Mỗi mẫu vật được thu thập không chỉ phục vụ công tác chuyên môn mà còn gửi gắm hy vọng trả lại tên cho những liệt sĩ còn khuyết danh, đáp ứng mong mỏi của thân nhân sau nhiều thập kỷ chờ đợi.
Tổ công tác đang triển khai các phần việc trong Chiến dịch 500 ngày đêm tại khu vực Nghĩa trang liệt sĩ Nam Hải, xã Nam Ninh. Ảnh: Công Luật/TTXVN.
Hành trình bền bỉ tìm lại tên cho liệt sĩ
Tại các nghĩa trang liệt sĩ trên địa bàn xã Nam Ninh, không khí làm việc khẩn trương nhưng trang nghiêm. Các tổ công tác đang tích cực triển khai những phần việc trong Chiến dịch "500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ", với mong muốn sớm trả lại tên cho những liệt sĩ còn khuyết danh. Có mặt tại khu vực Nghĩa trang liệt sĩ Nam Lợi, bà Đoàn Thị Hằng (thôn Duyên Hưng) thành kính dâng hương lên phần mộ các anh hùng liệt sĩ với hy vọng một ngày nào đó có thể xác định được danh tính người thân.
Bà Đoàn Thị Hằng cho biết, anh chồng bà là liệt sĩ Vũ Văn Ngọc, từng công tác tại Bưu điện tỉnh Hà Nam Ninh (cũ). Sau đó, ông chuyển về Việt Nam Thông tấn xã (nay là Thông tấn xã Việt Nam), trở thành phóng viên chiến trường, trực tiếp bám sát các mặt trận để phản ánh cuộc chiến đấu anh dũng của quân và dân ta. Nhiều tin, bài và phóng sự ảnh của ông về những chiến công của Bộ đội Cụ Hồ đã được gửi về phục vụ công tác thông tin, tuyên truyền. Năm 1971, trong khi theo chân các đơn vị quân giải phóng tác nghiệp tại chiến trường Quảng Trị, ông đã anh dũng hy sinh khi đang làm nhiệm vụ.
Gia đình liệt sĩ Vũ Văn Ngọc, thôn thôn Duyên Hưng, xã Nam Ninh (Ninh Bình) cung cấp thông tin, tư liệu phục vụ giám định ADN, mở thêm hy vọng tìm lại nơi an nghỉ của người thân.
Năm 1979, liệt sĩ Vũ Văn Ngọc được Nhà nước truy tặng Bằng "Tổ quốc ghi công". Năm 1995, ông được Hội Nhà báo Việt Nam truy tặng Huy chương "Vì sự nghiệp báo chí Việt Nam" vì đã có đóng góp xứng đáng cho nền báo chí nước nhà. Ghi nhận những cống hiến trên mặt trận thông tin, tuyên truyền, Thông tấn xã Việt Nam cũng nhiều lần tôn vinh, khen thưởng ông. Đặc biệt, năm 2000, Tổng Giám đốc Thông tấn xã Việt Nam truy tặng liệt sĩ Vũ Văn Ngọc Huy chương "Vì sự nghiệp Thông tấn".
Theo bà Đoàn Thị Hằng, nhiều năm qua, Thông tấn xã Việt Nam luôn quan tâm đến công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt các liệt sĩ là cán bộ, phóng viên đã hy sinh trên các chiến trường. Năm 2015, cơ quan đã tổ chức đoàn công tác phối hợp cùng gia đình trở lại chiến trường Quảng Trị, nơi liệt sĩ Vũ Văn Ngọc hy sinh để xác minh, tìm kiếm thông tin về nơi an nghỉ của ông. Tuy nhiên, Suốt hơn 20 ngày bền bỉ lần theo từng dấu tích, gặp gỡ nhân chứng và đối chiếu nhiều nguồn tư liệu, hành trình ấy vẫn chưa mang lại kết quả.
Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua kể từ ngày liệt sĩ Vũ Văn Ngọc hy sinh, nhưng với người thân, hành trình tìm kiếm vẫn chưa bao giờ dừng lại. “Khi địa phương thông báo triển khai Chiến dịch 500 ngày đêm và lấy mẫu sinh phẩm phục vụ giám định ADN, cả gia đình đều xúc động. Chúng tôi hy vọng với sự phát triển của khoa học, ngày nào đó sẽ được đón ông trở về quê hương" - bà Hằng chia sẻ.
Thắp thêm hy vọng cho các gia đình liệt sĩ
Lãnh đạo xã Nam Ninh (Ninh Bình) kiểm tra công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tại khu vực nghĩa trang liệt sĩ Nam Hải.
Nắm bắt thông tin về lễ dâng hương và triển khai lấy mẫu hài cốt liệt sĩ, từ sáng sớm, đông đảo thân nhân các Anh hùng liệt sĩ cùng nhân dân địa phương đã có mặt tại Nghĩa trang liệt sĩ Yên Khánh, xã Ý Yên, tỉnh Ninh Bình để thành kính dâng hương, bày tỏ lòng tri ân đối với những người đã anh dũng hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Giữa không gian trang nghiêm, nhiều người không giấu được xúc động khi chứng kiến từng phần việc được thực hiện cẩn trọng, tỉ mỉ.
Ông Trần Duy Lập, thôn Tân Khánh, xúc động cho biết, người thân của gia đình là liệt sĩ Dương Văn Nghệ đã hy sinh tại chiến trường Tây Nguyên từ những năm 1950. Gần 10 năm sau, gia đình mới biết hài cốt liệt sĩ đã được quy tập về an táng tại nghĩa trang địa phương. Tuy nhiên, do phần mộ chưa xác định được danh tính, trong khi điều kiện gia đình còn nhiều khó khăn, con cháu mỗi người một nơi, nên đến nay gia đình vẫn chưa biết chính xác đâu là nơi yên nghỉ của người thân.
Nhiều năm qua, cứ vào dịp Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7) và Tết Nguyên đán, ông Trần Duy Lập lại đến Nghĩa trang liệt sĩ Yên Khánh thắp hương tại những phần mộ chưa xác định được danh tính. Đó không chỉ là sự tri ân đối với các Anh hùng liệt sĩ mà còn là cách ông gửi gắm nỗi nhớ và niềm mong mỏi tìm lại người thân. Khi địa phương triển khai Chiến dịch 500 ngày đêm, ông thường xuyên có mặt tại nghĩa trang để dâng hương, với hy vọng một ngày không xa sẽ xác định được danh tính của người thân.
Cũng mang theo niềm mong mỏi ấy, ông Phạm Văn Son, thôn Tân Khánh thường xuyên có mặt tại Nghĩa trang liệt sĩ Yên Khánh để theo dõi tổ công tác làm nhiệm vụ. Ông cho biết mình là cháu đời thứ ba của liệt sĩ Phạm Văn Hòa, người hy sinh tại chiến trường Tây Ninh năm 1969. Suốt nhiều năm qua, gia đình cùng các đồng đội cũ đã nhiều lần trở lại chiến trường xưa để tìm kiếm thông tin, nhưng đến nay vẫn chưa xác định được nơi an nghỉ của người thân.
Là người chịu trách nhiệm hương khói cho gia đình liệt sĩ, ông Phạm Văn Son chia sẻ, tâm nguyện lớn nhất của ông cũng như các thành viên trong dòng họ là thông phần mộ của người thân sẽ sớm được xác định danh tính, để gia đình có thể đưa người đã khuất về với quê hương, thỏa lòng mong mỏi bao năm của con cháu.
Lực lượng chức năng kiểm tra thông tin về phần mộ liệt sĩ.
Xã Ý Yên hiện quản lý 7 nghĩa trang liệt sĩ với 1.077 phần mộ, trong đó có 145 phần mộ tại 6 nghĩa trang vẫn chưa xác định được thông tin về liệt sĩ. Các tổ công tác đang khẩn trương triển khai lấy mẫu hài cốt theo đúng quy trình kỹ thuật. Ngay sau khi hoàn tất việc lấy mẫu, các đơn vị sẽ tiến hành bàn giao mẫu, đồng thời số hóa dữ liệu để phục vụ công tác giám định ADN và xây dựng cơ sở dữ liệu về liệt sĩ.
Ông Vũ Văn Vui, Chủ tịch UBND xã Ý Yên cho biết, địa phương đã chủ động rà soát, chỉnh trang toàn bộ các nghĩa trang liệt sĩ, bảo đảm điều kiện thuận lợi để triển khai công tác lấy mẫu hài cốt trong không khí trang nghiêm, thành kính. Bên cạnh đó, lực lượng đoàn viên, thanh niên được huy động tham gia hỗ trợ thân nhân liệt sĩ, đặc biệt là những người cao tuổi, có hoàn cảnh khó khăn. Địa phương phấn đấu hoàn thành việc lấy mẫu tại 145 phần mộ chưa xác định được thông tin trước ngày 25/7.
Hiện tỉnh Ninh Bình vẫn còn khoảng 19.460 liệt sĩ chưa được tìm thấy, quy tập vào các nghĩa trang liệt sĩ. Với quyết tâm của các cấp, ngành cùng sự hỗ trợ của công nghệ giám định ADN, Chiến dịch 500 ngày đêm đang mở thêm hy vọng tìm lại tên cho những người đã hy sinh vì Tổ quốc, để mỗi phần mộ không còn vô danh, mỗi gia đình thêm một cơ hội được đón người thân trở về quê hương.