Kiểm đồng yen mệnh giá 10.000 của Nhật Bản tại Tokyo. Ảnh: AFP/TTXVN
Theo báo cáo công bố ngày 2/7 của công ty nghiên cứu Tokyo Shoko Research, trong giai đoạn từ tháng 1 - 6/2026 đã có 45 công ty phá sản do sự suy yếu của đồng nội tệ. Con số này tăng hơn 30% so với cùng kỳ năm ngoái, cũng là mức cao nhất kể từ khi Tokyo Shoko Research bắt đầu thống kê nguyên nhân này vào năm 2022.
Tính đến phiên giao dịch ngày 2/7, đồng yen đã xuyên thủng ngưỡng 162 yen/USD, chạm mức thấp nhất kể từ năm 1986. Cộng hưởng với việc giá nguyên liệu thô tăng vọt do căng thẳng ở Trung Đông, một đồng yen suy yếu đã đẩy chi phí nhập khẩu lên cao, bào mòn biên lợi nhuận của hàng loạt ngành công nghiệp phụ thuộc vào nguồn cung bên ngoài.
Báo cáo nhấn mạnh các doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) - lực lượng tạo ra phần lớn việc làm tại Nhật Bản - đang ngày càng kiệt quệ trước đà trượt giá kéo dài của đồng yen, phủ bóng đen lên nền kinh tế dù mảng xuất khẩu vẫn đang hưởng lợi. Tokyo Shoko Research dự kiến làn sóng phá sản liên quan đến tỷ giá có khả năng sẽ tiếp tục duy trì ở mức cao, đặc biệt tập trung trong mảng bán buôn, bán lẻ và sản xuất nhỏ. Cùng với lạm phát và chi phí lao động tăng do thiếu hụt nhân lực, các SME đang phải oằn mình gánh chịu áp lực chi phí cộng dồn trong khi rất khó chuyển giá sang người tiêu dùng vì cạnh tranh gay gắt.
Đáng chú ý, một yếu tố ngầm khác đang đẩy các doanh nghiệp nhỏ đến bờ vực phá sản chính là rủi ro từ các công cụ phòng ngừa tỷ giá ngoại hối. Các chuyên gia thuộc công ty môi giới tài chính SBI FXTrade Co. giải thích rằng khi tỷ giá suy yếu vượt qua mức giới hạn định sẵn, hợp đồng bảo vệ sẽ hết hiệu lực. Lúc này, các doanh nghiệp buộc phải mua USD trên thị trường giao ngay và tạo ra một vòng lặp tiêu cực đẩy đồng yen tiếp tục giảm giá.
Giới phân tích ước tính các mức giới hạn của hợp đồng phái sinh này hiện đang tập trung ở vùng 163 - 170 yen/USD - ngưỡng mà nhiều doanh nghiệp từng cho rằng tỷ giá sẽ không bao giờ chạm tới. Ngân hàng Australia & New Zealand (ANZ) cảnh báo số lượng hợp đồng bị vô hiệu hóa sẽ tăng mạnh nếu đồng yen tiếp tục suy yếu, đặt các doanh nghiệp không thể tăng giá bán vào tình thế vô cùng nguy hiểm.
Bức tranh kinh tế u ám của khu vực doanh nghiệp vừa và nhỏ đang làm gia tăng sức ép buộc Ngân hàng trung ương Nhật Bản (BOJ) phải tiếp tục tăng lãi suất. Dù chi phí đi vay cao hơn có thể gây thêm khó khăn tài chính cho các công ty, nhưng giới phân tích nhận định việc thu hẹp chênh lệch lãi suất với Mỹ hiện là chìa khóa then chốt nhất để cứu giá đồng yen. Trong nhiều năm qua, đồng tiền này đã liên tục bị bán tháo do Mỹ thắt chặt tiền tệ để chống lạm phát, trong khi Nhật Bản duy trì lãi suất âm. Mặc dù chênh lệch lãi suất hiện đã thu hẹp sau các động thái gần đây của BOJ, nhưng sức mạnh của đồng bạc xanh và giá dầu mỏ neo cao vẫn đang tạo áp lực bao trùm lên đồng tiền của quốc gia châu Á này.