Ngày hội Đa dạng sinh học 2026 do phường Hải Châu (thành phố Đà Nẵng) tổ chức là một ví dụ cho cách tiếp cận này, khi đưa câu chuyện bảo tồn thiên nhiên đến gần hơn với người dân, nhất là thế hệ trẻ. Từ câu chuyện của một phường trung tâm đô thị, thông điệp về “hành động địa phương cho hiệu quả toàn cầu” đang được lan tỏa mạnh mẽ.
Đưa đa dạng sinh học ra khỏi “khái niệm hàn lâm”
Đông đảo học sinh các trường học trên địa bàn thành phố Đà Nẵng chung tay vẽ bức tranh kêu gọi bảo vệ môi trường tại chương trình.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, suy giảm hệ sinh thái và mất đa dạng sinh học diễn ra ngày càng rõ nét trên toàn cầu, việc nâng cao nhận thức cộng đồng đang trở thành một trong những giải pháp quan trọng để bảo vệ thiên nhiên bền vững. Điều này cũng được nhấn mạnh trong chủ đề Ngày Quốc tế đa dạng sinh học năm 2026 do Liên hợp quốc phát động: “Acting locally for global impact” – “Hành động của địa phương cho hiệu quả toàn cầu”.
Tại Đà Nẵng, từ một địa phương đô thị như phường Hải Châu, cách tiếp cận này đang được cụ thể hóa bằng nhiều hoạt động gần gũi với cộng đồng. Trong hai ngày 21 và 22/5, Công viên APEC trở thành không gian kết nối giữa thiên nhiên với người dân thông qua triển lãm ảnh, vẽ tranh tập thể, các buổi chia sẻ kiến thức, cuộc thi tìm hiểu về môi trường và trải nghiệm thực tế tại Bán đảo Sơn Trà. Điểm đáng chú ý là thay vì chỉ tuyên truyền bằng khẩu hiệu, địa phương lựa chọn hình thức trải nghiệm trực tiếp để người dân, đặc biệt là học sinh, cảm nhận rõ hơn giá trị của thiên nhiên.
Tại khu vực triển lãm, gần 300 ảnh và tranh về các hệ sinh thái đặc trưng của Đà Nẵng và Việt Nam được giới thiệu, từ Voọc chà vá chân nâu ở Sơn Trà, cò nhạn tại Sông Đầm đến hệ sinh thái biển Cù Lao Chàm. Không gian nghệ thuật mở đã thu hút đông đảo học sinh, sinh viên và du khách tham quan.
Chủ tịch UBND phường Hải Châu Nguyễn Văn Duy cho rằng bảo vệ đa dạng sinh học cần bắt đầu từ nhận thức và tình yêu thiên nhiên của cộng đồng. Khi người dân trực tiếp nhìn thấy vẻ đẹp của thiên nhiên qua tranh ảnh, qua những chuyến trải nghiệm thực tế hay qua chính các hoạt động mình tham gia, ý thức bảo vệ môi trường sẽ hình thành tự nhiên và bền vững hơn.
“Chúng tôi mong muốn mỗi học sinh khi đến với Ngày hội không chỉ xem đây là hoạt động ngoại khóa, mà sẽ hiểu rằng thiên nhiên quanh mình rất quý giá và cần được gìn giữ bằng những hành động cụ thể trong cuộc sống hằng ngày”, ông Duy nói.
Thông điệp ấy được thể hiện rõ trong hoạt động vẽ tranh tập thể với sự tham gia của 100 học sinh và giáo viên mỹ thuật. Trên bức tranh dài 10 mét, các em đã tái hiện sinh động những hình ảnh đặc trưng của đa dạng sinh học miền Trung.
Em Khánh Quỳnh, học sinh tham gia chương trình chia sẻ, trước đây em chỉ biết đến Voọc chà vá chân nâu qua sách báo nhưng khi tìm hiểu để tham gia vẽ tranh, em hiểu hơn về sự quý hiếm của loài linh trưởng này cũng như trách nhiệm bảo vệ môi trường sống của chúng.
Không chỉ dừng ở hoạt động trưng bày, ban tổ chức còn tổ chức các buổi nói chuyện chuyên đề, cuộc thi “Rung chuông Rừng” và các chương trình trải nghiệm thiên nhiên tại Sơn Trà để học sinh được tiếp cận trực tiếp với hệ sinh thái tự nhiên. Theo nhiều chuyên gia môi trường, việc đưa giáo dục đa dạng sinh học vào trải nghiệm cộng đồng là xu hướng cần thiết hiện nay, bởi những kiến thức môi trường nếu chỉ truyền đạt theo cách lý thuyết sẽ khó tạo được tác động sâu rộng.
Chung tay bảo tồn từ những hành động nhỏ
Học sinh tìm hiểu và môi trường và tài nguyên thiên nhiên qua các mã QR tại chương trình.
Một điểm nhấn khác của chương trình là sự tham gia của các doanh nghiệp, tổ chức xã hội và cộng đồng yêu thiên nhiên trong công tác bảo tồn.
Giám đốc điều hành Công ty TNHH HiVOOC Bùi Văn Tuấn cho biết, đơn vị đang theo đuổi mô hình du lịch gắn với bảo tồn thiên nhiên, trong đó du khách không chỉ tham quan mà còn tìm hiểu về hệ sinh thái và đóng góp trở lại cho các hoạt động bảo tồn. Xu hướng du lịch thiên nhiên trên thế giới hiện nay không còn đơn thuần là trải nghiệm cảnh quan mà hướng đến du lịch có trách nhiệm với môi trường và cộng đồng địa phương.
“Du khách quốc tế rất quan tâm đến câu chuyện bảo tồn ở Việt Nam. Họ muốn biết những khu rừng, những loài động vật quý hiếm đang được gìn giữ thế nào và bản thân họ có thể góp phần ra sao. Đó cũng là hướng phát triển mà chúng tôi theo đuổi”, ông Tuấn nói.
Tại chương trình, Ban Quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Cù Lao Chàm cũng giới thiệu ứng dụng QR Code để người dân dễ dàng tiếp cận thông tin về đa dạng sinh học biển và các thông điệp bảo vệ môi trường.
Ở góc nhìn khác, nhiếp ảnh gia Thuần Võ đại diện Câu lạc bộ nhiếp ảnh Thiên nhiên hoang dã Việt Nam cho rằng nghệ thuật và hình ảnh có vai trò đặc biệt trong việc kết nối cộng đồng với thiên nhiên. Nhiều loài động, thực vật quý hiếm mà công chúng chưa từng nhìn thấy ngoài đời đã trở nên gần gũi hơn thông qua các tác phẩm nhiếp ảnh. Từ đó, tình yêu thiên nhiên được khơi dậy mạnh mẽ hơn, nhất là với giới trẻ.
“Một bức ảnh đẹp không chỉ để ngắm nhìn mà còn có thể khiến con người thay đổi nhận thức, hiểu rằng thiên nhiên Việt Nam rất phong phú nhưng cũng rất mong manh”, ông Thuần Võ chia sẻ.
Giới trẻ hào hứng ghi lại hình ảnh cùng các loài động vật quý hoang dã tại triển lãm để lan tỏa việc bảo vệ môi trường tự nhiên.
Từ câu chuyện ở Hải Châu có thể thấy, bảo tồn đa dạng sinh học hiện không còn là nhiệm vụ riêng của ngành môi trường hay các khu bảo tồn thiên nhiên, mà đang dần trở thành trách nhiệm chung của cộng đồng, doanh nghiệp, trường học và từng người dân.
Các chuyên gia cho rằng trong bối cảnh đô thị hóa nhanh, việc xây dựng những hoạt động cộng đồng gắn với giáo dục thiên nhiên sẽ góp phần hình thành lối sống thân thiện với môi trường, thúc đẩy phát triển bền vững và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Những hoạt động như ở Hải Châu tuy nhỏ về quy mô nhưng có ý nghĩa lớn trong việc lan tỏa nhận thức xã hội. Bởi bảo vệ đa dạng sinh học không chỉ là bảo vệ các loài động thực vật quý hiếm, mà còn là gìn giữ môi trường sống, nguồn tài nguyên và tương lai phát triển bền vững của con người.