Đại sứ Việt Nam tại Nhật Bản. Ảnh tư liệu: Phạm Tuân/PV TTXVN tại Nhật Bản
Trao đổi về ý nghĩa và những trọng tâm chính trong chuyến thăm của lãnh đạo cấp cao Nhật Bản tới Việt Nam, Đại sứ Phạm Quang Hiệu cho biết chuyến thăm lần này mang ý nghĩa hết sức quan trọng, thể hiện sinh động sự coi trọng cao độ của Nhật Bản đối với quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện giữa Việt Nam và Nhật Bản khi cả hai nước đang cùng bước vào giai đoạn phát triển mới.
Nhấn mạnh Việt Nam là quốc gia đầu tiên trong khu vực mà Thủ tướng Takaichi Sanae đi thăm sau khi được bầu lại làm Thủ tướng Nhật Bản tháng 2 vừa qua, Đại sứ Phạm Quang Hiệu cho rằng đây là dịp để hai bên tiếp tục củng cố tin cậy chính trị, tăng cường trao đổi chiến lược ở cấp cao, đồng thời tạo thêm động lực mới cho hợp tác song phương ngày càng đi vào chiều sâu, thực chất và hiệu quả.
Trong bối cảnh tình hình khu vực và thế giới tiếp tục diễn biến phức tạp, chuyến thăm càng có ý nghĩa đặc biệt trong việc khẳng định quyết tâm của hai nước cùng đồng hành vì hòa bình, ổn định và phát triển, nhất là sau khi Việt Nam tổ chức thành công Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam; và đảng Dân chủ Tự do (LDP) cầm quyền giành thắng lợi quan trọng trong cuộc bầu cử Hạ viện Nhật Bản tháng 2 vừa qua. Hai nước đang triển khai nhiều quyết sách lớn, có ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển của hai nước trong nhiều năm tới.
Về trọng tâm, chuyến thăm dự kiến sẽ tập trung vào những lĩnh vực phù hợp với ưu tiên và phát triển thế mạnh bổ sung cho nhau của cả Việt Nam và Nhật Bản trên những lĩnh vực thiết yếu hiện nay, trước hết là kinh tế, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, bảo đảm chuỗi an ninh năng lượng, lương thực, hợp tác sản xuất bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), chuyển đổi xanh, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, du lịch, hợp tác địa phương, giao lưu văn hóa, giao lưu nhân dân cũng như phối hợp chặt chẽ hơn trong các vấn đề khu vực và quốc tế cùng quan tâm.
Tương tự các chuyến thăm lẫn nhau của lãnh đạo cấp cao hai nước trước đây, chuyến thăm lần này sẽ làm sâu sắc và xác định những trụ cột mới, quan trọng trong quan hệ, góp phần tạo ra không gian hợp tác mới, đáp ứng lợi ích thiết thực của nhân dân hai nước. Cùng với hợp tác khoa học công nghệ, hợp tác năng lượng, nông nghiệp thông minh và công nghệ cao, cơ sở hạ tầng và tăng cường chuỗi cung ứng nâng cao sức chống chịu là những nội dung được hai bên quan tâm.
Nhận định về tầm quan trọng của Việt Nam trong chính sách khu vực của Nhật Bản, Đại sứ Phạm Quang Hiệu cho biết việc duy trì trao đổi đoàn cấp cao thường xuyên giữa Việt Nam và Nhật Bản là minh chứng rõ ràng cho mức độ tin cậy chính trị rất cao cũng như sự gắn bó ngày càng sâu sắc giữa hai nước. Những cuộc tiếp xúc cấp cao đó không chỉ góp phần tăng cường hiểu biết, củng cố nền tảng quan hệ song phương, mà còn giúp hai bên trao đổi về những định hướng lớn, chiến lược cho quan hệ hai nước và những biện pháp cụ thể, hiệu quả, xử lý các vấn đề nảy sinh trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực diễn biến nhanh chóng, phức tạp như hiện nay.
Tiếp nối truyền thống của các Thủ tướng Nhật Bản tiền nhiệm đều sớm thăm Việt Nam sau khi nhậm chức, chỉ chưa đầy 3 tháng sau khi củng cố vững chắc nền tảng cầm quyền, Thủ tướng Takaichi đã chọn Việt Nam là quốc gia đầu tiên để đi thăm trong khu vực cho thấy Việt Nam giữ vị trí hết sức quan trọng trong chính sách khu vực của Nhật Bản. Trước đó, ngày 13/4, Thủ tướng Takaichi, Chủ tịch đảng LDP đã có cuộc điện đàm với Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, là lãnh đạo nước ngoài đầu tiên điện đàm chúc mừng sau khi Tổng Bí thư Tô Lâm được bầu làm Chủ tịch nước.
Hai ngày sau đó, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã tham dự Hội nghị Thượng đỉnh trực tuyến Cộng đồng phát thải ròng bằng 0 khu vực châu Á (AZEC) mở rộng về tự chủ năng lượng do Thủ tướng Takaichi chủ trì. Với vai trò ngày càng nổi bật trong cấu trúc kinh tế, trong chuỗi cung ứng khu vực, cũng như trong các nỗ lực thúc đẩy ổn định, hợp tác và phát triển bền vững tại châu Á - Thái Bình Dương, Việt Nam là một đối tác tin cậy, có tiềm năng lớn và ngày càng có ý nghĩa chiến lược đối với Nhật Bản. Quan hệ tốt đẹp giữa hai nước không chỉ phục vụ lợi ích chung của nhân dân hai nước, mà còn đóng góp tích cực vào hòa bình, ổn định và thịnh vượng chung của khu vực và thế giới.
Đánh giá về triển vọng tăng cường hợp tác giữa hai nước trong các lĩnh vực trọng tâm thời gian tới, Đại sứ Phạm Quang Hiệu cho rằng quan hệ Việt Nam - Nhật Bản trong thời gian gần đây tiếp tục phát triển mạnh mẽ, toàn diện và ngày càng đi vào chiều sâu, đặc biệt sau khi hai nước nâng cấp lên khuôn khổ “Đối tác chiến lược toàn diện vì hòa bình và thịnh vượng tại châu Á và trên thế giới” vào tháng 11/2023.
Theo Đại sứ Việt Nam tại Nhật Bản, mức độ tin cậy chính trị giữa hai nước đang không ngừng được củng cố thông qua các chuyến thăm, tiếp xúc cấp cao và cơ chế đối thoại thường xuyên trên hầu hết các lĩnh vực quan trọng của hai nước. Hợp tác kinh tế tiếp tục là trụ cột với kim ngạch thương mại ổn định, dòng vốn đầu tư của Nhật Bản vào Việt Nam duy trì ở mức cao, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo, hạ tầng và năng lượng. Nhật Bản cũng là đối tác Hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) hàng đầu, đóng góp quan trọng vào phát triển cơ sở hạ tầng chiến lược và nguồn nhân lực trẻ, chất lượng cao của Việt Nam.
Bên cạnh đó, hợp tác khoa học - công nghệ (động lực phát triển kinh tế của cả hai nước) đã trở thành trụ cột mới trong hợp tác hai nước như chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, đổi mới sáng tạo, trí tuệ nhân tạo và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao đang nổi lên như những điểm sáng.
Giao lưu nhân dân phát triển mạnh với cộng đồng hơn nửa triệu người Việt Nam tại Nhật Bản, trở thành cầu nối quan trọng cho quan hệ hai nước. Ngoài ra, điểm sáng lớn và đặc biệt riêng có trong quan hệ Việt Nam - Nhật Bản là hợp tác mạnh mẽ giữa địa phương hai nước ngày càng thực chất và hiệu quả. Có thể khẳng định, quan hệ Việt Nam - Nhật Bản hiện đang ở giai đoạn phát triển tốt đẹp nhất từ trước đến nay, với sự đan xen bổ sung lợi ích ngày càng sâu rộng và bền vững. Nói một cách ngắn gọn, quan hệ hai nước đang dần tiến đến là đối tác không thể thiếu của nhau.
Đặc biệt, theo Đại sứ Phạm Quang Hiệu, hợp tác khoa học - công nghệ (động lực phát triển kinh tế của cả hai nước) đã trở thành trụ cột mới trong hợp tác hai nước như chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, đổi mới sáng tạo, trí tuệ nhân tạo, an ninh năng lượng và củng cố chuỗi cung ứng... đang nổi lên như những điểm sáng với tiềm năng rất lớn, đồng thời đang mở ra những triển vọng hết sức tích cực. Nhật Bản có thế mạnh vượt trội về công nghệ tiên tiến, quản trị hiện đại, công nghiệp bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, năng lượng sạch, tài chính xanh... và đang phải giải quyết bài toán thiếu hụt lực lượng lao động; trong khi Việt Nam có môi trường kinh tế năng động, nguồn nhân lực trẻ ngày càng được đào tạo bài bản và rất nhiều người được coi là có trình độ cao, tinh thần đổi mới sáng tạo mạnh mẽ với tinh thần khát vọng vươn lên. Theo Đại sứ, chính sự bổ sung cho nhau ấy tạo nên nền tảng rất thuận lợi để hai bên mở rộng hợp tác trong thời gian tới.
Trong thời gian tới, hai nước có thể đẩy mạnh hợp tác theo một số hướng lớn, bao gồm: thúc đẩy chuyển giao công nghệ và đổi mới sáng tạo, nhất là nguồn nhân lực trẻ, ham học hỏi, sẵn sàng đổi mới của Việt Nam; tăng cường đào tạo, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cùng tham gia các dự án nghiên cứu khoa học chung giữa hai nước, trong đó đội ngũ kỹ sư người Việt Nam trong các lĩnh vực công nghệ thông tin, chuyên gia bán dẫn và các ngành công nghiệp khác đang hoạt động rất tích cực tại Nhật Bản; mở rộng hợp tác trong các dự án xanh, chuyển đổi năng lượng, hạ tầng số và tài chính bền vững. An ninh năng lượng cũng là nội dung quan trọng trong bối cảnh thị trường năng lượng thế giới bị ảnh hưởng lớn bởi vấn đề địa - chính trị.
Việt Nam đánh giá cao việc Thủ tướng Takaichi đã thúc đẩy sáng kiến AZEC Plus, hỗ trợ các nước châu Á trong đó có Việt Nam 10 tỷ USD để bảo đảm an ninh năng lượng. Việt Nam và Nhật Bản có nhiều dư địa để tăng cường phối hợp nhằm bảo đảm an ninh năng lượng, đa dạng hóa nguồn cung, phát triển năng lượng tái tạo, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng và tăng cường khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng. Hai bên cũng có thể đẩy mạnh hợp tác trong các lĩnh vực như công nghệ số phục vụ quản lý năng lượng, hạ tầng xanh, thị trường carbon và các mô hình tăng trưởng bền vững, qua đó góp phần củng cố nền tảng phát triển ổn định, an toàn và dài hạn.
Ở tầm rộng hơn, sự phối hợp giữa Việt Nam và Nhật Bản còn có ý nghĩa tích cực đối với hòa bình, ổn định của khu vực và thế giới. Với nền tảng tin cậy chính trị cao, lợi ích chiến lược tương đồng và cam kết chung đối với chủ nghĩa đa phương và luật pháp quốc tế, với tiềm năng và thế mạnh của mỗi bên, Đại sứ Phạm Quang Hiệu bày tỏ tin tưởng chắc chắn rằng hai nước hoàn toàn có thể là hình mẫu hợp tác trong các lĩnh vực mới như bán dẫn, AI, an ninh năng lượng, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo..., vì lợi ích và phát triển của cả hai nước, đóng góp tích cực cho hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển ở khu vực và trên thế giới.