Thủ trưởng Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Cà Mau khảo sát nghĩa trang để chuẩn bị cho công tác thực hiện lấy mẫu, bàn giao, số hóa HCLS tại xã Trần Văn Thời, ngày 11/6. Ảnh: Văn Đông/TTXVN phát
Địa phương quyết tâm trong Quý I năm 2027 (hoặc có thể kết thúc sớm hơn nếu điều kiện thuận lợi) sẽ hoàn thành việc lấy mẫu cho toàn bộ 3.382 mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin trên địa bàn tỉnh. Tỉnh sẽ đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong quản lý hồ sơ, theo dõi chặt chẽ toàn bộ quy trình từ khâu lấy mẫu, bảo quản đến bàn giao...
Thời gian qua, tỉnh đã quán triệt, triển khai thực hiện đầy đủ, chặt chẽ các văn bản, hướng dẫn của cấp trên, trọng tâm là Quyết định số 25/QĐ-BCĐQG và Quyết định số 27/QĐ-BCĐQG của Ban Chỉ đạo quốc gia. Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh đã chủ động tham mưu ban hành Quy chế, Chương trình hoạt động giai đoạn 2026 - 2030 và kế hoạch triển khai chiến dịch. Địa phương đã thành lập 1 Tổ công tác liên ngành, 2 đội lấy mẫu toàn khâu với 70 thành viên, đề xuất thành lập Đội tìm kiếm, quy tập lâm thời với 40 thành viên.
Nhờ triển khai bài bản công tác truyền thông, số hóa dữ liệu và giải mã ký hiệu, tỉnh đã huy động được nhiều nguồn tin quý giá từ nhân dân và các cựu chiến binh về nơi an táng. Dựa trên các nguồn tin này, Ban Chỉ đạo tỉnh đã tiến hành khảo sát, xác minh và phát hiện 2 mộ liệt sĩ chưa được quy tập tại xã Biển Bạch; phối hợp với Đội K90 (Quân khu 9) tìm kiếm, quy tập thành công 2 hài cốt liệt sĩ tại nghĩa trang tạm xã Hưng Mỹ. Đặc biệt, tại Nghĩa trang liệt sĩ xã Trần Văn Thời, các lực lượng đã hoàn thành khai quật 263 mộ, thu thập được 237 mẫu hài cốt liệt sĩ. Đến ngày 8/7, toàn bộ 237 mẫu này đã được bàn giao cho Viện Khoa học hình sự (Bộ Công an) để tiến hành giám định ADN, bảo đảm đúng quy trình kỹ thuật nghiêm ngặt của Bộ Quốc phòng.
Bên cạnh kết quả đáng khích lệ, Ban Chỉ đạo cũng thẳng thắn nhìn nhận tiến độ đang gặp nhiều trở ngại lớn. Trong đó, thời tiết mùa mưa khiến địa hình vùng trũng thấp bị ngập nước. Trải qua nhiều lần nâng cấp, tiểu quách tại một số nghĩa trang nằm sâu dưới các lớp bê tông kiên cố nên việc khai quật mất rất nhiều thời gian. Địa hình thực địa có nhiều thay đổi do quá trình đô thị hóa, san lấp mặt bằng làm mất hoàn toàn dấu vết cũ. Nguồn nhân chứng sống ngày càng thu hẹp, trí nhớ suy giảm do tuổi cao hoặc đã qua đời, trong khi vai trò của hệ thống chính trị cơ sở ở một số nơi chưa được phát huy tối đa.
Để khắc phục các hạn chế và đẩy nhanh tiến độ thực hiện “Chiến dịch 500 ngày đêm”, Ban Chỉ đạo yêu cầu các cấp, ngành tiếp tục quán triệt văn bản chỉ đạo, phát huy tối đa sức mạnh của cả hệ thống chính trị và nhân dân. Lực lượng chức năng sẽ khẩn trương công bố Quyết định của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng về việc thành lập Đội tìm kiếm, quy tập lâm thời; tập trung khảo sát, xác minh tại các vùng từng xảy ra chiến sự hoặc các nghĩa trang tạm có thông tin về hài cốt liệt sĩ. Tỉnh sẽ rút kinh nghiệm nghiêm túc từ đợt lấy mẫu tại xã Trần Văn Thời để áp dụng hiệu quả cho các địa bàn tiếp theo. Đặc biệt, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh sẽ tiếp tục tham mưu xây dựng kế hoạch lấy mẫu, bàn giao đối với các mộ chưa xác định thông tin tại Nghĩa trang liệt sĩ xã Năm Căn và các nghĩa trang còn lại.