Thể thao TP Hồ Chí Minh bứt phá mạnh mẽ trong kỷ nguyên mới

Cú hích từ Đại hội quy mô chưa từng có

Đại hội Thể dục Thể thao TP Hồ Chí Minh lần I năm 2026 mang chủ đề “Vươn cao cùng thành phố” vừa chính thức khai mạc, tạo nên một cột mốc đáng nhớ trong lịch sử phát triển của thể thao khu vực phía Nam.

Giới chuyên môn đánh giá, đây là kỳ đại hội sở hữu quy mô tổ chức hoành tráng và lớn nhất từ trước đến nay, không chỉ vượt trội về số lượng người tham gia mà còn thể hiện tầm nhìn chiến lược dài hạn. Sự kiện này được kỳ vọng là tiền đề đặc biệt quan trọng, minh chứng cho bước phát triển nhảy vọt của Thể thao TP Hồ Chí Minh trong giai đoạn mới, khi Thành phố đang chuyển mình để thích ứng với những tiêu chuẩn quốc tế khắt khe.

Nhìn vào những con số thống kê, kỳ đại hội năm nay thực sự gây ấn tượng mạnh mẽ khi thu hút gần 7.000 vận động viên trực tiếp tham gia tranh tài. Con số này chưa bao gồm hàng ngàn huấn luyện viên, lực lượng trọng tài điều hành và đội ngũ quản lý hùng hậu. Các đoàn thể thao đến từ 168 xã, phường, đặc khu trải dài trên toàn địa bàn, cùng sự góp mặt của các đơn vị thuộc lực lượng vũ trang như công an và quân đội đã tạo nên một bức tranh thể thao đa sắc màu.

Trong suốt hai tháng 4 và 5, các vận động viên sẽ dốc sức tranh tài ở 46 môn thể thao khác nhau, cạnh tranh quyết liệt để giành lấy tổng cộng 852 bộ huy chương. Sự kiện không đơn thuần là dịp để biểu dương sự lớn mạnh của phong trào thể dục thể thao quần chúng và thành tích cao, mà còn là đợt sát hạch quan trọng.

Từ đây, giới chuyên môn sẽ tuyển chọn những gương mặt xuất sắc nhất, thành lập các đội tuyển tinh nhuệ đại diện cho TP Hồ Chí Minh tham dự Đại hội Thể thao toàn quốc lần X năm 2026, dự kiến diễn ra ngay tại Thành phố vào tháng 11 và 12 cuối năm nay.

Hòa mình vào không khí sôi động của đại hội, vận động viên Phan Văn Anh, tranh tài ở môn bóng ném đến từ đoàn phường Chợ Lớn hào hứng chia sẻ: “Những năm gần đây, thể thao TP Hồ Chí Minh đã được đầu tư vô cùng bài bản, mang tính chuyên nghiệp cao hơn hẳn, từ việc nâng cấp cơ sở vật chất cho đến cải thiện điều kiện tập luyện hàng ngày. Điều đó đã phần nào tiếp thêm động lực to lớn để những thế hệ vận động viên như chúng tôi hoàn toàn yên tâm nỗ lực rèn luyện, cháy hết mình với đam mê để mang vinh quang về cho thành phố”.

Tuy nhiên, bên cạnh những bước tiến đáng ghi nhận, khi nhìn lại một chặng đường dài phát triển của thể thao thành tích cao, các chuyên gia cũng rất thẳng thắn chỉ ra những điểm nghẽn cần phải nhanh chóng khắc phục.

Cụ thể, trong ba kỳ Đại hội Thể thao toàn quốc vào các năm 1985, 1990 và 1995, đoàn TP Hồ Chí Minh liên tiếp giữ vững vị trí số một toàn đoàn, khẳng định vị thế "độc tôn" dẫn đầu cả nước. Dẫu vậy, bước sang các kỳ đại hội sau này, Thành phố đã không còn duy trì được ngôi vương, dù vẫn luôn nằm trong nhóm những địa phương sở hữu phong trào thể thao quần chúng phát triển bậc nhất.

Thực tế đầy trăn trở này đặt ra một yêu cầu vô cùng cấp thiết, cần phải có những giải pháp mang tính đột phá, triệt để nhằm khôi phục lại vị thế dẫn đầu và tạo đà bứt phá vững chắc trong giai đoạn hội nhập mới.

Trong bối cảnh nền thể thao thế giới đang thay đổi từng ngày, các chuyên gia nhận định rằng sự cạnh tranh ở đấu trường khu vực và quốc tế đang trở nên khốc liệt hơn bao giờ hết. Lợi thế hiện nay không chỉ phụ thuộc vào tài năng thiên bẩm, sự khổ luyện bằng ý chí của cá nhân vận động viên mà còn được quyết định phần lớn bởi khả năng khai thác dữ liệu số, phân tích hiệu suất chuyên sâu và tối ưu hóa toàn bộ quá trình huấn luyện.

Theo đó, việc ứng dụng công nghệ hiện đại như trí tuệ nhân tạo, công nghệ sinh cơ học, y học thể thao chuyên biệt hay khoa học giấc ngủ không còn là phương án lựa chọn mà đã trở thành xu hướng tất yếu, giúp nền thể thao duy trì và nâng cao thành tích một cách bền vững.

Lực đẩy từ sự sáp nhập và chiến lược vươn tầm quốc tế

Ở góc độ hoạch định và quản lý chiến lược, ông Lý Đại Nghĩa, Giám đốc Trung tâm Huấn luyện và Thi đấu Thể dục Thể thao TP Hồ Chí Minh nhận định, việc thực hiện sáp nhập địa giới hành chính vừa qua đã chính thức mở ra một không gian phát triển hoàn toàn mới, vô cùng rộng lớn cho thể thao đô thị. Điểm mấu chốt và đáng chú ý nhất chính là sự cộng hưởng sức mạnh nguồn lực để hình thành một hệ sinh thái phát triển toàn diện.

Bởi hiện nay, TP Hồ Chí Minh không chỉ kế thừa thế mạnh công nghiệp, sản xuất và dịch vụ thể thao của Bình Dương (cũ), mà còn tận dụng quỹ đất, hạ tầng và bổ sung hệ sinh thái du lịch - thể thao biển của Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ). Sự kết hợp này tạo nền tảng để Thành phố hướng tới vai trò trung tâm thể thao đô thị hiện đại, gắn với khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Không dừng lại ở mục tiêu thành tích, thể thao TP Hồ Chí Minh được định hướng phát triển như một ngành kinh tế, với các cấu phần từ công nghiệp, dịch vụ đến du lịch thể thao, cùng khả năng tổ chức các sự kiện quy mô quốc tế.

Tuy vậy, quá trình chuyển đổi cũng đặt ra nhiều thách thức. Theo ông Nghĩa, nguồn nhân lực dù dồi dào nhưng chưa đồng đều về chuyên môn và tư duy phát triển; nhận thức về chuyển đổi số, khoa học thể thao và kinh tế thể thao còn hạn chế. Bên cạnh đó, việc kiện toàn tổ chức, mô hình quản lý vẫn chậm so với yêu cầu thực tiễn. Nguy cơ áp dụng tư duy “tinh gọn Văn hóa - Thể thao” thiếu cơ sở khoa học cũng có thể ảnh hưởng đến nhịp phát triển của thể thao đô thị.

Trước bối cảnh đó, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là trụ cột then chốt. Trong năm 2026, nhiều giải pháp sẽ được triển khai như ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong phân tích huấn luyện và quản lý vận động viên; sử dụng công nghệ đánh giá thể trạng, sinh cơ học; ứng dụng sóng não trong huấn luyện tâm lý.

Song song, TP Hồ Chí Minh hướng tới xây dựng hệ thống quản trị số hóa toàn bộ quy trình đào tạo vận động viên, từ tuyển chọn đến thi đấu. Các chương trình y học thể thao và khoa học giấc ngủ cũng được chú trọng nhằm tối ưu hóa phục hồi, giảm chấn thương và nâng cao hiệu suất thi đấu.

Ở lĩnh vực thể thao quần chúng, Thành phố triển khai hai trụ cột song hành. Một là mở rộng hoạt động cộng đồng, xây dựng không gian tập luyện miễn phí, phát triển mô hình “thể thao 0 đồng”. Hai là phát triển dịch vụ thể thao chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu đa dạng của người dân. Cách tiếp cận này vừa đảm bảo tính phổ cập, vừa tạo động lực kinh tế cho ngành.

Theo ông Lý Đại Nghĩa, TP Hồ Chí Minh không phát triển dàn trải mà tập trung nguồn lực cho khoảng 20 - 22 môn thể thao trọng điểm, hướng tới các đấu trường lớn như Olympic, ASIAD và SEA Games. Đây là bước đi nhằm nâng cao hiệu quả đầu tư và tăng khả năng cạnh tranh quốc tế.

Trong đào tạo trẻ, mô hình tuyển chọn chuyển mạnh sang hướng khoa học, dựa trên các chỉ số sinh học, tâm lý và thể chất. Việc theo dõi dữ liệu dài hạn giúp xây dựng lộ trình phát triển cá nhân hóa, đồng thời bảo đảm tính kế thừa và phát triển bền vững.

Ở tầm chiến lược, ông Nguyễn Mạnh Cường, Phó Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh nhấn mạnh, thể dục thể thao ngày càng giữ vai trò quan trọng trong phát triển đất nước. Không chỉ nâng cao sức khỏe, thể thao còn góp phần bồi đắp ý chí, kỷ luật và tinh thần đoàn kết.

Trong bối cảnh mới, thể thao không còn chỉ là hoạt động thi đấu mà đã trở thành một phần của đời sống đô thị. Hiện TP Hồ Chí Minh đang hướng tới xây dựng hệ sinh thái công nghiệp - dịch vụ thể thao, kết nối sản xuất, kinh doanh và tổ chức sự kiện, tạo giá trị gia tăng cho nền kinh tế.

“Từ khí thế của Đại hội Thể dục Thể thao TP Hồ Chí Minh lần thứ I, Thành phố sẽ tiếp tục đẩy mạnh phong trào rèn luyện thân thể, nâng cao thể trạng, xây dựng con người phát triển toàn diện, đáp ứng yêu cầu trong kỷ nguyên mới”, ông Nguyễn Mạnh Cường nhấn mạnh.