Lợi nhuận tăng, thị trường vẫn giảm sâu
Mùa công bố báo cáo tài chính quý II/2026 diễn ra trong bối cảnh thị trường chứng khoán liên tục chịu áp lực bán. Từ vùng trên 1.850 điểm vào đầu tháng 7, VN-Index lần lượt đánh mất nhiều ngưỡng hỗ trợ quan trọng.
VN-Index liên tục đánh mất mốc hỗ trợ trong tháng 7. Ảnh minh hoạ
Phiên 22/7 ghi nhận mức giảm mạnh nhất trong đợt điều chỉnh khi VN-Index mất 62,03 điểm, tương đương 3,58%, xuống 1.668,53 điểm và chính thức rơi khỏi mốc 1.700 điểm. Áp lực bán lan rộng ở nhóm ngân hàng, bất động sản, bán lẻ và nhiều cổ phiếu vốn hóa lớn. Trên sàn HoSE, 245 mã giảm, chỉ 75 mã tăng; khối ngoại bán ròng gần 2.000 tỷ đồng.
Theo ông Tyler Nguyễn Mạnh Dũng, Giám đốc cấp cao Nghiên cứu chiến lược thị trường, Công ty Chứng khoán HSC, một trong những nguyên nhân chính của nhịp giảm là áp lực bán giải chấp tăng mạnh. Khi giá cổ phiếu giảm sâu, nhà đầu tư phải bán thêm những mã có thanh khoản cao để bảo đảm tỷ lệ ký quỹ, qua đó khuếch đại đà điều chỉnh.
Ông Trương Quang Vĩnh, Giám đốc chi nhánh Công ty Chứng khoán ACB tại TP Hồ Chí Minh, nhận định dòng tiền đã lần lượt rời khỏi các nhóm cổ phiếu trụ như ngân hàng, chứng khoán, dầu khí và thép. Khi những cổ phiếu vốn hóa lớn vốn đóng vai trò nâng đỡ cũng bị bán mạnh, VN-Index giảm nhanh hơn.
Đáng chú ý, nhịp giảm diễn ra ngay khi nhiều doanh nghiệp công bố kết quả kinh doanh tích cực. Theo dữ liệu FiinTrade, tính đến ngày 27/7, có 574/1.638 doanh nghiệp và ngân hàng niêm yết công bố báo cáo tài chính hoặc kết quả kinh doanh sơ bộ quý II/2026, đại diện khoảng 31,8% vốn hóa toàn thị trường. Tổng lợi nhuận sau thuế của nhóm này tăng 23,5% so với cùng kỳ, nhưng đây là mức tăng thấp nhất trong bốn quý gần nhất.
Khối doanh nghiệp phi tài chính ghi nhận lợi nhuận tăng 35,2%, nổi bật ở dầu khí, điện và dược phẩm. Tuy nhiên, số liệu chưa phản ánh đầy đủ hai nhóm có quy mô lợi nhuận và vốn hóa lớn là ngân hàng, bất động sản do nhiều doanh nghiệp chưa công bố báo cáo.
Ở nhóm hàng tiêu dùng, Vinamilk ghi nhận doanh thu quý II khoảng 18.856 tỷ đồng, tăng 12,5%; lợi nhuận sau thuế đạt 3.184 tỷ đồng, tăng 28% và cao nhất theo quý trong hơn 5 năm. Lũy kế sáu tháng, lợi nhuận sau thuế đạt 5.643 tỷ đồng, tăng 38,4%. Kết quả được hỗ trợ bởi sự phục hồi của thị trường trong nước, xuất khẩu và đóng góp từ các công ty thành viên.
Trong lĩnh vực công nghệ, VNG ghi nhận doanh thu thuần hợp nhất quý II/2026 đạt 3.087 tỷ đồng, tăng 26% so với cùng kỳ; lợi nhuận sau thuế đạt 467 tỷ đồng, gấp 32 lần cùng kỳ. Kết quả tăng trưởng đến từ nhiều mảng kinh doanh trong hệ sinh thái. Trong đó, Zalo & AI đạt doanh thu 639 tỷ đồng, tăng 63%; GreenNode đạt 144 tỷ đồng, giảm 17%, song doanh thu AI Cloud tăng 271%.
Dòng tiền đã lần lượt rời khỏi các nhóm cổ phiếu trụ như ngân hàng, chứng khoán, dầu khí và thép. Ảnh minh hoạ
Riêng Zalopay ghi nhận doanh thu 241 tỷ đồng, tăng 90%, tương đương khoảng 7,8% doanh thu thuần hợp nhất của VNG. Doanh thu dịch vụ tài chính của nền tảng tăng 456%, trong khi lượng người dùng hoạt động tăng 39% và tổng giá trị thanh toán tăng 66%.
Nhóm công ty chứng khoán cũng xuất hiện nhiều con số đáng chú ý. VPS đạt doanh thu hoạt động 2.354 tỷ đồng, tăng 37%; lợi nhuận sau thuế 1.104 tỷ đồng, tăng 57%; lũy kế sáu tháng, lợi nhuận sau thuế đạt 2.339 tỷ đồng, tăng 63%.
Động lực lớn của VPS đến từ hoạt động cho vay. Trong đó, doanh thu cho vay ký quỹ và các khoản phải thu trong quý II đạt khoảng 1.031 tỷ đồng, tăng 95%, chiếm gần 44% doanh thu hoạt động. Đến cuối tháng 6, dư nợ cho vay ký quỹ đạt hơn 31.300 tỷ đồng, tăng 80% so với cùng kỳ.
Còn LPBank ghi nhận doanh thu hoạt động gần 1.664 tỷ đồng, tăng hơn 276%; lợi nhuận sau thuế gần 503 tỷ đồng, tăng 143,7%. Tuy nhiên, nguồn đóng góp lớn nhất là hoạt động tự doanh, với lãi từ tài sản tài chính ghi nhận thông qua lãi, lỗ đạt 940 tỷ đồng.
Kết quả của hai doanh nghiệp phản ánh sự đóng góp lớn của cho vay ký quỹ và đầu tư tài sản tài chính. Đây cũng là những nguồn thu nhạy cảm với biến động thị trường. Khi giá cổ phiếu giảm mạnh, dư nợ ký quỹ cao và danh mục tự doanh có thể làm gia tăng rủi ro.
Dòng tiền sàng lọc chất lượng lợi nhuận
Sự trái chiều giữa kết quả kinh doanh và diễn biến VN-Index cho thấy lợi nhuận tăng chưa đủ bảo đảm giá cổ phiếu đi lên. Thị trường còn xem xét kết quả đó đến từ hoạt động cốt lõi hay thu nhập bất thường, khả năng chuyển lợi nhuận thành dòng tiền và mức định giá đã phản ánh bao nhiêu kỳ vọng.
Cảng Đình Vũ là trường hợp có tăng trưởng gắn khá rõ với hoạt động chính. Trong quý II, doanh nghiệp đạt doanh thu hơn 214 tỷ đồng; lợi nhuận sau thuế đạt 95,8 tỷ đồng, tăng 42,21%. Sản lượng hàng hóa qua cảng tăng 12,72%, giúp doanh thu dịch vụ cảng biển tăng 22,75%. Doanh thu tài chính cũng tăng, nhưng khai thác cảng vẫn là nguồn đóng góp chủ yếu.
Thanh khoản là tín hiệu quan trọng trong quá trình thị trường tìm lại điểm cân bằng. Ảnh minh hoạ
Ở chiều ngược lại, doanh thu tăng không đồng nghĩa hiệu quả kinh doanh được cải thiện. Sonadezi Long Thành đạt doanh thu thuần gần 158 tỷ đồng, tăng 12% và lập mức cao nhất theo quý, nhưng lợi nhuận sau thuế giảm 7%, còn gần 31,8 tỷ đồng. Giá vốn tăng nhanh hơn doanh thu khiến biên lợi nhuận gộp giảm từ 39,2% xuống 34,8%; doanh thu tài chính giảm, trong khi chi phí tài chính tăng.
Công ty Cổ phần Cấp thoát nước Phú Yên cũng ghi nhận doanh thu quý II tăng hơn 3%, lợi nhuận gộp tăng gần 7%, nhưng lợi nhuận sau thuế giảm 39,2%, còn 3,24 tỷ đồng. Nguyên nhân chủ yếu là chi phí bán hàng và quản lý doanh nghiệp cùng tăng mạnh.
Tại Công ty Cổ phần Nam Việt, doanh thu quý II đạt hơn 1.937 tỷ đồng, tăng 12,2%, trong khi lợi nhuận sau thuế giảm 59,5%, còn gần 135 tỷ đồng. Biên lợi nhuận gộp thu hẹp từ 28,2% xuống 16,1%, cùng với áp lực gia tăng từ chi phí tài chính, bán hàng và quản lý.
Các trường hợp trên cho thấy, nhà đầu tư cần theo dõi cả biên lợi nhuận, dòng tiền kinh doanh, hàng tồn kho và chi phí vay. Một doanh nghiệp tăng trưởng nhờ sản lượng, thị phần và hiệu quả vận hành có nền tảng khác với doanh nghiệp báo lãi cao nhờ hoàn nhập dự phòng, thanh lý tài sản hoặc biến động danh mục đầu tư.
Theo ông Tyler Nguyễn Mạnh Dũng, về dài hạn, giá cổ phiếu vẫn phản ánh khả năng tạo lợi nhuận và dòng tiền của những doanh nghiệp tăng trưởng ổn định, ít chịu tác động của chu kỳ và không đối mặt với rủi ro pháp lý. Chuyên gia này cho rằng, nhịp giảm mạnh vừa qua chịu ảnh hưởng đáng kể từ tâm lý và yếu tố kỹ thuật, chưa hẳn phản ánh sự suy yếu đồng loạt của hoạt động doanh nghiệp.
Tuy nhiên, cổ phiếu giảm giá không mặc nhiên đồng nghĩa đã trở nên hấp dẫn. Nếu kỳ vọng lợi nhuận được phản ánh vào thị giá từ trước, kết quả kinh doanh dù tăng nhưng thấp hơn dự báo vẫn có thể gây áp lực bán. Ngược lại, doanh nghiệp duy trì được biên lợi nhuận, dòng tiền và triển vọng kinh doanh rõ ràng có nhiều khả năng thu hút dòng vốn khi thị trường ổn định.
Mức độ hoàn thành kế hoạch năm cũng cần được đánh giá theo đặc điểm từng ngành. Doanh nghiệp hoàn thành phần lớn chỉ tiêu sau sáu tháng có thể có dư địa vượt kế hoạch, nhưng một số ngành lại ghi nhận doanh thu, lợi nhuận theo mùa vụ hoặc phụ thuộc vào thời điểm bàn giao, hạch toán dự án.
Thanh khoản là tín hiệu quan trọng trong quá trình thị trường tìm lại điểm cân bằng. Nếu khối lượng giao dịch duy trì ở mức cao nhưng biên độ giảm thu hẹp, chênh lệch giữa số mã tăng và giảm dần cân bằng, áp lực bán có thể đang suy yếu. Ngược lại, nếu lực cầu tiếp tục dè dặt trong khi hoạt động giải chấp chưa kết thúc, VN-Index vẫn có thể đối mặt với những nhịp rung lắc mạnh.
Mặc dù bức tranh lợi nhuận quý II chưa hoàn chỉnh do nhiều doanh nghiệp lớn chưa công bố báo cáo, nhưng số liệu ban đầu đã cho thấy sự phân hóa rõ rệt của các doanh nghiệp. Theo đánh giá của các chuyên gia tài chính - chứng khoán, sau khi VN-Index mất mốc 1.700 điểm, dòng tiền sẽ thận trọng hơn trước những con số báo lãi. Khả năng tạo tiền, duy trì biên lợi nhuận và kiểm soát rủi ro sẽ là cơ sở quan trọng để thị trường lựa chọn doanh nghiệp.