Nghệ thuật đồ họa kể chuyện ký ức Sài Gòn - TP Hồ Chí Minh

Hơn 70 tác phẩm đồ họa của nhiều thế hệ họa sĩ Việt Nam như Lê Bá Đảng, Lê Thanh Trừ, Trần Khánh Chương, Tú Duyên, Trần Nguyên Đán, Nguyễn Đức Hòa… đang được giới thiệu tại chuyên đề “Miền lưu dấu", do Bảo tàng Mỹ thuật TP Hồ Chí Minh tổ chức.

Chuyên đề “Miền lưu dấu” được tổ chức nhân kỷ niệm 115 năm Ngày Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước (5/6/1911 - 5/6/2026), 50 năm Ngày TP Sài Gòn - Gia Định chính thức vinh dự mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh (2/7/1976 - 2/7/2026), đồng thời chào mừng Hội nghị “Thực trạng và giải pháp xây dựng, phát triển hệ thống bảo tàng tại TP Hồ Chí Minh” do Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh tổ chức.

Không gian trưng bày được cấu trúc thành nhiều “miền” nội dung liên kết với nhau, dẫn dắt người xem đi từ ký ức chiến tranh, những miền đất đã đi qua đến nhịp sống hôm nay. Qua ngôn ngữ tạo hình đặc trưng của nghệ thuật đồ họa, mỗi tác phẩm như một lớp ký ức được lưu giữ bằng đường nét, mảng màu và kỹ thuật in ấn công phu.

Phát biểu về ý nghĩa của chuyên đề, ông Trần Minh Công, Phó Giám đốc phụ trách Bảo tàng Mỹ thuật TP Hồ Chí Minh cho biết, nghệ thuật đồ họa có sức hấp dẫn riêng bởi đây không đơn thuần là quá trình sáng tác trực tiếp như hội họa giá vẽ mà là sự kết hợp giữa tư duy nghệ sĩ với kỹ thuật và vật liệu.

Theo ông Trần Minh Công, mỗi tác phẩm đồ họa là kết quả của quá trình lao động nghệ thuật nghiêm cẩn, nơi người nghệ sĩ đối thoại với từng thớ gỗ, bề mặt kim loại hay lớp màu thạch bản. Chính quy trình kỹ thuật phức hợp cùng sự chuẩn xác trong từng công đoạn đã tạo nên giá trị độc đáo cho mỗi bản in, lưu giữ trọn vẹn cảm xúc và tư duy sáng tạo của nghệ sĩ.

Ở không gian “Những ký ức còn lại”, công chúng bắt gặp các tác phẩm về đề tài kháng chiến của các họa sĩ Lê Lam, Huỳnh Quốc Trọng, Trịnh Kim Vinh, Phạm Nguyên Cẩn… Những đường khắc mạnh, sắc độ trầm lắng tái hiện ký ức chiến tranh bằng ngôn ngữ giàu cảm xúc, qua đó gợi nhắc giá trị của hòa bình hôm nay.

Trong khi đó, chủ đề “Những nơi đã đi qua” mở ra hành trình thị giác qua nhiều miền đất Việt Nam. Hình ảnh chợ Bến Thành, Hội An, Huế, Hạ Long hay vùng cao Bắc Hà hiện lên vừa gần gũi vừa giàu tính nghệ thuật qua kỹ thuật khắc gỗ truyền thống.

Tác phẩm “Bến xe thổ mộ chợ Bến Thành” của họa sĩ Lê Thanh Trừ gợi lại nhịp sống Sài Gòn xưa với vẻ đẹp bình dị, trong khi “Phố cổ Hội An”, “Xứ Huế có làng Sình” của Trần Nguyên Đán hay “Vịnh Hạ Long” của Nguyễn Đức Hòa lại mang đến những lát cắt văn hóa đặc trưng của từng vùng miền.

Các sáng tác của họa sĩ Trần Khánh Chương như “Gióng”, “Hội đền Hùng” cho thấy sự kết hợp giữa chất liệu dân gian với tư duy mỹ thuật hiện đại, qua đó chuyển tải tinh thần văn hóa truyền thống và niềm tự hào dân tộc.

Một điểm nhấn đáng chú ý của chuyên đề là không gian giới thiệu các tác phẩm thạch bản của họa sĩ Lê Bá Đảng với chủ đề “Những không gian đang chuyển động”. Qua kỹ thuật in chồng màu, xử lý sắc độ và bề mặt tinh tế, các sáng tác của ông vượt khỏi việc tái hiện thực tại để mở ra những không gian giàu tính triết luận và chiều sâu cảm xúc.

Những hình tượng ngựa trong tranh Lê Bá Đảng vừa mạnh mẽ, tự do, vừa gợi cảm giác dịch chuyển của thời gian và ký ức. Không gian nghệ thuật ấy tạo nên sự đối thoại giữa quá khứ và hiện tại, giữa hiện thực và suy tưởng.

Khép lại hành trình là chủ đề “Những ngày đang sống”, nơi đời sống đương đại hiện lên qua các tác phẩm như “Biệt phố làng chài”, “Lò gạch Sa Đéc”, “Sau lũy tre làng”, “Làm bánh chưng”, “Ngày hội”… Những hình ảnh quen thuộc của làng quê, sinh hoạt cộng đồng hay nghề truyền thống được thể hiện bằng ngôn ngữ đồ họa giàu cảm xúc, gợi nhiều hoài niệm về nếp sống Việt.

Thông qua sự đa dạng về kỹ thuật thể hiện và phong cách sáng tác, “Miền lưu dấu” góp phần khẳng định khả năng biểu đạt phong phú của nghệ thuật đồ họa Việt Nam. Dù phản ánh hiện thực hay theo đuổi những suy tưởng trừu tượng, các nghệ sĩ đều gặp nhau ở mong muốn lưu giữ ký ức, văn hóa và đời sống bằng nghệ thuật.

Trưng bày diễn ra thành hai đợt, từ nay đến ngày 8/6 và từ ngày 30/6 đến 23/7 tại Bảo tàng Mỹ thuật TP Hồ Chí Minh, số 97 Phó Đức Chính, phường Bến Thành.