Phải giúp đồng bào nghèo như cam kết

Tương thân, tương ái là nét đẹp truyền thống của dân tộc ta. Bên cạnh sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, nhiều năm qua, sự ủng hộ, giúp đỡ về vật chất của các tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân trong công tác an sinh xã hội (ASXH), đặc biệt là đối với vùng nghèo, người nghèo, người có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, đồng bào dân tộc thiểu số đã góp phần làm vơi đi những hoàn cảnh éo le.

Lời hứa của doanh nghiệp

Những năm gần đây, thông qua nhiều hoạt động như: Tổ chức các hội nghị xúc tiến đầu tư, an sinh xã hội, giao lưu với các chủ đề “Chung tay cùng Tây Bắc và các huyện nghèo”, “Góp sức cùng đồng bào Tây Bắc”… các địa phương vùng Tây Bắc đã nhận được sự ủng hộ, giúp đỡ về vật chất của nhiều đơn vị, tổ chức, doanh nghiệp. Việc làm đó đã giúp cho địa phương, đồng bào nghèo vùng Tây Bắc có thêm nguồn lực để phát triển kinh tế - xã hội, xóa đói, giảm nghèo.

Việc thực hiện công tác ASXH vừa là trách nhiệm, vừa thể hiện cái tâm của doanh nghiệp với cộng đồng.Ảnh: Viết Tôn

Đánh giá về kết quả sau 5 năm thực hiện Nghị quyết số 30a/2008/NQ-CP của Chính phủ về Chương trình hỗ trợ giảm nghèo nhanh và bền vững đối với 62 huyện nghèo (Chương trình 30a), ông Nguyễn Trọng Đàm, Thứ trưởng Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội, thành viên kiêm nhiệm Ban Chỉ đạo Tây Bắc khẳng định: “Chương trình 30a giờ đã trở thành thương hiệu về giảm nghèo bền vững của Việt Nam, được Nhà nước và doanh nghiệp hết sức ưu tiên...”.

Quả thật, khi triển khai thực hiện Chương trình 30a, trên tinh thần khuyến khích các tập đoàn kinh tế, tổng công ty nhà nước, mỗi đơn vị nhận hỗ trợ, giúp đỡ ít nhất một huyện nghèo, Chính phủ đã phân công các doanh nghiệp mạnh của Trung ương nhận “đỡ đầu” cho các huyện nghèo. Riêng đối với vùng Tây Bắc, đến nay 43/43 huyện nghèo trong vùng đã được các doanh nghiệp nhận hỗ trợ, cam kết đến năm 2020 với tổng số tiền là 2.114,58 tỷ đồng; trong đó, giai đoạn 2009 - 2012 đã thực hiện và giải ngân với tổng số tiền 1.314,64 tỷ đồng. Nguồn lực trên được hỗ trợ tập trung vào các lĩnh vực như: Xây dựng nhà ở, trường học, trạm y tế xã, hỗ trợ học bổng cho học sinh, sinh viên cử tuyển; đào tạo nghề, nhận lao động địa phương vào làm việc tại các đơn vị trực thuộc đóng trên địa bàn; đầu tư cơ sở y tế và các cơ sở hạ tầng xã hội...

Theo lãnh đạo Ban Chỉ đạo Tây Bắc, với tinh thần, ý thức trách nhiệm, sự tích cực trong thực hiện Chương trình 30a và công tác an sinh xã hội, các doanh nghiệp đã có nhiều cách làm phong phú, sáng tạo giúp các địa phương, huyện nghèo phát triển kinh tế - xã hội, cải thiện đời sống cho người dân. Tùy theo thời điểm, tình hình thực tế tại các địa phương, mỗi doanh nghiệp có cách làm riêng, như: Hỗ trợ trực tiếp bằng tiền mặt, xây dựng cơ sở hạ tầng, đầu tư cây, con giống, đào tạo lao động cho địa phương...

Các doanh nghiệp đã hỗ trợ cải tạo, sửa chữa, xây mới nhà ở cho đồng bào; hỗ trợ đầu tư rất nhiều hạng mục công trình xây dựng cơ sở hạ tầng nhà văn hóa, chợ, hồ chứa nước sinh hoạt, xây dựng trường học, lớp học, nhà (điểm) bán trú dân nuôi, nhà ở cho giáo viên, trang thiết bị giảng dạy và học tập; xây dựng bệnh viện đa khoa, trung tâm y tế cấp huyện, trạm xá, phòng khám cấp xã; hỗ trợ trang thiết bị, phương tiện phục vụ việc chăm sóc sức khỏe nhân dân; tổ chức các đợt thăm, khám, chữa bệnh, cấp phát thuốc miễn phí cho hàng chục ngàn người dân. Đối với các ngân hàng, bằng các chính sách tín dụng phù hợp, cơ chế hỗ trợ của Chính phủ, đã tích cực giải ngân số tiền cho vay hỗ trợ lãi suất để bà con nông dân đầu tư phát triển sản xuất; trong đó, một số chương trình tín dụng có số dư nợ cao (cho vay hộ nghèo, cho vay hộ gia đình sản xuất kinh doanh vùng khó khăn; cho vay học sinh, sinh viên; cho vay giải quyết việc làm...).

 Và những điều trăn trở

Vẫn biết rằng, khó khăn lớn đối với các doanh nghiệp là vấn đề về vốn, việc lấy kinh phí từ nguồn nào và tài trợ ra sao là một trong những điều trăn trở. Trên thực tế, đa số các doanh nghiệp mạnh, làm ăn có lãi đều tự nguyện tham gia công tác ASXH; hầu hết các nguồn quỹ ASXH của các doanh nghiệp đều được xây dựng từ các ngày làm việc thêm giờ thứ 7, chủ nhật của cán bộ, công nhân viên chức, lao động cùng với sự đóng góp tự nguyện trực tiếp của từng cá nhân. Đối với các doanh nghiệp kinh doanh có lãi, có nguồn quỹ ASXH dồi dào, các cơ quan chủ quản, các bộ, ngành, địa phương có thể gợi ý địa chỉ để doanh nghiệp đầu tư, giúp đỡ cho đúng (như cách làm có hiệu quả của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam). Song, bên cạnh những doanh nghiệp sẵn sàng tự nguyện tham gia công tác ASXH vẫn còn có những doanh nghiệp còn bàng quan với hoạt động này, thậm chí cố tình né tránh. Có tình trạng doanh nghiệp do làm ăn thua lỗ hoặc nhiều doanh nghiệp ở các địa phương rất bức xúc khi bị “ép”, bị giao chỉ tiêu trong khi họ chưa tìm được nguồn kinh phí để thực hiện công tác ASXH, dẫn đến việc họ vẫn đăng ký, vẫn cam kết mà không có khả năng thực hiện đúng lời hứa của mình đối với người nghèo, vùng nghèo.

Thiết nghị, cần xây dựng và ban hành những quy định cụ thể, chặt chẽ hơn về việc thực hiện công tác ASXH; trong đó, đối với các cơ quan tổ chức hội nghị, chương trình cần đưa ra những quy định rõ ràng đối với những doanh nghiệp đăng ký cam kết, phối hợp với địa phương, cơ quan có liên quan trong nắm bắt thông tin về doanh nghiệp và giám sát việc thực hiện cam kết của doanh nghiệp. Khi doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân không thực hiện theo đúng thời gian và nội dung cam kết phải giải trình rõ lý do và công khai trên các phương tiện thông tin đại chúng, thậm chí xử lý theo pháp luật.

T.H (Ban Chỉ đạo Tây Bắc)