Từ việc hỗ trợ người dân thực hiện thủ tục hành chính đến tham gia lan tỏa các chiến dịch chính trị trên nền tảng số, lực lượng này đang chuyển từ vai trò "hỗ trợ" sang "tham gia vận hành". Thực tiễn triển khai cho thấy hiệu quả rõ rệt, đồng thời mở ra yêu cầu phát triển theo hướng bài bản, bền vững hơn.
Đoàn viên, thanh niên tình nguyện hỗ trợ người dân đến làm các thủ tục hành chính tại xã Quan Sơn, tỉnh Lạng Sơn. Ảnh: Anh Tuấn/TTXVN
Khi chuyển đổi số đi vào từng việc cụ thể
Nhiều mô hình chuyển đổi số do thanh niên đảm nhận đã bộc lộ rõ hiệu quả, đặc biệt ở cấp cơ sở, nơi người dân trực tiếp tiếp xúc với dịch vụ công và các nền tảng số.
Tại Hà Nội, địa bàn có quy mô dân số lớn, khối lượng giao dịch hành chính cao, yêu cầu cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số được đặt ra rõ nét.
Theo Bí thư Thành đoàn Hà Nội Nguyễn Tiến Hưng, việc triển khai được thực hiện theo hướng đồng bộ, trong đó thanh niên được huy động tham gia trực tiếp tại các điểm phục vụ hành chính công và các tổ chuyển đổi số cộng đồng.
Từ cơ chế phối hợp với Trung tâm Phục vụ hành chính công thành phố, 126 đội hình thanh niên với hơn 2.500 đoàn viên đã được thành lập, trực tiếp hỗ trợ người dân thực hiện các thủ tục hành chính. Không chỉ hướng dẫn, lực lượng này tham gia vào từng thao tác cụ thể, giúp người dân hoàn tất quy trình trên môi trường số.
Kết quả, hơn 130.000 lượt công dân đã được hỗ trợ, góp phần nâng tỷ lệ sử dụng dịch vụ công trực tuyến và thanh toán không dùng tiền mặt, đồng thời cải thiện mức độ hài lòng của người dân.
Một điểm đáng chú ý là cách tiếp cận "bình dân hóa" chuyển đổi số. Các đội hình "Bình dân học vụ số" được triển khai gắn với tổ chuyển đổi số cộng đồng, với hình ảnh quen thuộc là đoàn viên "đi từng ngõ, gõ từng nhà", hướng dẫn người dân sử dụng các ứng dụng như VNeID, Etax Mobile, iHanoi, Cổng dịch vụ công quốc gia.
Cách làm này cho thấy chuyển đổi số không còn là khái niệm mang tính kỹ thuật, mà đã được "dịch" sang ngôn ngữ đời sống, giúp người dân tiếp cận một cách trực quan, dễ hiểu. Đây cũng là yếu tố quan trọng để hình thành thói quen số trong cộng đồng. Song song với đó, các chiến dịch chuyên đề như "90 ngày đêm làm sạch dữ liệu đất đai", "60 ngày đêm chuẩn hóa dữ liệu phương tiện" cho thấy thanh niên không chỉ hỗ trợ người dân mà còn tham gia trực tiếp vào quá trình xây dựng hạ tầng dữ liệu số.
Không chỉ ở Hà Nội, tại Đồng Nai, chuyển đổi số được triển khai theo hướng gắn chặt với các phong trào hành động của Đoàn, tạo sự lan tỏa đồng bộ.
Phó Bí thư Tỉnh đoàn Đồng Nai Phan Thế Công cho biết, chuyển đổi số không được tách thành nội dung riêng mà được lồng ghép vào các hoạt động tình nguyện, xây dựng nông thôn mới và phát triển kinh tế - xã hội.
Chỉ riêng trong Tháng Thanh niên, toàn tỉnh duy trì 384 tổ công nghệ số cộng đồng với hơn 4.000 đoàn viên tham gia, trực tiếp hỗ trợ người dân đăng ký dịch vụ công, cài đặt định danh điện tử và sử dụng các nền tảng số; tổ chức 143 hoạt động tập huấn, hỗ trợ gần 18.800 người dân và hơn 68.000 lượt người thực hiện thủ tục hành chính trực tuyến.
Không dừng lại ở lĩnh vực hành chính, chuyển đổi số còn được mở rộng sang kinh tế. Thanh niên tham gia hỗ trợ nông dân đưa sản phẩm lên sàn thương mại điện tử, hướng dẫn bán hàng qua livestream, sử dụng thanh toán không tiền mặt.
"Chuyển đổi số phải xuất phát từ nhu cầu thực tế của người dân, tránh hình thức, dàn trải", Phó Bí thư Tỉnh đoàn Đồng Nai nhấn mạnh.
Theo Bí thư Tỉnh đoàn Thái Nguyên Phạm Thị Thu các đội hình thanh niên tình nguyện hỗ trợ chính quyền 2 cấp vẫn thường xuyên trực và hỗ trợ tại các xã, phường. Lực lượng này trực tiếp hướng dẫn người dân tạo tài khoản dịch vụ công, thanh toán điện tử, sử dụng điện thoại thông minh để tra cứu thông tin; hỗ trợ thanh niên bán hàng online, hướng dẫn đưa sản phẩm chè, nông sản lên sàn thương mại điện tử, livestream bán hàng, xây dựng thương hiệu cá nhân. Việc truy xuất nguồn gốc bằng mã QR giúp nâng cao giá trị sản phẩm, tạo niềm tin cho người tiêu dùng. Qua đó phát huy vai trò xung kích sáng tạo của đoàn viên thanh niên gắn kết chặt chẽ giữa chuyển đổi số với phát triển kinh tế và khởi nghiệp.
Những mô hình này cho thấy một xu hướng rõ rệt: chuyển đổi số chỉ thực sự hiệu quả khi gắn với con người cụ thể, công việc cụ thể. Và trong quá trình đó, thanh niên đang trở thành lực lượng nòng cốt để đưa công nghệ từ hệ thống đến đời sống, rút ngắn khoảng cách giữa nền tảng số và người sử dụng.
Lan tỏa nhanh, đặt ra yêu cầu phát triển bền vững
Từ những mô hình cụ thể tại địa phương, có thể thấy chuyển đổi số trong thanh niên không chỉ dừng ở các hoạt động hỗ trợ đơn lẻ mà đang hình thành xu hướng triển khai trên diện rộng. Ở cấp Trung ương, các chương trình, chiến dịch được tổ chức đồng bộ đã góp phần tạo nên sức lan tỏa nhanh, đặt nền tảng cho giai đoạn phát triển tiếp theo.
Đoàn viên, thanh niên xã Vĩnh Thuận Đông (thành phố Cần Thơ) phổ biến thông tin bầu cử đến đồng bào Khmer ấp 6B trong dịp tuyên truyền bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031. Ảnh: Hồng Thái/TTXVN
Đặc biệt, Tháng Thanh niên 2026, cao điểm tuyên truyền bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031, Trung ương Đoàn phát động Chiến dịch "Tôi đi bầu - Tôi tự hào", nhằm lan tỏa tinh thần trách nhiệm công dân trong đoàn viên, thanh niên và người dân. Chiến dịch được triển khai đồng bộ trên không gian mạng và tại cơ sở, với nhiều hình thức như thay ảnh đại diện, đăng tải thông tin, hình ảnh, video về bầu cử; chia sẻ cam kết tham gia; sử dụng hashtag #ToiDiBaucu, #ToiTuHao. Cùng với đó, các cấp bộ Đoàn tổ chức sinh hoạt chuyên đề "Cử tri trẻ với Ngày hội non sông", chương trình "Khi tôi 18", hội nghị báo cáo viên, tuyên truyền viên và nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ, góp phần nâng cao nhận thức chính trị cho thanh niên.
Theo thống kê, chiến dịch đã tạo hiệu ứng truyền thông rộng, với 2.798 tin, bài thu hút hơn 2,25 triệu lượt tương tác. Các nền tảng số của Đoàn đăng tải hơn 72.700 sản phẩm truyền thông, trong đó có hơn 65.000 bài viết mạng xã hội, hàng nghìn infographic và video ngắn, đạt 272 triệu lượt tiếp cận.
Bí thư thứ nhất Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh Bùi Quang Huy đánh giá, hình ảnh "màu áo xanh thanh niên" xuất hiện rộng khắp tại các điểm bầu cử, với hàng nghìn đội hình hỗ trợ cử tri, đã thể hiện rõ vai trò, trách nhiệm của tuổi trẻ trong tham gia xây dựng hệ thống chính trị.
Theo Bí thư thứ nhất Trung ương Đoàn, để thực hiện các nhiệm vụ tiếp theo cần tiếp tục quán triệt sâu sắc các chủ trương của Đảng, cụ thể hóa vào chương trình hành động phù hợp với từng địa phương, đơn vị. Đặc biệt, cần đẩy mạnh công tác truyền thông, ứng dụng công nghệ số, tận dụng mạng xã hội và các nền tảng số để nâng cao hiệu quả tuyên truyền, đồng thời đo lường được mức độ lan tỏa và sự tham gia của thanh niên.
Phát huy mạnh mẽ vai trò tiên phong của thanh niên trong các lĩnh vực trọng tâm như chuyển đổi số, khởi nghiệp, lập nghiệp và tình nguyện vì cộng đồng. Đây được xác định là điểm quan trọng của phong trào thanh niên trong giai đoạn hiện nay. Cùng với đó, cần nâng cao năng lực số cho cán bộ Đoàn, hoàn thiện dữ liệu đoàn viên theo hướng "đúng, đủ, sạch, sống" để phục vụ quản lý và kết nối hệ thống dữ liệu quốc gia.
Ngoài ra, cần tập trung rà soát, đôn đốc các địa phương, nhất là khu vực biên giới, xây dựng các đề án tình nguyện phù hợp với thực tiễn; đồng thời triển khai hiệu quả chủ trương mỗi trường học có một dự án cộng đồng, tạo sự gắn kết giữa thanh niên với địa bàn.
Tiếp tục củng cố tổ chức Đoàn, nâng cao chất lượng cán bộ, đặc biệt ở cấp cơ sở; tăng cường tập huấn, ứng dụng công nghệ trong quản lý và điều hành. Song song đó, cần quan tâm huy động nguồn lực xã hội, hỗ trợ thanh niên tiếp cận vốn, phát triển kinh tế, tạo việc làm tại chỗ.
Trong bối cảnh chuyển đổi số ngày càng đi vào chiều sâu, khoảng cách lớn nhất không còn nằm ở hạ tầng công nghệ, mà ở khả năng tiếp cận và sử dụng của người dân. Có thể thấy thanh niên đang từng bước khẳng định vai trò trong chuyển đổi số cộng đồng. Không chỉ dừng ở tuyên truyền, lực lượng này đã tham gia trực tiếp vào quá trình triển khai, góp phần đưa công nghệ đến gần hơn với người dân. Điểm tích cực là các mô hình đang đi đúng hướng: lấy người dân làm trung tâm, lấy nhu cầu thực tế làm xuất phát điểm.
Nếu được tổ chức bài bản và duy trì lâu dài, lực lượng thanh niên không chỉ dừng lại ở vai trò hỗ trợ mà có thể trở thành một "mắt xích" trong hệ thống vận hành chuyển đổi số ở cơ sở. Khi đó, chuyển đổi số không còn là nhiệm vụ riêng của cơ quan quản lý hay doanh nghiệp công nghệ, mà trở thành một quá trình xã hội hóa, trong đó thanh niên giữ vai trò nòng cốt.