Theo đó, việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số qua Hệ thống truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác điện tử (eCDT) được Cà Mau xác định là giải pháp then chốt, thể hiện quyết tâm cao của hệ thống chính trị địa phương trong nỗ lực chung của cả nước nhằm sớm gỡ bỏ “thẻ vàng” EC.
Việc ứng dụng công nghệ số trong nuôi trồng thủy sản là hướng đi chiến lược để Cà Mau xây dựng nền kinh tế xanh, kinh tế số và phát triển bền vững trong dài hạn. Ảnh: Chanh Đa/TTXVN
Siết chặt quản lý
Thực hiện các Công điện của Thủ tướng Chính phủ và chỉ đạo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường về khắc phục các khuyến nghị của EC, Ủy ban nhân dân tỉnh Cà Mau đã ban hành hàng loạt văn bản chỉ đạo quyết liệt. Đáng chú ý là các Kế hoạch hành động và Quy chế phối hợp kiểm soát hoạt động tàu cá. Trên cơ sở đó, ngành nông nghiệp địa phương đã nhanh chóng triển khai Kế hoạch ứng dụng Hệ thống eCDT và Nhật ký khai thác thủy sản điện tử (eLogbook), phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng đơn vị chuyên trách nhằm đưa quản lý nghề cá đi vào nền nếp.
Việc chuyển đổi từ phương thức quản lý hồ sơ giấy truyền thống sang quy trình điện tử toàn diện đã bước đầu tạo ra sự minh bạch trong toàn bộ chuỗi truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác, từ khâu xuất, nhập bến, rời, cập cảng đến giám sát sản lượng bốc dỡ và cấp các chứng nhận nguồn gốc thủy sản.
Tính đến ngày 30/6/2026, tỉnh Cà Mau ghi nhận 5.151 tàu cá đã đăng ký. Trong số đó, nhóm tàu có chiều dài từ 6 đến dưới 12 mét có 2.074 chiếc; từ 12 đến dưới 15 mét có 1.163 chiếc; nhóm tàu khai thác vùng khơi có chiều dài từ 15 mét trở lên có 1.914 chiếc. Đáng chú ý, địa phương đã tiến hành khoanh vùng, giám sát chặt chẽ vị trí neo đậu và cập nhật hình ảnh số hóa hàng tuần trên Hệ thống số hóa tàu cá IUU đối với 628 tàu cá không đủ điều kiện hoạt động, bảo đảm đưa 4.523 tàu cá thực tế tham gia khai thác vào quy trình quản lý nghiêm ngặt.
Tại 4 cảng cá được công bố và chỉ định trên địa bàn tỉnh gồm Sông Đốc, Gành Hào, Rạch Gốc và Cái Đôi Vàm, Ban Quản lý các cảng cá đã đưa Hệ thống eCDT vào vận hành đồng bộ. Kết quả trong 6 tháng đầu năm 2026 cho thấy, tỷ lệ tàu cá thực hiện thủ tục rời cảng trên eCDT so với thực tế đạt tới 99,59%; tỷ lệ tàu cập cảng qua hệ thống đạt 97,73%.
Đặc biệt, đối với nhóm tàu cá có chiều dài lớn nhất từ 15 mét trở lên - nhóm đối tượng trọng tâm trong quản lý chống khai thác IUU. Kết quả này cho thấy các chủ tàu, thuyền trưởng đã chấp hành việc khai báo điện tử khi thực hiện hoạt động qua cảng cá và Hệ thống eCDT đã từng bước đi vào nền nếp trong quản lý tại các cảng cá của tỉnh.
Việc triển khai Hệ thống eCDT đã góp phần chuyển đổi phương thức quản lý từ hồ sơ giấy sang quản lý điện tử trong toàn bộ quy trình truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác. Các nghiệp vụ như kiểm soát tàu cá cập, rời cảng, xuất, nhập bến; giám sát sản lượng bốc dỡ; cấp giấy biên nhận bốc dỡ, giấy xác nhận nguyên liệu và từng bước thực hiện cấp giấy chứng nhận nguồn gốc thủy sản khai thác đã được thực hiện trên môi trường điện tử theo lộ trình của Bộ Nông nghiệp và Môi trường.
Đồng thời, việc tăng cường phối hợp giữa Ban Quản lý các cảng cá, Chi cục Thủy sản, Chi cục Biển, Hải đảo và Kiểm ngư và Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng trong đối soát dữ liệu, kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm đã góp phần nâng cao tính minh bạch, khả năng truy xuất nguồn gốc và đáp ứng ngày càng tốt hơn các khuyến nghị của EC trong chống khai thác IUU.
Ngư dân Huỳnh Minh Tân ở xã Trần Văn Thời chia sẻ, hiện gia đình có 2 chiếc ghe với 7 thành viên. Mỗi lần ra vào cảng, đội ghe thực hiện rất nghiêm việc khai báo với trạm biên phòng về sống lượng thành viên và trên ghe đều có trang bị đầy đủ các hệ thống định vị theo quy định.
“Các thành viên trong gia đình đều nhận thức rõ việc chung tay cùng với các cấp chính quyền trong việc gỡ thẻ vàng, quyết tâm không khai thác các vùng biển của nước ngoài, chung tay cùng cả nước gỡ thẻ vàng EC, để từ đó, giá trị thủy sản Việt Nam nói chung, của ngư dân Cà Mau nói riêng bán được giá hơn; từ đó, mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn cho ngư dân”, anh Huỳnh Minh Tân chia sẻ thêm.
Cùng chung nhận thức trên, ngư dân Trần Anh Tuấn ở xã Gành Hào cũng khẳng định, các đội ghe tàu và các ngư dân trên địa bàn giờ đều rất ý thức trong việc chung tay phòng chống IUU. Nhờ sự sâu sát của các cấp chính quyền và các cấp ngành trong việc tuyên truyền, ngư dân ai cũng nâng cao nhận thức về việc chung tay gỡ thẻ vàng EC. Chỉ có chung tay, giá trị thủy sản và giá trị kinh tế từ nghề biển mới được nâng lên, ngư dân mới thu được lợi kinh tế cao hơn.
Tháo gỡ điểm nghẽn
Các tàu khai thác thủy neo đậu tại Cảng cá Gành Hào (tỉnh Cà Mau). Ảnh: TTXVN phát
Bên cạnh những kết quả tích cực, báo cáo đánh giá của Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau cũng thẳng thắn chỉ ra những tồn tại, hạn chế trong chống khai thác IUU và triển khai eCDT. Tỷ lệ tàu cá thực hiện đầy đủ trọn vẹn quy trình rời, cập cảng trên Hệ thống eCDT trên tổng số tàu đăng ký toàn tỉnh hiện vẫn còn thấp (đạt khoảng 20%).
Ngoài ra, dữ liệu giữa Hệ thống eCDT với các phần mềm, cơ sở dữ liệu phục vụ quản lý tàu cá ở một số thời điểm chưa được đồng bộ đầy đủ, còn phát sinh chênh lệch số liệu, ảnh hưởng đến công tác theo dõi, tổng hợp, đánh giá kết quả thực hiện và khai thác dữ liệu phục vụ quản lý…
Ngành chức năng tỉnh Cà Mau chỉ rõ các khó khăn khách quan; trong đó, địa phương có bờ biển dài với 75 cửa sông thông ra biển; trong đó 14 cửa sông lớn có Trạm Kiểm soát Biên phòng, nhưng toàn tỉnh mới chỉ có 4/5 cảng cá được chỉ định triển khai eCDT. Do phạm vi triển khai còn hạn chế nên Hệ thống eCDT chưa bao phủ toàn bộ các cửa biển, cửa sông nơi tàu cá thường xuyên hoạt động.
Bên cạnh đó, việc kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa Hệ thống eCDT với Cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia (Vnfishbase) và phần mềm Quản lý, kiểm soát tàu cá của Bộ Quốc phòng chưa được liên thông, đồng bộ hoàn toàn. Một số dữ liệu về đăng ký, đăng kiểm, giấy phép khai thác và thông tin tàu cá cập nhật chưa kịp thời, ảnh hưởng đến việc thực hiện các thao tác nghiệp vụ trên Hệ thống eCDT…
Xác định việc khắc phục các tồn tại để cùng cả nước gỡ cảnh báo “thẻ vàng” EC là nhiệm vụ chính trị trọng tâm hàng đầu, tỉnh Cà Mau đã đề ra hệ thống giải pháp đồng bộ và toàn diện nhằm tháo gỡ triệt để các “điểm nghẽn” này trong thời gian tới.
Theo đó, Ban Quản lý các cảng cá tỉnh Cà Mau tiếp tục siết chặt quy trình, bảo đảm các tàu cá thuộc diện quy định phải thực hiện thủ tục rời, cập cảng trên eCDT. Chi cục Biển, Hải đảo và Kiểm ngư tăng cường phối hợp với lực lượng Biên phòng đẩy mạnh tuần tra, kiểm soát trên biển và các cửa sông trọng điểm; kết hợp phân tích dữ liệu VMS để kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm các trường hợp cố tình không cập cảng chỉ định hoặc không truyền dữ liệu giám sát hành trình.
Theo ông Phạm Văn Mười, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau cho biết, Sở đã kiến nghị đến Bộ Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục nâng cấp, hoàn thiện hệ thống eCDT, bảo đảm vận hành ổn định, an toàn, thông suốt; khắc phục triệt để các lỗi kỹ thuật phát sinh trong quá trình sử dụng; nâng cao khả năng xử lý, chia sẻ và khai thác dữ liệu theo thời gian thực, đáp ứng yêu cầu quản lý nghề cá và chống khai IUU.
Đặc biệt, ngành nông nghiệp và môi trường cần đẩy nhanh việc kết nối, liên thông và đồng bộ dữ liệu giữa Hệ thống eCDT với Vnfishbase, Hệ thống VMS, Hệ thống quản lý tàu cá của Bộ Quốc phòng và các cơ sở dữ liệu chuyên ngành có liên quan; bảo đảm dữ liệu được cập nhật tự động, thống nhất, chính xác, hạn chế việc nhập liệu nhiều lần và giảm phát sinh chênh lệch giữa các hệ thống…
Với sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị, sự đồng lòng của cộng đồng ngư dân và các giải pháp công nghệ mang tính đột phá, tỉnh Cà Mau thể hiện quyết tâm cao nhất cùng cả nước khắc phục hoàn toàn các khuyến nghị của EC, hướng tới xây dựng một nền thủy sản bền vững, trách nhiệm và hội nhập quốc tế.