Tháo gỡ điểm nghẽn trong lĩnh vực công nghiệp và thương mại, bảo vệ người tiêu dùng

Cắt giảm tối đa thủ tục hành chính

Về nội dung cơ bản của dự thảo Luật, Thứ trưởng Bộ Công Thương Trương Thanh Hoài cho biết, dự thảo luật gồm 6 điều; tập trung vào rà soát, nghiên cứu sửa đổi, bổ sung một số quy định được phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền trong lĩnh vực công nghiệp và thương mại tại các Luật và rà soát các "điểm nghẽn" trong quá trình thực thi các Luật.

Các khó khăn, vướng mắc trong quy định của Luật Thương mại gồm 3 nội dung: Tồn tại song song quy định cấm điều kiện kinh doanh trong Luật Thương mại và Luật Đầu tư về hàng hóa, dịch vụ cấm kinh doanh, hạn chế kinh doanh và kinh doanh có điều kiện; các quy định liên quan đến độc quyền nhà nước; một số quy định còn chồng chéo với quy định của Bộ luật Dân sự, Luật Đấu giá tài sản.

Đối với Luật Cạnh tranh, bao gồm 3 nội dung: vai trò trung gian, giúp sức, hỗ trợ thực hiện hành vi hạn chế cạnh tranh; các hành vi mới phát sinh trên thị trường; hoàn thiện một số quy định liên quan đến đồng bộ với quy định xử phạt vi phạm hành chính.

Luật Quản lý ngoại thương có 4 nội dung còn vướng mắc: tái nhập khẩu hàng hóa do chính mình sản xuất đã xuất khẩu; hoạt động ngoại thương đối với khu vực hải quan riêng; chứng nhận và tự chứng nhận xuất xứ hàng hóa; một số quy định khác cần được điều chỉnh để tháo gỡ trong thực tiễn.

Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng gặp vướng mắc ở 2 nội dung: Xử lý nội dung giao thoa với pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân; xử lý kỹ thuật một số vấn đề liên quan đến sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước.

Do đó, việc ban hành Luật nhằm thể chế hóa đầy đủ chủ trương chính sách của Đảng, tháo gỡ triệt để các khó khăn, vướng mắc có nguyên nhân từ pháp luật. Quan điểm xây dựng luật là thể chế hóa đầy đủ quan điểm, chủ trương, đường lối của Đảng; bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, tính đồng bộ, thống nhất và tính khả thi của hệ thống pháp luật phù hợp với các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên; cắt giảm tối đa thủ tục hành chính cho người dân, doanh nghiệp, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền.

Đánh giá đầy đủ tác động đối với khuyến mại trên nền tảng số

Bày tỏ tán thành sự cần thiết sửa đổi, bổ sung Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi cho ý kiến về một số nội dung sửa đổi, bổ sung Luật Thương mại. Theo đó, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính cơ bản tán thành định hướng sửa đổi quy định về độc quyền nhà nước trong hoạt động thương mại theo hướng việc xác định độc quyền phải có căn cứ trong luật quản lý ngành, lĩnh vực và nguyên tắc công khai danh mục. Đề nghị làm rõ trách nhiệm của Bộ Công Thương và các bộ quản lý ngành, lĩnh vực khác trong việc lập Danh mục; nghiên cứu quy định phù hợp với thẩm quyền Quốc hội.

Có ý kiến đề nghị bổ sung Chính phủ quy định chi tiết nguyên tắc, tiêu chí xác định Danh mục; cho rằng, việc độc quyền của Nhà nước trong một số ngành, lĩnh vực không được dẫn đến độc quyền doanh nghiệp, trừ doanh nghiệp có sự đồng ý, chỉ đạo của cấp có thẩm quyền.

Về hạn mức khuyến mại, mức giảm giá tối đa, các ý kiến đề nghị đánh giá đầy đủ tác động đối với khuyến mại trên nền tảng số, phiếu mua hàng, điểm thưởng, giá và các hình thức khuyến mại xuyên biên giới; quy định rõ ràng, tránh cách hiểu khác nhau, làm phát sinh vướng mắc trong thực tiễn...

Về một số nội dung sửa đổi, bổ sung Luật Cạnh tranh, các ý kiến đề nghị nghiên cứu cách thiết kế quy định về xác định thị trường liên quan, thị phần, thị phần kết hợp, xác định sức mạnh thị trường đáng kể, phân định rõ nội dung nào Luật quy định, nội dung nào Nghị định được quy định, thể hiện được tính chất đặc thù của nền kinh tế số; làm rõ nội hàm "nhóm doanh nghiệp liên kết", "nhóm doanh nghiệp có vị trí thống lĩnh thị trường", bảo đảm rõ ràng.

Đồng thời, cần nghiên cứu hoàn thiện các quy định về hành vi bị nghiêm cấm có liên quan đến cạnh tranh, xác định hành vi lạm dụng vị trí thống lĩnh thị trường, hành vi lạm dụng vị trí độc quyền bị cấm theo hướng bảo đảm hạn chế tối đa can thiệp vào quyền tự do kinh doanh, cơ chế vận hành của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; chỉ khu trú các hành vi đáp ứng điều kiện đủ là phải gây ra hoặc có khả năng gây ra ở mức độ được xác định là "cao", "đáng kể" dẫn đến thiệt hại cho khách hàng, người sử dụng...

Về một số nội dung sửa đổi, bổ sung Luật Quản lý ngoại thương, có ý kiến đề nghị làm rõ thẩm quyền của Bộ quản lý nhà nước về ngoại thương, Bộ quản lý nhà nước về hải quan và UBND cấp tỉnh đối với việc cấp Giấy chứng nhận xuất xứ, cấp văn bản chấp thuận cho thương nhân tự chứng nhận xuất xứ và tiếp nhận đăng ký mã số chứng nhận xuất xứ; bảo đảm phân công đầy đủ, rõ nhiệm vụ. Đồng thời, cần bảo đảm việc phân quyền cấp hoặc xác minh xuất xứ phù hợp với điều ước quốc tế, có một đầu mối trao đổi quốc tế, một cơ sở dữ liệu và quy trình thu hồi, xác minh thống nhất, tránh sự khác biệt giữa các địa phương ảnh hưởng đến quyền hưởng ưu đãi thuế quan và uy tín xuất xứ Việt Nam.

Về một số sửa đổi, bổ sung Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, các ý kiến đề nghị, tại Nghị định của Chính phủ quy định chi tiết hơn và có tính định lượng đối với các tiêu chí định tính như "số lượng lớn người tiêu dùng", "mua, sử dụng thường xuyên, liên tục", "tác động trực tiếp, lâu dài", bảo đảm rõ ràng, khả thi. Đồng thời, làm rõ mối quan hệ về quy định tại dự thảo Luật về đăng ký hợp đồng theo mẫu "căn cứ vào điều kiện kinh tế - xã hội và nhu cầu bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong từng thời kỳ" với quy định về hợp đồng mẫu trong một số lĩnh vực không phụ thuộc vào Danh mục mà đã được quy định ngay tại Luật như Luật Kinh doanh bất động sản, Luật Viễn thông.

Cho ý kiến về sửa đổi, bổ sung Luật Thương mại tại phiên họp, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu cho rằng, cần rà soát kỹ để có những sửa đổi căn bản, xử lý triệt để các vướng mắc thực tiễn. Đối với quy định về độc quyền nhà nước trong hoạt động thương mại, cần làm rõ cách diễn đạt về "luật chuyên ngành"; đồng thời làm rõ căn cứ để ban hành danh mục hàng hóa, dịch vụ thuộc phạm vi độc quyền của Nhà nước. Bên cạnh đó, cần rà soát sự thống nhất giữa quy định giao Chính phủ, các bộ quản lý ngành và quy định giao trực tiếp Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, Bộ trưởng Bộ Công an quyết định đối với lĩnh vực quốc phòng, an ninh.

Về Luật Cạnh tranh, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị rà soát kỹ các quy định được sửa đổi, bãi bỏ hoặc dẫn chiếu đến luật khác, bảo đảm có đầy đủ căn cứ pháp lý và có thể thực hiện trong thực tế. Đối với các quy định về thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính, mức phạt tiền tối đa và thẩm quyền xử phạt trong lĩnh vực cạnh tranh, ông Phan Chí Hiếu đề nghị nghiên cứu quy định thống nhất trong Luật Xử lý vi phạm hành chính, đang được sửa đổi, để tránh phân tán quy định ở nhiều luật...