Các trí thức, nhà khoa học Thủ đô nhận định, trọng tâm của Chỉ thị 07 là đưa việc học và làm theo Bác trở thành động lực nâng cao hiệu quả công việc, chất lượng phục vụ nhân dân và xây dựng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong thời kỳ mới.
Mô hình “Không gian văn hóa Hồ Chí Minh” tại xã Hòa Hội góp phần lan tỏa việc học tập và làm theo Bác trong cán bộ, đảng viên và nhân dân. Ảnh: Minh Phú/TTXVN
Đưa khoa học đến gần hơn với người dân, doanh nghiệp
Đánh giá một trong những nội dung cốt lõi của Chỉ thị số 07-CT/TW là yêu cầu “Học tập, thực hành theo Bác phải gắn với trách nhiệm nêu gương, đạo đức công vụ, phương pháp làm việc khoa học, dân chủ, gần dân, sát dân, vì dân”, Thạc sĩ Phạm Thị Bích Hồng, Phó Trưởng ban Phổ biến kiến thức, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (Liên hiệp Hội Việt Nam) cho rằng, đây là yêu cầu rất thiết thực đối với đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ trong giai đoạn phát triển mới của đất nước. Đối với người trí thức, học tập và thực hành theo tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh trước hết phải thể hiện ở tinh thần phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân; trung thực, khách quan trong khoa học; tôn trọng thực tiễn; dám đổi mới, sáng tạo và có trách nhiệm xã hội đối với những tri thức mình tạo ra và truyền bá.
Thạc sĩ Phạm Thị Bích Hồng cho rằng, trách nhiệm của đội ngũ trí thức không dừng lại ở nghiên cứu, sáng tạo mà còn phải đưa tri thức khoa học đến với xã hội bằng ngôn ngữ dễ hiểu, phương thức phù hợp, để người dân có thể tiếp nhận, ứng dụng và hưởng lợi từ thành tựu khoa học và công nghệ. Trong bối cảnh thông tin trên không gian mạng phát triển rất nhanh, người trí thức còn có trách nhiệm cung cấp thông tin khoa học chính xác, có căn cứ; góp phần định hướng nhận thức xã hội, đấu tranh với tin giả, thông tin sai lệch, phản khoa học; qua đó góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và củng cố niềm tin của nhân dân.
Với hệ thống các hội thành viên, tổ chức khoa học và công nghệ, các cơ quan báo chí, xuất bản cùng mạng lưới chuyên gia, nhà khoa học ở nhiều ngành, nhiều lĩnh vực, Liên hiệp Hội Việt Nam có điều kiện thuận lợi để kết nối trí thức với thực tiễn, đưa kiến thức khoa học đến gần hơn với người dân, doanh nghiệp và cơ sở.
Từ thực tiễn triển khai các hoạt động truyền thông chính sách và đưa tri thức khoa học về với vùng sâu, vùng xa, cơ sở, Thạc sĩ Phạm Thị Bích Hồng khẳng định, trong những năm qua, Liên hiệp Hội Việt Nam và các hội thành viên đã triển khai nhiều hình thức phổ biến kiến thức đa dạng: Thông qua báo chí, xuất bản, hội nghị, hội thảo, tọa đàm, tập huấn, xây dựng tài liệu phổ biến; các hoạt động tư vấn, hướng dẫn và chuyển giao tiến bộ khoa học, kỹ thuật tại cơ sở. Nhiều nội dung tập trung trực tiếp vào những vấn đề người dân quan tâm như: Sản xuất nông nghiệp, bảo vệ môi trường, chăm sóc sức khỏe, an toàn thực phẩm, sử dụng năng lượng tiết kiệm, phòng chống thiên tai, ứng dụng công nghệ số…
Đặc biệt, với vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, Liên hiệp Hội Việt Nam đang tiếp tục chuyển mạnh từ cách phổ biến kiến thức một chiều sang các mô hình có sự tham gia của người dân, lấy vấn đề thực tiễn của cộng đồng làm điểm xuất phát và hiệu quả ứng dụng làm tiêu chí đánh giá. Trong đó, một kênh rất quan trọng của Liên hiệp Hội Việt Nam là Nhà xuất bản Tri thức, đây không chỉ là một đơn vị xuất bản mà còn là một thiết chế phổ biến tri thức của Liên hiệp Hội Việt Nam.
Để hiện đại hóa công tác phổ biến kiến thức, giúp các giá trị tư tưởng và phương pháp của Bác tiếp cận sinh động, hấp dẫn hơn với cộng đồng trí thức trẻ, Thạc sĩ Phạm Thị Bích Hồng đề xuất, cần từng bước xây dựng hệ sinh thái phổ biến kiến thức số của Liên hiệp Hội Việt Nam, kết nối nguồn lực của Cơ quan Trung ương với các hội ngành toàn quốc, Liên hiệp Hội địa phương, các tổ chức khoa học và công nghệ, đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học, cơ quan báo chí... Đồng thời, cần nghiên cứu ứng dụng trí tuệ nhân tạo một cách an toàn, có trách nhiệm để hỗ trợ tìm kiếm, hệ thống hóa, cá thể hóa và phổ biến tri thức. Cùng với đó, đổi mới cách truyền tải tư tưởng, đạo đức, phương pháp và phong cách Hồ Chí Minh, nhất là đối với thế hệ trẻ.
Khắc phục triệt để bệnh hình thức, đùn đẩy trách nhiệm trong cán bộ
Đánh giá về nội dung trọng tâm của Chỉ thị 07: Chuyển từ “học tập, làm theo” sang “học tập, thực hành”, Tiến sĩ Đỗ Thị Kim Hoa, Trưởng phòng Triết học Chính trị - Văn hóa - Xã hội, Viện Triết học (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) cho rằng, đây là cách tư tưởng được vận dụng và phát huy vai trò dẫn dắt một cách hiệu quả nhất. Tư tưởng chỉ chứng tỏ được sức sống và tính chân lý của mình thông qua hành động cải biến thế giới.
Chỉ thị 07 cũng mang ý nghĩa khai mở, góp phần định hình một nét văn hóa chính trị mới trong xã hội - văn hóa lan tỏa giá trị thông qua hành động. Đặc biệt, xuất phát từ yêu cầu xây dựng tư duy kiến tạo phát triển, Chỉ thị 07 không chỉ nhấn mạnh việc thực hành tư tưởng, đạo đức, phong cách, mà còn bổ sung phương pháp Hồ Chí Minh. Phương pháp Hồ Chí Minh luôn gắn liền với thực tiễn và với hoàn cảnh lịch sử cụ thể, trên tinh thần "dĩ bất biến, ứng vạn biến". Do vậy, trong kỷ nguyên số, việc học tập và thực hành phương pháp Hồ Chí Minh trở thành một yêu cầu mang tính cấp thiết đặc biệt.
Một trong những điểm nhấn của Chỉ thị 07 là yêu cầu khắc phục triệt để bệnh hình thức, học tập thiếu chiều sâu, đồng thời chống tâm lý sợ sai, đùn đẩy trách nhiệm trong cán bộ. Từ góc độ lý luận triết học Mác - Lênin, Tiến sĩ Đỗ Thị Kim Hoa phân tích, nhận thức tư tưởng và thực hành hành động là hai khâu gắn bó hữu cơ trong một chỉnh thể biện chứng của quá trình nhận thức. Một mặt, nhận thức tư tưởng là tiền đề để thực hành hành động diễn ra đúng hướng, trúng và đủ; thiếu nền tảng nhận thức, hành động tất yếu chệch hướng. Mặt khác, nếu chỉ dừng lại ở nhận thức tư tưởng mà không chuyển hóa thành thực hành, thì dễ sa vào bệnh giáo điều, nói suông, xa rời thực tiễn - bởi khi chưa hành động thì cũng chưa thể kiểm chứng nhận thức ấy là đúng hay sai.
Từ mối quan hệ biện chứng này, để việc học Bác không rơi vào lối nói suông hay báo cáo thành tích, Tiến sĩ Đỗ Thị Kim Hoa đề xuất ba nhóm giải pháp cơ bản: Thứ nhất, tiếp tục coi trọng việc học tập tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh trên mọi lĩnh vực - từ cơ quan của Đảng, Nhà nước đến các tổ chức chính trị - xã hội và trong quần chúng nhân dân, từ thành thị đến nông thôn, bằng nhiều hình thức đa dạng. Thứ hai, chuyển trọng tâm đánh giá từ "đầu vào" sang "đầu ra", theo đó, cần thiết lập cơ chế kiểm tra, giám sát không chỉ đối với việc lập kế hoạch học tập, kế hoạch thực hành, mà quan trọng hơn là giám sát, kiểm nghiệm hiệu quả thực thi nhiệm vụ chính trị và kết quả giải quyết những vấn đề nổi cộm, bức xúc có thực sự được thực hiện theo tư tưởng, đạo đức, phương pháp và phong cách Hồ Chí Minh hay không. Thứ ba, là giải pháp có tính nền tảng, lâu dài: Phải biến nguyên tắc "nói đi đôi với làm" - tức nhận thức tư tưởng đi đôi với thực hành hành động thành một nét văn hóa bền vững.
Thời gian tới Viện Triết học sẽ đẩy mạnh hơn nữa việc nghiên cứu, biên soạn các sản phẩm tư vấn chính sách cũng như các công trình bảo vệ nền tảng tư tưởng. Đồng thời, Viện triết học sẽ chú trọng gắn kết hoạt động nghiên cứu với các tổ chức, các địa phương, để những kết quả khoa học không chỉ dừng lại trên trang viết mà thực sự đi vào đời sống, được kiểm nghiệm và phát huy giá trị trong thực tiễn phát triển của đất nước. Theo cách đó, mỗi công trình nghiên cứu về tư tưởng Hồ Chí Minh vừa giữ được chiều sâu hàn lâm, vừa trở thành một giải pháp thực tiễn thiết thực - đúng theo tinh thần "học tập, thực hành" mà Chỉ thị 07 đề ra.