Nhân viên y tế chuyển bệnh nhân Ebola tới trung tâm điều trị ở Mongbwalu, tỉnh Ituri, CHDC Congo, ngày 2/7. Ảnh: THX/TTXVN phát
Theo các nhà khoa học, đây là tốc độ triển khai thử nghiệm lâm sàng nhanh chưa từng có đối với một đợt bùng phát Ebola.
Theo báo Anh, thử nghiệm mang tên Partners đang được triển khai tại tỉnh Ituri, tâm dịch hiện nay của Congo. Hai loại thuốc được đánh giá gồm remdesivir - thuốc kháng virus do hãng dược Gilead Sciences phát triển và MBP134, liệu pháp kháng thể đơn dòng do Mapp Biopharmaceutical phát triển. Các bệnh nhân sẽ được phân ngẫu nhiên để điều trị bằng một trong hai loại thuốc, kết hợp cả hai hoặc chỉ áp dụng phác đồ chăm sóc hỗ trợ tiêu chuẩn.
Theo WHO, tính đến ngày 9/7, đợt bùng phát do chủng virus Bundibugyo đã ghi nhận 1.792 ca mắc và 625 ca tử vong. Đây là chủng Ebola hiện chưa có vaccine hoặc thuốc điều trị được cấp phép, trong khi WHO đánh giá dịch bệnh vẫn đang ở giai đoạn lây lan.
Giáo sư Laurens Liesenborghs thuộc Viện Y học Nhiệt đới Antwerp (Bỉ), một trong những nhà nghiên cứu chính của dự án, cho biết cả remdesivir và MBP134 đều cho kết quả khả quan trên mô hình động vật nhiễm virus Bundibugyo. Ông nói: "Điều chúng tôi cần xác định lúc này là liệu các loại thuốc này có thực sự giúp giảm tỷ lệ tử vong ở người hay không".
Remdesivir được truyền tĩnh mạch trong 10 ngày, trong khi MBP134 chỉ cần truyền một liều duy nhất. MBP134 chứa hai kháng thể đơn dòng được thiết kế để nhận diện và vô hiệu hóa virus Ebola.
Theo các nhà nghiên cứu, virus Bundibugyo có tỷ lệ tử vong thấp hơn chủng Zaire (tác nhân gây ra phần lớn các đợt bùng phát Ebola trước đây), nhưng vẫn khiến khoảng một phần ba số người nhiễm tử vong.
Nhóm nghiên cứu sẽ theo dõi khác biệt về tỷ lệ tử vong giữa các nhóm bệnh nhân sử dụng thuốc thử nghiệm và nhóm điều trị theo phác đồ tiêu chuẩn. Trong các thử nghiệm trước đây đối với chủng Zaire, liệu pháp kháng thể đơn dòng từng giúp giảm tỷ lệ tử vong từ khoảng 50% xuống còn 35%.
Theo thiết kế nghiên cứu, thử nghiệm có thể tuyển từ 700 đến 1.000 bệnh nhân và đủ nguồn thuốc để điều trị cho khoảng 1.200 người. WHO cho biết remdesivir và MBP134 lần lượt được hãng Gilead Sciences và Chính phủ Mỹ tài trợ. Cơ quan này cũng đang thảo luận nhằm bảo đảm nguồn cung nếu các loại thuốc được chứng minh an toàn và hiệu quả.
Khác với nhiều nghiên cứu lâm sàng trước đây, thử nghiệm lần này cho phép bệnh nhân ở mọi lứa tuổi, bao gồm cả phụ nữ mang thai và đang cho con bú, tham gia.
Giáo sư Amanda Rojek, nghiên cứu viên chính quốc tế của dự án thuộc Đại học Oxford, cho biết tốc độ triển khai thử nghiệm phản ánh những kinh nghiệm mà CHDC Congo tích lũy được sau nhiều đợt bùng phát Ebola trước đây.
Theo bà, trong đợt dịch Ebola tại Tây Phi giai đoạn 2014-2016, các nhà khoa học mất hơn một năm mới có thể bắt đầu thử nghiệm lâm sàng, trong khi lần này quá trình đó chỉ mất khoảng sáu tuần kể từ khi dịch được công bố.
Tuy nhiên, công tác ứng phó dịch bệnh vẫn gặp nhiều khó khăn. WHO cho biết việc kiểm soát dịch hiện vẫn chủ yếu dựa vào phát hiện ca bệnh, cách ly điều trị và truy vết người tiếp xúc. Khoảng 75% số trường hợp tiếp xúc đã được xác định, song tình trạng người dân thường xuyên di chuyển cùng sự thiếu tin tưởng đối với chính quyền đang cản trở các nỗ lực kiểm soát dịch.
Ngoài ra, một số nhân viên y tế tuyến đầu tại tỉnh Ituri đã tạm ngừng làm việc để phản đối việc chậm được thanh toán thù lao. Những đội chuyên trách xử lý và mai táng an toàn cho các nạn nhân Ebola cũng cho biết họ phải đối mặt với nguy cơ bị người dân tấn công do hiểu lầm và thiếu niềm tin vào lực lượng y tế.
Giới chức CHDC Congo cho biết việc chi trả đang được giải quyết, đồng thời thừa nhận việc sân bay Bunia đóng cửa cũng ảnh hưởng đến hoạt động hậu cần và vận chuyển tiền mặt phục vụ công tác chống dịch.
Theo Giáo sư Yap Boum, Giám đốc bộ phận ứng phó khẩn cấp của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh châu Phi (Africa CDC), việc triển khai các thử nghiệm điều trị không chỉ mang lại hy vọng giảm tỷ lệ tử vong mà còn góp phần củng cố niềm tin của cộng đồng đối với hệ thống y tế.
Bên cạnh thử nghiệm Partners, một nghiên cứu khác dự kiến cũng sẽ được triển khai trong tuần này nhằm đánh giá khả năng sử dụng thuốc obeldesivir để phòng bệnh cho những người từng tiếp xúc với ca mắc Ebola. Africa CDC cho biết nghiên cứu này cần khoảng 18 triệu USD, trong đó mới có 6 triệu USD được cam kết tài trợ.