuyên sâu, có khả năng xử lý tình huống phức tạp, nhận diện dấu hiệu vi phạm, tội phạm từ sớm và sử dụng dữ liệu, phương tiện kỹ thuật phục vụ hoạt động kiểm sát.

Vụ 8 phối hợp với Trường Đại học Kiểm sát khẩn trương cập nhật giáo trình, tài liệu, chương trình đào tạo, bồi dưỡng theo quy định, yêu cầu mới; xây dựng tài liệu tập huấn chuyên sâu về kỹ năng gặp hỏi, kiểm sát hồ sơ, kiểm sát trên môi trường số, kỹ năng phát hiện, nhận diện vi phạm, xây dựng kháng nghị, kiến nghị và kỹ năng xử lý vụ việc đột xuất.

Bên cạnh đó, Vụ 8 tăng cường công tác kiểm tra, đánh giá việc thực hiện chuyên đề nghiệp vụ, thực hiện quy định của pháp luật, của Ngành về công tác kiểm sát việc giam giữ và thi hành án hình sự; tập trung kiểm tra những đơn vị để xảy ra vi phạm pháp luật nghiêm trọng, kéo dài, lặp lại hoặc chậm thực hiện quyền kháng nghị, kiến nghị; kịp thời phát hiện, chấn chỉnh thiếu sót, đề xuất xem xét trách nhiệm; lựa chọn những mô hình hay, cách làm hiệu quả để phổ biến, nhân rộng.

Vụ 8 chủ trì, phối hợp với Vụ 14 và các đơn vị liên quan nghiên cứu, xây dựng, tham mưu Viện trưởng VKSND tối cao ban hành Chỉ thị mới về công tác kiểm sát việc giam giữ và thi hành án hình sự để chỉ đạo toàn Ngành thực hiện.

Đồng thời, phối hợp với Vụ 14 hướng dẫn, giải đáp những khó khăn, vướng mắc phát sinh từ thực tiễn công tác khi thực hiện quy định mới của pháp luật, của Ngành nhằm thống nhất nhận thức, chấm dứt tình trạng mỗi nơi áp dụng một cách; việc trả lời thỉnh thị phải đúng quy trình, rõ căn cứ, rõ hướng xử lý và có khả năng áp dụng trong thực tiễn; thường xuyên tổng hợp những tình huống điển hình để ban hành thông báo rút kinh nghiệm chung trong toàn Ngành.

Trong nội bộ Ngành, các đơn vị công tố, kiểm sát điều tra, kiểm sát xét xử và kiểm sát giam giữ, thi hành án hình sự phải có sự phối hợp chặt chẽ, thông tin, trao đổi kịp thời về thời hạn giam giữ; việc thay đổi, hủy bỏ biện pháp ngăn chặn tạm giữ, tạm giam, cấm đi khỏi nơi cư trú; việc tiếp nhận, hủy bản án và những vụ việc bất thường. Trong phối hợp liên ngành, Viện kiểm sát phải chủ động đối chiếu số liệu, cảnh báo thời hạn, yêu cầu cung cấp tài liệu và xử lý ngay những trường hợp có nguy cơ quá hạn, chậm thi hành hoặc bỏ lọt người phải chấp hành án.

Cục 2 phối hợp với Vụ 8 và các đơn vị liên quan sớm hoàn thiện đưa Mô-đun 5 vào sử dụng bảo đảm đánh giá đúng kết quả hoạt động kiểm sát, hỗ trợ quản lý thời hạn, theo dõi biến động, tổng hợp số liệu và cảnh báo rủi ro. Khẩn trương thúc đẩy kết nối, liên thông, chia sẻ dữ liệu về tạm giữ, tạm giam và thi hành án hình sự với Bộ Công an, Bộ Quốc phòng và TAND tối cao. Trong khi hệ thống liên thông chưa hoàn thiện, các đơn vị xây dựng phương án quản lý dữ liệu phù hợp, không để việc thiếu phần mềm trở thành khoảng trống kiểm soát.