Mặt trận Tổ quốc Việt Nam: Ngọn cờ đại đoàn kết toàn dân tộc

Đại hội đại biểu toàn quốc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam lần thứ XI, nhiệm kỳ 2026-2031 diễn ra từ ngày 11 - 13/5/2026 tại Thủ đô Hà Nội. Trải qua 96 năm hình thành và phát triển, với nhiều tên gọi và hình thức khác nhau, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đã không ngừng lớn mạnh, khẳng định vai trò, sứ mệnh trong việc phát huy truyền thống, sức mạnh vĩ đại của khối đại đoàn kết toàn dân tộc, kết hợp với sức mạnh của thời đại, góp sức đưa cách mạng Việt Nam đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác.

Chú thích ảnh — Chủ tịch Hồ Chí Minh nói chuyện với các đại biểu dự Đại hội toàn quốc thống nhất Việt Minh - Liên Việt (3/1951). Ảnh: TTXVN.

Tổ chức Mặt trận qua các giai đoạn cách mạng với sứ mệnh đại đoàn kết toàn dân

Được hình thành và hun đúc trong lịch sử hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước, đoàn kết trở thành một truyền thống quý báu của dân tộc Việt Nam. Chính nhờ tinh thần đoàn kết, trên dưới một lòng, nhân dân ta đã vượt qua mọi gian lao thử thách, đánh thắng mọi kẻ thù xâm lược, giữ vững non sông bờ cõi, viết nên những trang sử hào hùng của dân tộc.

Đến thời đại Hồ Chí Minh, xây dựng ý chí và tinh thần đoàn kết được xác định là đường lối chiến lược của cách mạng Việt Nam, là nguồn sức mạnh, động lực chủ yếu và là nhân tố có ý nghĩa quyết định bảo đảm cho thắng lợi bền vững của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: "Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết/ Thành công, thành công, đại thành công".

Không phải ngẫu nhiên mà ngay sau ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam, ngày 18/11/1930, Ban Thường vụ Trung ương Đảng đã ra Chỉ thị về việc thành lập Hội Phản đế đồng minh, hình thức tổ chức đầu tiên của Mặt trận Dân tộc thống nhất Việt Nam, đánh dấu sự phát triển về chất của phong trào yêu nước, của khối đại đoàn kết toàn dân tộc trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc. Và ngày 18/11 hằng năm trở thành Ngày truyền thống của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và là "Ngày hội đại đoàn kết toàn dân tộc".

Trong thời kỳ đấu tranh giành độc lập dân tộc (1930-1945), do yêu cầu, nhiệm vụ cách mạng, tổ chức Mặt trận mang nhiều tên gọi khác nhau, như: Hội Phản đế đồng minh (11/1930), Mặt trận Thống nhất nhân dân phản đế Đông Dương (11/1936), Mặt trận Dân chủ Đông Dương (3/1938) và Việt Nam Độc lập Đồng Minh (5/1941), gọi tắt là Việt Minh. Mặt trận Việt Minh đã động viên, tổ chức mọi tầng lớp Nhân dân đoàn kết, vùng lên Tổng khởi nghĩa Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công, giành độc lập dân tộc, lập nên Nhà nước Việt Nam dân chủ cộng hoà.

Trong giai đoạn chống thực dân Pháp quay trở lại xâm lược nước ta, ngày 29/5/1946, Hội Liên hiệp quốc dân Việt Nam (Hội Liên Việt) được thành lập. Thực hiện lời kêu gọi “Toàn quốc kháng chiến” của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Mặt trận Việt Minh và Hội Liên Việt đã vận động nhân dân tham gia kháng chiến. Ngày 3/3/1951, Đại hội toàn quốc Mặt trận thống nhất Việt Minh-Liên Việt được tổ chức, lấy tên là Mặt trận Liên hiệp quốc dân Việt Nam (gọi tắt là Mặt trận Liên Việt). Qua 9 năm kháng chiến, Mặt trận đã giương cao ngọn cờ cách mạng, lan tỏa sâu rộng nhiều phong trào yêu nước, vận động nhân dân “đánh giặc đói, giặc dốt, giặc ngoại xâm”, huy động mọi nguồn lực vật chất, tinh thần phục vụ kháng chiến và kiến quốc. Với khẩu hiệu “Toàn dân kháng chiến, toàn diện kháng chiến”, Mặt trận đã gắn bó, trở thành một phần máu thịt của quần chúng cần lao, xây dựng thế trận nhân dân vững chắc, góp phần quan trọng vào chiến thắng Điện Biên Phủ “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”.

Bước vào giai đoạn chống Mỹ, cứu nước, ngày 10/9/1955, Đại hội Mặt trận Dân tộc thống nhất họp tại Hà Nội đã quyết định thành lập Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và thông qua Cương lĩnh nhằm đoàn kết mọi lực lượng dân tộc, dân chủ và hòa bình trong cả nước để đấu tranh chống đế quốc Mỹ và bè lũ tay sai. Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đã vận động các tầng lớp Nhân dân thi đua yêu nước, tham gia khôi phục kinh tế và phát triển văn hóa, hàn gắn vết thương chiến tranh và xây dựng miền Bắc xã hội chủ nghĩa.

Ở miền Nam, từ cao trào đấu tranh của Nhân dân miền Nam chống đế quốc Mỹ xâm lược và chính quyền tay sai, ngày 20/12/1960, Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam ra đời với bản Tuyên ngôn và Chương trình hành động 10 điểm, nội dung cơ bản là đoàn kết rộng rãi các tầng lớp Nhân dân, đấu tranh đánh đổ chế độ độc tài tay sai của đế quốc Mỹ. Ngày 20/4/1968, trên cơ sở thắng lợi và khí thế của Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968, Liên minh các lực lượng dân tộc, dân chủ và hoà bình Việt Nam ra đời, nhằm đoàn kết, tranh thủ thêm tầng lớp trí thức, tư sản dân tộc tiến bộ ở thành thị, mở rộng thêm lực lượng trên mặt trận chống Mỹ và các thế lực tay sai.

Sau Ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975), Đại hội Mặt trận Dân tộc Thống nhất họp từ ngày 31/1 đến 4/2/1977 đã quyết định thống nhất ba tổ chức: Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam, Liên minh các lực lượng dân tộc, dân chủ và hòa bình Việt Nam, lấy tên chung là Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Đại hội thông qua Chương trình hoạt động và Điều lệ nhằm đoàn kết rộng rãi các tầng lớp Nhân dân cả nước, cùng nhau xây dựng một nước Việt Nam hoà bình, độc lập, thống nhất, dân chủ và giàu mạnh, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội.

Tiếp tục khẳng định vai trò trong hệ thống chính trị; phát huy sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tộc

Ngày nay, sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc tiếp tục được phát huy cao độ, trở thành động lực của công cuộc đổi mới toàn diện đất nước. Sau 40 năm thực hiện công cuộc đổi mới do Ðảng ta khởi xướng và lãnh đạo, đất nước ta đã đạt được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử. Đạt được những thành tựu to lớn đó là do sự lãnh đạo sáng suốt, tài tình của Đảng; sự đoàn kết thống nhất, chung sức đồng lòng của toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta, trong đó có vai trò quan trọng của khối đại đoàn kết toàn dân tộc, sự đóng góp của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên.

Thời gian qua, các phong trào thi đua yêu nước, các cuộc vận động xã hội rộng lớn do Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên phát động ngày càng thực chất, đi vào cuộc sống, được đông đảo các tầng lớp nhân dân hưởng ứng tích cực. Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh” được triển khai với nhiều mô hình hay, cách làm sáng tạo, thiết thực, tiếp tục giữ vai trò nòng cốt, ngày càng trở thành cuộc vận động mang tính toàn dân, toàn diện trong cộng đồng, góp phần làm thay đổi diện mạo đô thị, nông thôn.

Phát huy vai trò là trung tâm liên hiệp, tập hợp ý chí và nguyện vọng của nhân dân, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp đã vận động nhân dân đóng góp hàng chục nghìn tỉ đồng, hàng triệu ngày công lao động, hiến đất và tài sản để xây dựng đường giao thông, trường học, trạm y tế, nhà văn hóa, góp phần làm thay đổi diện mạo nông thôn; chủ động, tuyên truyền, vận động Nhân dân thực hiện phong trào “Bình dân học vụ số” gắn với việc chuyển đổi số trong xây dựng nông thôn mới.

Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp và các tổ chức thành viên tiếp tục đổi mới, nâng cao hiệu quả triển khai thực hiện Cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”, phong trào thi đua "Đoàn kết sáng tạo”… Các tổ chức thành viên Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tích cực triển khai hiệu quả các cuộc vận động, phong trào thi đua với mô hình hay, cách làm sáng tạo, như: Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đẩy mạnh phong trào “Lao động giỏi - Lao động sáng tạo”, “Tham mưu giỏi, phục vụ tốt”…; Hội Nông dân Việt Nam với phong trào “Nông dân thi đua sản xuất kinh doanh giỏi”, bảo vệ môi trường nông thôn; Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam với phong trào “Xây dựng người phụ nữ thời đại mới”, “Phụ nữ khởi nghiệp sáng tạo”; Đoàn TNCS Hồ Chí Minh với các phong trào “Thanh niên tình nguyện”, “Tuổi trẻ sáng tạo”; Hội Cựu chiến binh Việt Nam với các phong trào “Cựu chiến binh gương mẫu”, “Giúp nhau giảm nghèo, làm kinh tế giỏi”...

Trong những năm qua, phát huy truyền thống “tương thân tương ái”, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp và các tổ chức thành viên tích cực triển khai các hoạt động cứu trợ, nhân đạo từ thiện, vận động ủng hộ giúp đỡ người có hoàn cảnh khó khăn… Hưởng ứng phong trào thi đua “Vì người nghèo - Không để ai bị bỏ lại phía sau” do Thủ tướng Chính phủ phát động, trong giai đoạn 2024 - 2026, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp đã vận động Quỹ “Vì người nghèo” và an sinh xã hội được gần 20.000 tỷ đồng giúp đỡ người nghèo, gặp khó khăn, yếu thế.

Công tác tổ chức vận động hỗ trợ đồng bào bị thiệt hại do thiên tai, dịch bệnh, sự cố gây ra được tổ chức triển khai kịp thời, có nhiều đổi mới, công khai, minh bạch. Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đã tổ chức phát động và kêu gọi sự chung tay ủng hộ của đồng bào cả nước, kiều bào ta ở nước ngoài và cộng đồng quốc tế ủng hộ khắc phục thiệt hại do cơn bão số 3 năm 2024 (tên quốc tế Yagi) trên 5.300 tỉ đồng; ủng hộ đồng bào bị thiệt hại do cơn bão số 10 năm 2025 (tên quốc tế Bualoi) và hỗ trợ đồng bào bị lũ lụt miền Trung với số tiền trên 4.200 tỉ đồng, đã tiến hành phân bổ hỗ trợ cho các địa phương, người dân bị thiệt hại.

Đặc biệt, hưởng ứng phong trào thi đua “Chung tay xóa nhà tạm, nhà dột nát trên phạm vi cả nước trong năm 2025” do Thủ tướng Chính phủ, Chủ tịch Hội đồng Thi đua-Khen thưởng Trung ương phối hợp với Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phát động, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp và các tổ chức chính trị - xã hội đã vào cuộc mạnh mẽ, góp phần hoàn thành việc xóa nhà tạm, nhà dột nát trên phạm vi cả nước trước thời hạn so với mục tiêu khi phát động. Đã xóa 334.234 căn nhà tạm, nhà dột nát; huy động trên 24.700 tỉ đồng và hơn 2,7 triệu ngày công hỗ trợ.

Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức thành viên ngày càng phát huy tốt vai trò đại diện, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân. Thông qua các hoạt động giám sát, phản biện xã hội, tiếp xúc cử tri và đối thoại trực tiếp, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tập trung vào những vấn đề thiết thực, kịp thời tổng hợp, phản ánh ý kiến, kiến nghị của nhân dân, góp phần tháo gỡ những bức xúc trong đời sống xã hội. Qua các kênh giám sát của Mặt trận Tổ quốc, nhân dân tích cực tham gia góp ý xây dựng Đảng, chính quyền, phản ánh những bất cập trong quản lý và thực thi công vụ, cung cấp thông tin giúp các cơ quan chức năng xử lý nhiều vụ việc; góp phần tạo ra những chuyển biến tích cực trong công tác xây dựng Đảng và hệ thống chính trị.

Đất nước ta đang tiến vào kỷ nguyên phát triển mới, việc xây dựng, củng cố và phát huy sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc vẫn là nhân tố quyết định, trong đó “thế trận lòng dân” là nền tảng tạo dựng niềm tin, sự gắn bó, đồng thuận và ủng hộ của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chế độ. Trong hành trình ấy, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam có vai trò vô cùng quan trọng, là cầu nối giữa Đảng, Nhà nước và nhân dân; là trung tâm để quy tụ, kết nối, tuyên truyền, động viên các tầng lớp nhân dân, các dân tộc, tôn giáo và các cá nhân tiêu biểu trong xã hội phát huy trí tuệ, sức lực, tình cảm của mình để cùng nhau thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đã đề ra phương hướng, nhiệm vụ củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, trong đó nhấn mạnh: Xây dựng Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thực sự là tổ chức liên minh chính trị, liên hiệp tự nguyện của các tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội và các cá nhân tiêu biểu trong các giai cấp, các tầng lớp xã hội, các dân tộc, các tôn giáo và người Việt Nam ở nước ngoài. Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cùng với các tổ chức chính trị - xã hội làm nòng cốt để nhân dân thực hiện quyền làm chủ, thực hiện giám sát, phản biện xã hội, góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền.

Để cụ thể hóa các chủ trương, đường lối của Đảng, Dự thảo Báo cáo chính trị trình Đại hội đại biểu toàn quốc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam lần thứ XI nhiệm kỳ 2026-2031 đề ra mục tiêu tổng quát, trong đó nhấn mạnh: Phát huy sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tộc, sức mạnh của Nhân dân, tăng cường đồng thuận xã hội, khơi dậy mạnh mẽ truyền thống yêu nước, góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2030 khi Đảng ta tròn 100 năm thành lập, hiện thực hóa tầm nhìn phát triển đến năm 2045, kỷ niệm 100 năm thành lập nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Theo đó, Dự thảo đề ra 7 chương trình hành động: Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động, tập hợp các tầng lớp nhân dân, tăng cường đồng thuận xã hội, phát huy sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tộc; Đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân, nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác giám sát và phản biện xã hội, thực hiện dân chủ, tích cực tham gia xây dựng Đảng, Nhà nước và hệ thống chính trị; Động viên các tầng lớp nhân dân thi đua học tập, lao động, sáng tạo, tham gia phát triển kinh tế-xã hội, giữ gìn và phát huy truyền thống văn hóa dân tộc, chăm lo đời sống nhân dân, góp phần xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; Tham gia phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, xây dựng xã hội số; đẩy mạnh chuyển đổi số trong hệ thống Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; Phát huy vai trò làm chủ, tinh thần tự quản của nhân dân, xây dựng khu dân cư đoàn kết, an toàn, ấm no, hạnh phúc; Thực hiện hiệu quả hoạt động đối ngoại nhân dân, hợp tác quốc tế; Đổi mới nội dung, phương thức hoạt động; hoàn thiện, vận hành tổ chức bộ máy chuyên trách tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả; nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.

Trong bối cảnh đất nước đặt ra những mục tiêu phát triển cao hơn, toàn diện hơn, vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam càng cần được khẳng định bằng hành động cụ thể, bằng cơ chế vận hành hiệu quả và bằng năng lực đại diện thực chất cho tiếng nói của Nhân dân. Đại hội đại biểu toàn quốc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam lần thứ XI, nhiệm kỳ 2026-2031 được kỳ vọng sẽ tạo động lực mạnh mẽ để hệ thống Mặt trận tiếp tục khẳng định vị thế, vai trò trong hệ thống chính trị; phát huy sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tộc, góp phần xây dựng đất nước phát triển nhanh, bền vững và hạnh phúc trong giai đoạn mới.

Diệp Ninh/TTXVN (tổng hợp)

Đại biểu tham dự Đại hội đại biểu toàn quốc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam lần thứ XI

Đại hội đại biểu Mặt trậnTổ quốc Việt Nam lần thứ XI, nhiệm kỳ 2026-2031 được tổ chức từ ngày 11 - 13/5/2026 tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia, Thủ đô Hà Nội.

Chia sẻ:

Từ khóa: