Được khởi động từ năm 2008, đến nay dự án di dân tái định cư vùng nguy cơ sạt lở xã Chân Lý, huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam đang bị mắc kẹt.
Vùng nguy hiểm đã hết nguy hiểm
Xã Chân Lý nằm giáp với các xã của tỉnh Thái Bình và tỉnh Hưng Yên, được phân cách bởi sông Hồng. Những năm 1990, đất ngoài đê thường bị sạt lở, có những năm bị sạt lở nghiêm trọng khiến diện tích đất ngày càng bị thu hẹp. Trước thực tế này, dự án di dân tái định cư vùng nguy cơ sạt lở xã Chân Lý đã được UBND tỉnh Hà Nam phê duyệt và triển khai từ năm 2007 tại Quyết định số 1325/QĐ-UBND ngày 30/10/2007. Đến năm 2008, dự án được khởi động với việc UBND huyện Lý Nhân ra quyết định thu hồi 17.522 m2 đất thuộc quyền sử dụng của 380 hộ dân xã Chân Lý bao gồm đất lúa, đất màu và diện tích nuôi trồng thủy sản giao cho Chi cục Hợp tác xã và Phát triển nông thôn Hà Nam để san lấp mặt bằng xây dựng khu tái định cư.
|
Chủ tịch UBND xã Trần Quang Vinh bên khu đất tái định cư. |
UBND xã Chân Lý cũng đã thống kê được 62 hộ dân ở 6 xóm của xã thuộc diện di dời để chuyển đến khu tái định cư. UBND huyện Lý Nhân chỉ đạo UBND xã Chân Lý, phối hợp với Chi cục Hợp tác xã và Phát triển nông thôn Hà Nam triển khai hàng loạt các thủ tục tiến hành san lấp mặt bằng, xây dựng trường mầm non, xây dựng cơ sở hạ tầng cơ bản tại khu đất bị thu hồi. UBND xã Chân Lý cũng đã ứng trên 1 tỷ đồng để phục vụ công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng, xây dựng cơ sở hạ tầng. Theo dự án, mỗi suất đất tại khu tái định cư có diện tích từ 124 đến 160 m2, mức tiền nộp từ 24 đến 30 triệu đồng/suất.
Thế nhưng, đã hơn 5 năm trôi qua, hiện chỉ có 4 hộ dân thuộc vùng dự án đăng ký nhận đất tại khu tái định cư mới với số tiền kể trên, số còn lại đều không có ý định chuyển đến nơi ở mới. Họ cho rằng đã quen với cuộc sống trong bối ngoài đê, đất thổ cư và đất canh tác liền kề thuận tiện về mọi mặt. Bên cạnh đó, vùng đất bên sông bị sạt lở thì nay không còn nguy cơ sạt lở nữa, bởi chính quyền đã cho kè đá toàn bộ bờ sông, đặc biệt là các khu vực có nguy cơ sạt lở cao.
Ông Trần Mạnh Cường, Bí thư chi bộ thôn 5, Đồng Yên, xã Chân Lý, cho biết, khoảng chục năm trở lại đây, đoạn đê trên địa bàn xã đã được kè kiên cố nên không còn hiện tượng sạt lở nữa. Cùng với đó, việc Nhà nước đưa vào sử dụng hàng loạt các đập thủy điện, điều tiết nước hợp lý nên cũng không có lũ lớn. Do vậy, người dân trong thôn rất yên tâm với cuộc sống và công việc đồng ruộng tại mảnh đất này. Ông Cường cho biết thêm, hiện mỗi hộ có diện tích đất thổ cư khoảng 300 m2, nay di dời vào khu tái định cư thì diện tích lớn nhất cũng chỉ được 160 m2, như vậy mỗi hộ bị thu hẹp lại cả trăm m2. Ông Cường còn cho rằng, cuộc sống và công việc của người dân trong thôn bao đời nay gắn với đồng ruộng, họ cũng quen với việc đất thổ cư liền với thổ canh thuận tiện cho việc trồng trọt, chăn nuôi, quản lý và bảo vệ nên không ai muốn dời đi nơi khác.
Đi cũng dở, ở không xong
Ông Đào Duy Phả, hiện canh tác trên diện tích 3 sào đất bãi ven sông thuộc thôn 5, Đồng Yên, cho biết: Điều lo nhất là lũ và sạt lở thì nay đã không còn nữa, do vậy dự án di dân tái định cư là không phù hợp với thực tế. Ông Phả còn phản ánh, khi các cơ quan chức năng và các cấp chính quyền khảo sát triển khai dự án, người dân cũng không được biết, không được thông qua.
Tuy nhiên, ông Trần Anh Tuấn, Chi cục trưởng Chi cục Hợp tác xã và Phát triển nông thôn Hà Nam lại khẳng định rằng, việc triển khai dự án đã được thông qua các hội nghị dân chủ nhân dân, được nhân dân đồng tình chấp thuận.
Trao đổi về vấn đề này, ông Trần Quang Vinh, Chủ tịch UBND xã Chân Lý cho rằng, mặc dù Đảng ủy, UBND xã đã huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc vận động người dân chuyển vào khu tái định cư mới, tuy nhiên vẫn không khả quan. Ông Vinh cho rằng, việc thay đổi thói quen của người dân không hề đơn giản, bên cạnh đó lý do cơ bản nhất là lũ và sạt lở thì nay không còn nữa.
UBND xã Chân Lý còn cho biết, 4 hộ dân đồng ý với phương án di dời đã đóng tiền đủ, nhưng đến nay UBND huyện Lý Nhân vẫn chưa có kế hoạch triển khai để 4 hộ này nhận đất. Bên cạnh đó, việc quy định giá đất tại khu vực tái định cư nay đã tăng nhiều lần so với thời điểm 4 hộ dân đóng tiền. Trong khi đó, đất đã được giải phóng mặt bằng, xây dựng cơ sở hạ tầng, số tiền trên 1 tỷ đồng dành cho công tác này đã được xã Chân Lý ứng ra mà chưa có tín hiệu thu về. Vấn đề này đã được UBND xã Chân Lý báo cáo UBND huyện Lý Nhân, tuy nhiên đến nay vẫn chưa có hướng giải quyết.
Hiện UBND xã Chân Lý rất lúng túng trước việc quản lý và sử dụng quỹ đất trên 17.500 m2 đã thu hồi và giải phóng mặt bằng. Diện tích đất "bờ xôi ruộng mật" của người dân nay để cỏ mọc um tùm gây nhiều bức xúc trong dư luận. Tiền ứng trước để giải phóng mặt bằng đã phát ra mà chưa có cách gì để thu về, còn dự án thì vẫn... nằm trên giấy.
Bài và ảnh: Đức Phương