Nghị quyết số 10-NQ/TW của Bộ Chính trị tạo chuyển biến tích cực trong thu hút và sử dụng vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam.
Bài 1: Mở đường đón dòng vốn mới
Bám sát Nghị quyết số 10-NQ/TW của Bộ Chính trị, Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam tại TP Hồ Chí Minh được kỳ vọng trở thành cửa ngõ thu hút dòng vốn đầu tư thế hệ mới. Thành phố không chỉ tìm kiếm quy mô vốn lớn, mà hướng đến các nhà đầu tư mang theo công nghệ tài chính, chuẩn quản trị, dữ liệu và mạng lưới quốc tế, qua đó tạo nguồn lực dài hạn cho đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh và những dự án có giá trị gia tăng cao.
Thu hút cả vốn lẫn năng lực
Nghị quyết số 10-NQ/TW ngày 8/6/2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài đánh dấu sự thay đổi trong cách Việt Nam tiếp cận dòng vốn quốc tế. Quy mô vốn và số lượng dự án không còn là những thước đo duy nhất. Chính sách mới chú trọng hơn đến trình độ công nghệ, hiệu quả sử dụng nguồn lực, tiêu chuẩn quản trị, khả năng chuyển giao tri thức và mức độ liên kết với doanh nghiệp trong nước.
Nguồn lực nước ngoài phải góp phần nâng cao năng lực sản xuất, hình thành đội ngũ nhà cung ứng Việt Nam và cải thiện vị trí của nền kinh tế trong chuỗi giá trị toàn cầu. Những mô hình như Trung tâm Tài chính quốc tế, khu thương mại tự do và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo được kỳ vọng tạo thêm không gian tiếp nhận các nhà đầu tư có tiềm lực về vốn, công nghệ và quản trị hiện đại.
Bên cạnh thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài, Nghị quyết số 10-NQ/TW còn đặt yêu cầu phát triển thị trường vốn và thu hút hiệu quả dòng vốn đầu tư gián tiếp quốc tế. Trong bối cảnh đó, Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP Hồ Chí Minh được xác định là một trong những thiết chế kết nối các quỹ đầu tư, ngân hàng, công ty bảo hiểm, doanh nghiệp công nghệ và mạng lưới chuyên gia quốc tế với nền kinh tế Việt Nam.
Thông qua hệ sinh thái này, nguồn vốn quốc tế có thể được dẫn vào những lĩnh vực đang có nhu cầu lớn như hạ tầng, công nghệ cao, tài chính số, chuyển đổi năng lượng, sản xuất xanh và đổi mới sáng tạo. Giá trị Thành phố hướng đến không chỉ là lượng vốn được huy động, mà còn bao gồm công nghệ tài chính, dữ liệu, kinh nghiệm quản trị, tiêu chuẩn minh bạch và khả năng mở rộng thị trường.
Hạ tầng logistics sẽ tạo thêm lợi thế thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao.
Trên cơ sở đó, TP Hồ Chí Minh đang cụ thể hóa chiến lược phát triển giai đoạn 2026 - 2030, đồng thời đổi mới hoạt động xúc tiến đầu tư. Thay vì chủ yếu giới thiệu tiềm năng, Thành phố tăng đối thoại theo từng nhóm đối tác, lĩnh vực và nhu cầu hợp tác.
Các cuộc tiếp xúc gần đây ghi nhận sự quan tâm của nhà đầu tư đến từ Thụy Sĩ, Hồng Kông (Trung Quốc), Singapore, Hàn Quốc, Australia và Anh. Những lĩnh vực được tìm hiểu gồm tài chính số, trí tuệ nhân tạo, blockchain, thanh toán, công nghệ tuân thủ, quản trị dữ liệu và tiêu chuẩn môi trường, xã hội, quản trị. Điều này cho thấy cơ hội của Việt Nam không chỉ nằm ở việc huy động thêm nguồn vốn mà còn ở khả năng tiếp nhận mô hình kinh doanh, công nghệ và chuẩn quản trị mới.
Theo Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Được, Thành phố có trách nhiệm tiên phong trong triển khai Nghị quyết số 10-NQ/TW, nhất là xây dựng mô hình thu hút đầu tư thế hệ mới thông qua Trung tâm Tài chính quốc tế. Trung tâm phải góp phần tiếp nhận cả những giá trị vô hình của dòng vốn nước ngoài như năng lực quản trị, công nghệ tài chính, dữ liệu, chuẩn mực minh bạch, mạng lưới chuyên gia và khả năng kết nối chuỗi giá trị toàn cầu.
Cách đánh giá hiệu quả xúc tiến đầu tư vì vậy cũng cần thay đổi. Kết quả không chỉ được tính bằng số đoàn doanh nghiệp đến tìm hiểu, số cuộc kết nối hay biên bản ghi nhớ được ký kết, mà phải thể hiện qua số dự án được tiếp tục thẩm định, sản phẩm tài chính được thử nghiệm, nguồn vốn được giải ngân và phần công nghệ, quản trị được chuyển giao vào nền kinh tế.
PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP Hồ Chí Minh cho rằng, nguồn vốn trên thị trường quốc tế không thiếu, nhưng khả năng tiếp cận phụ thuộc vào chất lượng dự án. Nhà đầu tư cần những dự án có hiệu quả rõ ràng, hồ sơ pháp lý đầy đủ, dữ liệu minh bạch, phương án kiểm soát rủi ro và cơ chế quản trị đáp ứng chuẩn quốc tế.
Theo ông Nguyễn Hữu Huân, danh mục kêu gọi đầu tư cần được lựa chọn theo mức độ sẵn sàng, khả năng tạo giá trị và tác động lan tỏa. Mỗi dự án phải xác định rõ nhu cầu vốn, dòng tiền, tiêu chuẩn môi trường, hiệu quả xã hội và cơ chế chia sẻ rủi ro. Khi hồ sơ được chuẩn hóa, nhà đầu tư có thể rút ngắn thời gian thẩm định, còn doanh nghiệp có thêm cơ hội tiếp cận nguồn vốn dài hạn với chi phí phù hợp.
Biến cam kết đầu tư thành dòng vốn dài hạn
Thách thức lớn nhất đối với Trung tâm Tài chính quốc tế không nằm ở việc tạo sự quan tâm ban đầu mà là chuyển những cam kết thành nguồn vốn được giải ngân. Khi lựa chọn thị trường, nhà đầu tư không chỉ so sánh ưu đãi thuế mà còn xem xét độ ổn định của chính sách, khả năng thực thi hợp đồng, cơ chế giải quyết tranh chấp, tiêu chuẩn công bố thông tin và mức độ thuận lợi trong quá trình đưa vốn vào hoặc chuyển vốn ra.
Nếu thủ tục còn phân tán, dữ liệu thiếu nhất quán hoặc thời gian xử lý kéo dài, lợi thế về quy mô thị trường và tốc độ tăng trưởng có thể bị suy giảm. Vì vậy, TP Hồ Chí Minh cần hình thành một đầu mối hỗ trợ xuyên suốt, có trách nhiệm hướng dẫn pháp lý, kết nối đối tác, theo dõi tiến độ và phối hợp xử lý vướng mắc trong toàn bộ vòng đời dự án.
Một cơ sở dữ liệu dùng chung về quy hoạch, danh mục dự án, cơ chế ưu đãi, tiêu chuẩn môi trường, thủ tục đầu tư và tình trạng pháp lý sẽ giúp nhà đầu tư tiếp cận thông tin nhanh hơn. Dữ liệu cần được cập nhật thường xuyên, có cơ quan chịu trách nhiệm xác nhận và bảo đảm tính thống nhất, tránh tình trạng doanh nghiệp nhận được những hướng dẫn khác nhau từ nhiều đầu mối.
Phối cảnh mô hình trung tâm tài chính Việt Nam tại TP Hồ Chí Minh.
Ông Paul Xavier, Cán bộ Chương trình tại Công ty Tài chính Quốc tế (IFC) cho biết, nguồn vốn quốc tế dành cho chuyển đổi xanh khá dồi dào, nhưng nhà đầu tư ưu tiên những thị trường có hệ thống phân loại thống nhất, dữ liệu minh bạch và danh mục dự án được chuẩn bị bài bản. Yếu tố quyết định vẫn là chất lượng dự án, khả năng tạo dòng tiền và mức độ ổn định của chính sách trong suốt quá trình triển khai.
Điều này cho thấy, lợi thế cạnh tranh của một trung tâm tài chính không thể chỉ được tạo ra bằng ưu đãi. Nhà đầu tư chiến lược còn quan tâm đến khả năng dự báo chính sách, tiêu chuẩn bảo vệ nhà đầu tư, cơ chế giải quyết tranh chấp và sự thuận lợi trong luân chuyển vốn. Đây là những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định đầu tư dài hạn.
Bên cạnh hoàn thiện hành lang pháp lý, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát cần được vận hành thực chất. Các giải pháp mới về thanh toán, định danh khách hàng, phòng, chống rửa tiền, dữ liệu, tài sản số và trí tuệ nhân tạo phải được thử nghiệm trong phạm vi, thời gian và giới hạn rủi ro cụ thể. Kết quả thử nghiệm cần được đánh giá minh bạch, tạo căn cứ điều chỉnh chính sách trước khi triển khai rộng rãi.
Ông Võ Hoàng Hải, Phó Tổng Giám đốc Nam A Bank cho rằng, tài chính xanh cần gắn với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp. Các định chế nước ngoài sẵn sàng tham gia nếu dự án xác định rõ mục tiêu sử dụng vốn, có hệ thống quản trị rủi ro đáp ứng chuẩn quốc tế và kết quả môi trường, xã hội có thể kiểm chứng. Ngân hàng thương mại trong nước có thể giữ vai trò cầu nối, tiếp nhận nguồn vốn quốc tế và đưa vốn đến những dự án phù hợp.
Để dòng vốn đi vào nền kinh tế thực, Thành phố cần phát triển đồng thời các sản phẩm và công cụ huy động vốn dài hạn; đồng thời chuẩn bị danh mục dự án có pháp lý đầy đủ, phương án tài chính khả thi và tác động lan tỏa rõ ràng đối với doanh nghiệp trong nước, việc làm, công nghệ và năng lực sản xuất.
Nguồn nhân lực cũng là một mắt xích quan trọng. Trung tâm cần đội ngũ am hiểu tài chính quốc tế, pháp luật, dữ liệu, an ninh mạng, phòng, chống rửa tiền và quản trị rủi ro. Việc hợp tác với các cơ sở đào tạo, định chế quốc tế và chuyên gia nước ngoài sẽ giúp hình thành lực lượng nhân sự có khả năng vận hành những sản phẩm, giao dịch và mô hình tài chính mới.
Tinh thần chuyển từ quản lý sang kiến tạo môi trường đầu tư phải được thể hiện bằng quy trình minh bạch, dữ liệu đáng tin cậy, dịch vụ chuyên nghiệp và cơ chế theo sát nhà đầu tư cho đến khi dự án được triển khai, vốn được giải ngân. Đây là nền tảng để Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP Hồ Chí Minh không chỉ thu hút thêm dòng tiền mà còn đưa công nghệ, tri thức và chuẩn quản trị quốc tế vào nền kinh tế.
Tuy nhiên, khả năng tạo giá trị cuối cùng vẫn phụ thuộc vào chất lượng dự án được lựa chọn. Dòng vốn chỉ thực sự trở thành động lực phát triển khi được đưa vào những ngành có hàm lượng công nghệ cao, sử dụng hiệu quả đất đai, năng lượng, lao động và tạo được mối liên kết với doanh nghiệp trong nước.
Bài 2: Chọn dự án bằng giá trị tạo ra