Nâng cao ý thức bảo vệ môi trường trong ngày ông Công ông Táo

Tình nguyện gìn giữ dòng sông xanh

Vào dịp cúng ông Công ông Táo, theo phong tục, sau khi làm lễ ở nhà, các gia đình thường chọn khu vực sông hồ lân cận để thả cá chép với lòng thành kính, tiễn Táo quân về trời. Các khu vực sông hồ lớn như hồ Tây, sông Hồng, sông Đuống,… là nơi được nhiều người lựa chọn tiễn ông Công ông Táo về chầu trời. Những năm trước, người dân thường đứng trên cầu cao thả cá xuống. Sau khi thả xong, nhiều người còn vứt bỏ túi nilon bừa bãi ảnh hưởng lớn tới môi trường. Cá biệt còn có những trường hợp ném cả bịch túi bóng kín buộc cá chép bên trong, vứt xuống sông hồ. Tuy nhiên các năm trở lại đây, thói quen thả cá của người dân đã có nhiều thay đổi.

Những ngày này, trên cầu Long Biên, các điểm thả cá chép bên thành cầu được bố trí bao tải đựng rác gom các túi nilon sau khi thả cá, được để gọn gàng. Đó là một trong những sáng kiến của các bạn trẻ tình nguyện thuộc chương trình Đường Táo Quân của nhóm Cá Chép. Sự có mặt của họ không chỉ hỗ trợ người dân thực hiện nghi lễ mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc nhắc nhở, nâng cao trách nhiệm của cộng đồng đối với môi trường sống xung quanh trong suốt 13 năm qua.

Em Đinh Minh Châu, 22 tuổi, sinh viên năm 4 Trường Đại học Ngoại ngữ, Đại học Quốc gia Hà Nội, là một trong những thành viên lâu năm của nhóm Cá Chép chia sẻ, chương trình Đường Táo Quân năm nay trở lại không chỉ với tinh thần tình nguyện, mà còn mang theo khát vọng gìn giữ và lan tỏa những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của ngày Tết Ông Công Ông Táo. Trên cây cầu Long Biên lịch sử, nhóm mong muốn mỗi hành động nhỏ sẽ tạo nên thay đổi lớn cho cộng đồng. Các tình nguyện viên nhóm sẽ đồng hành cùng người dân, hướng dẫn thả cá đúng cách, cùng người dân dọn dẹp, thu gom rác thải tại chỗ. Là một nghi lễ thiêng liêng tồn tại qua bao thế hệ, việc thả cá chép như trở nên ý nghĩa hơn khi trả lại không gian sạch đẹp cho cộng đồng.

Suốt 13 năm tổ chức Đường Táo Quân, nhóm Cá Chép chọn cách hành động kiên trì nhằm kết nối con người với văn hóa truyền thống đi đôi trách nhiệm cá nhân đối với xã hội. Mỗi bước chân của tình nguyện viên là lời cam kết giữ gìn môi trường, trân trọng di sản quý báu của cha ông. Dù trời có mưa dầm, gió lạnh, em Minh Châu cùng các thành viên, tình nguyện viên trong đội đã có mặt trên cầu Long Biên từ 5 giờ sáng, chia làm nhiều ca trực để đảm bảo mọi khung giờ đều có người hỗ trợ người dân. Các thành viên nhóm đứng dọc thành cầu, cùng người dân cho cá chép vào xô, ròng dây xuống sông, hướng dẫn thả cá đúng cách. Nhóm cũng không quên nhắc người dân thả cá an toàn, vứt túi nilon đúng nơi quy định ngay sau khi cá xuống nước. Hành động điều phối này giúp túi bóng được tập kết đúng chỗ, ngăn chặn việc vứt bừa bãi xuống dòng sông hoặc để lại trên mặt cầu gây mất mỹ quan.

Theo ghi nhận thực tế từ các thành viên nhóm Cá Chép trong ngày 8/2, ý thức người dân cải thiện rõ rệt so với những mùa Đường Táo Quân trước.

Tình trạng đứng từ trên cao ném nguyên bọc nilon chứa cả cá lẫn nước xuống sông đã không còn. Phần lớn người dân sau khi thực hiện xong phần lễ đều chủ động mang túi nhựa đến các điểm thu gom do tình nguyện viên bố trí. Sự thay đổi này cho thấy thói quen sinh hoạt của cộng đồng đang dần chuyển biến theo hướng tích cực, gắn việc thực hành tín ngưỡng với ý thức bảo tồn hệ sinh thái chung.

Khi tình yêu văn hóa song hành cùng ý thức bảo vệ môi trường, ngày lễ tiễn ông Công ông Táo càng thêm phần ý nghĩa. Những chiếc túi nilon được thu gom kịp thời chính là minh chứng cho việc giới trẻ đang đóng góp sức mình để giữ gìn sự xanh sạch cho Thủ đô.

Thay đổi từ thói quen nhỏ

Tại các khu vực hồ nội thành như hồ Tây hay hồ Trúc Bạch, hoạt động thả cá chép cũng diễn ra sôi động từ sớm. Người dân đi lễ không chỉ chuẩn bị những con cá chép đỏ khỏe mạnh mà còn chú ý hơn đến vật dụng đựng cá. Việc thay thế túi nilon bằng các vật liệu bền vững hoặc có ý thức xử lý rác sau khi thả cá cho thấy tư duy của người dân Thủ đô về môi trường đã có những chuyển biến sâu sắc.

Cô Trần Thị Lan, trú tại phường Trúc Bạch, Hà Nội, nhiều năm nay luôn duy trì thói quen dùng bát đựng cá đi thả. Cô Lan quan niệm hành động thả cá tiễn Táo quân là nét đẹp văn hoá tâm linh nên cần được thực hiện một cách trang trọng, tôn nghiêm nhất. Việc sử dụng túi nilon dù mang lại sự tiện lợi nhất thời nhưng vô tình thải ra lượng rác không cần thiết. Mỗi cá nhân sử dụng một túi nhựa tưởng chừng vô hại, tuy nhiên nếu gia đình nào cũng có tâm lý tương tự sẽ tạo ra khối lượng chất thải khổng lồ, ảnh hưởng nặng nề đến môi trường nước, khiến ý nghĩa ngày ông Công ông Táo giảm đi phần nào sự trọn vẹn, cô Lan nhận định.

Cùng chung quan điểm về việc bảo vệ cảnh quan chung, chị Bùi Nguyệt Hằng, địa chỉ tại phường Bưởi, Hà Nội, dù bận rộn vẫn cố gắng thực hiện nghi lễ một cách trách nhiệm nhất. Do tính chất công việc gấp rút vào buổi sáng, chị Hằng đành chọn dùng túi nilon đựng cá. Chị thừa nhận túi nhựa tiện lợi nhưng không thân thiện với môi trường. Dẫu vậy, ngay sau khi cá được thả xuống mặt hồ an toàn, chị Hằng thực hiện việc gấp gọn túi nhựa và mang đến thùng rác công cộng gần nhất để vứt bỏ. Hành động này dù nhỏ nhưng cho thấy ý thức tự giác trong việc giữ gìn vệ sinh không gian công cộng của nhân dân Thủ đô đang ngày một cải thiện.

Việc hạn chế túi nilon cũng như xử lý rác thải đúng cách sau khi thực hiện nghi lễ đã trở thành một phần không thể thiếu trong văn hóa hiện đại. Khi mỗi người dân tự giác thay đổi hành vi, có ý thức chung trong bảo vệ môi trường, nét đẹp văn hóa sẽ được bảo tồn một cách bền vững nhất.