Nghiên cứu công nghệ cần hướng tới thương mại hóa

Đây là một trong những nội dung chỉ đạo của Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng tại buổi làm việc với Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh về tình hình, kết quả triển khai một số nhiệm vụ khoa học, công nghệ chiến lược.

Phát biểu tại buổi làm việc, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đánh giá, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh là một trong những đơn vị đi đầu trong triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW, ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về "đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia", thể hiện qua đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, nghiên cứu và từng bước làm chủ công nghệ chiến lược, đưa kết quả nghiên cứu vào sản xuất và đời sống. Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đã chỉ ra điểm nghẽn hiện nay chính là khoảng cách lớn giữa nghiên cứu, sản xuất và thương mại hóa.

Theo Phó Thủ tướng, nếu Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp tiếp tục hoạt động theo những hướng riêng, thiếu cơ chế phối hợp và đặt hàng cụ thể, nguồn lực nghiên cứu sẽ khó chuyển hóa thành năng lực sản xuất và sức cạnh tranh của nền kinh tế. Do đó, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh cần tập trung nguồn lực, lựa chọn những lĩnh vực thực sự có thế mạnh để đầu tư, tiếp tục hình thành các nhóm nghiên cứu mạnh và các trung tâm xuất sắc có khả năng cạnh tranh quốc tế.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh, nghiên cứu cơ bản phải tạo nền tảng cho phát triển khoa học công nghệ; trong khi nghiên cứu công nghệ cần hướng tới mục tiêu làm chủ công nghệ, hình thành sản phẩm, chuyển giao và thương mại hóa. Thời gian tới, Quốc hội sẽ thông qua Luật Phát triển đô thị, qua đó trao cho Thành phố Hồ Chí Minh thẩm quyền quyết định rất lớn. Trên cơ sở các thẩm quyền mới, Thành phố có thể triển khai các chính sách hỗ trợ Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh là một cơ sở đào tạo, nghiên cứu hàng đầu của đất nước.

Tại buổi làm việc, Chủ tịch UBND Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Được nhấn mạnh yêu cầu tăng cường liên kết giữa Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp. Dù Thành phố và các trường đại học đã có nhiều chương trình hợp tác, đặt hàng nghiên cứu, nhưng việc kết nối các nguồn lực để hình thành sản phẩm và đưa ra thị trường chưa đạt yêu cầu. Thành phố hiện có đội ngũ nghiên cứu và hệ thống trung tâm khoa học công nghệ tương đối đa dạng, với nhiều lĩnh vực như thiết kế, vật liệu, phương tiện giao thông... Tuy nhiên, hạn chế lớn là khả năng thương mại hóa, biến kết quả nghiên cứu thành sản phẩm, doanh nghiệp và thương hiệu Việt Nam.

Thời gian qua, Thành phố Hồ Chí Minh đã triển khai một số chương trình đặt hàng nghiên cứu với các trường đại học, trong đó có Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh. Một số đề tài đã có kết quả, trong khi các chương trình khác đang tiếp tục hoàn thiện. Thành phố đã phối hợp với Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh trong xây dựng các cơ chế, chính sách phục vụ phát triển; đồng thời nghiên cứu hỗ trợ trực tiếp cho các hoạt động đổi mới sáng tạo của đơn vị. Việc Thành phố đặt hàng các trường đại học nghiên cứu những vấn đề cụ thể vừa giúp giải quyết các bài toán thực tiễn, vừa tạo đầu ra cho hoạt động nghiên cứu. Đây cũng là một trong những cách thức tăng cường kết nối giữa Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp.

Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Thanh Mai, Giám đốc Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, đơn vị đang định hướng phát triển theo mô hình hệ sinh thái giáo dục và khoa học công nghệ hiện đại, với mục tiêu thu hẹp khoảng cách giữa đào tạo, nghiên cứu và thực tiễn. Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh xác định bốn trụ cột gồm: phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; thu hút chuyên gia quốc tế; đầu tư hạ tầng dùng chung; đẩy mạnh hợp tác giữa nhà trường, Nhà nước và doanh nghiệp. Trong đó, đơn vị tập trung nguồn lực cho các lĩnh vực công nghệ chiến lược như thiết kế vi mạch, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và công nghệ lượng tử; đồng thời thúc đẩy các chính sách đột phá trong nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo. Mục tiêu là đưa tri thức và kết quả nghiên cứu thành các sản phẩm có địa chỉ ứng dụng cụ thể tại các địa phương, từng bước rút ngắn khoảng cách từ nghiên cứu đến thương mại hóa.

Để thực hiện mục tiêu này, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh kiến nghị các bộ, ngành trao quyền tự chủ trong quản trị và tài chính khoa học công nghệ, chủ động hơn trong phát triển, mở và tổ chức các ngành, chương trình đào tạo mới, nhất là các ngành liên ngành, xuyên ngành phục vụ công nghệ chiến lược và nhu cầu nhân lực mới. Đáng chú ý, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh đề xuất sớm hoàn thiện hành lang pháp lý cho cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) đối với các công nghệ chiến lược, trước mắt ưu tiên công nghệ sinh học. Các cơ chế này sẽ tạo thêm nguồn lực và không gian thử nghiệm để thúc đẩy nghiên cứu, đổi mới sáng tạo, rút ngắn con đường đưa kết quả nghiên cứu vào ứng dụng trên thị trường.