Cựu Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm bị đề nghị 20 năm tù về tội 'Nhận hối lộ'

Đại diện Viện Kiểm sát giữ quyền công tố tại phiên tòa đã trình bày bản luận tội và đề nghị mức án đối với 55 bị cáo trong vụ án về các tội: “Nhận hối lộ” (theo quy định tại Điều 354 – Bộ luật Hình sự), “Đưa hối lộ” (theo quy định tại Điều 364 – Bộ luật Hình sự).

Theo đó, 2 cựu Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm gồm: Nguyễn Thanh Phong bị đại diện Viện Kiểm sát đề nghị 20 năm tù, Trần Việt Nga từ 12-13 năm tù; 2 cựu Phó cục trưởng: Nguyễn Hùng Long từ 11-12 năm tù và Đỗ Hữu Tuấn từ 5-6 năm tù; 30 cán bộ dưới quyền bị đề nghị các mức án từ 24 tháng tù nhưng cho hưởng án treo đến 9 năm tù về cùng tội “Nhận hối lộ”.

Đối với nhóm 21 bị cáo bị xét xử về tội “Đưa hối lộ”, Viện Kiểm sát đã đề nghị các mức án gồm: Trần Thị Quỳnh Trang (dược sĩ, trú tại phường Việt Hưng, Hà Nội) từ 5-6 năm tù, Nguyễn Việt Anh (cựu Giám đốc Công ty trách nhiệm hữu hạn Balactan Việt Nam) từ 4-5 năm tù; Lê Thị Thu Hà (trú tại phường Thanh Xuân, Hà Nội) và Quách Thị Trà My (nhân viên kinh doanh Công ty trách nhiệm hữu hạn xuất nhập khẩu hóa dược IPM) cùng mức từ 3 năm 6 tháng tù đến 4 năm 6 tháng tù. 18 bị cáo còn lại bị đề nghị các mức án từ 12 tháng tù nhưng cho hưởng án treo đến 4 năm tù.

Gây khó khăn để trục lợi

Bản luận tội nêu rõ, Cục An toàn thực phẩm là đơn vị chuyên ngành thuộc Bộ Y tế, thực hiện chức năng tham mưu, giúp Bộ trưởng Bộ Y tế quản lý nhà nước và tổ chức thực thi pháp luật về lĩnh vực an toàn thực phẩm thuộc trách nhiệm của Bộ Y tế được phân công quản lý trong cả nước. Quá trình thực hiện Nghị định 15/2018 (quy định về Tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh thực phẩm bảo vệ sức khỏe, phụ gia thực phẩm hỗn hợp có công dụng mới, phụ gia thực phẩm chưa có trong danh mục phụ gia được phép sử dụng trong thực phẩm do Bộ trưởng Bộ Y tế quy định phải đăng ký bản công bố sản phẩm tại Bộ Y tế), do Nghị định mới ban hành, có nhiều nội dung mới gây khó khăn cho các cá nhân, doanh nghiệp trong quá trình hoàn thiện hồ sơ, nhất là yêu cầu liên quan đến cung cấp tài liệu khoa học chứng minh công dụng, liều dùng của sản phẩm. Lợi dụng những khó khăn, bất cập trên, các chuyên viên, lãnh đạo đơn vị chuyên môn liên quan tại Cục An toàn thực phẩm đã nhiều lần gửi văn bản yêu cầu các cá nhân, doanh nghiệp sửa đổi, bổ sung hồ sơ với nội dung chung chung, khó hiểu, gây khó khăn hoặc kéo dài thời gian xử lý hồ sơ nhằm trục lợi. Thêm vào đó, thẩm quyền quyết định đối với nhiều nội dung chuyên môn tập trung vào một số cá nhân hoặc bộ phận, dẫn đến việc lạm dụng quyền lực và hình thành cơ chế “xin - cho" trong giải quyết thủ tục hành chính.

Về phía doanh nghiệp, vì mục tiêu lợi nhuận, để tránh việc xét duyệt hồ sơ và công bố sản phẩm bị kéo dài dẫn đến không thể sản xuất, đưa sản phẩm ra  lưu thông ngoài thị trường nên nhiều đơn vị, cá nhân khi làm hồ sơ  đã chủ động đề nghị đưa tiền từ 5-10 triệu đồng/hồ sơ ngoài lệ phí phải nộp theo quy định để rút ngắn thời gian thẩm định, hợp thức hóa hồ sơ không đủ điều kiện để được cấp giấy tiếp nhận, giấy xác nhận. giấy chứng nhận GMP.

Đại diện Viện Kiểm sát kết luận, lợi dụng các quy định pháp luật, từ năm 2018-2025, một số chuyên viên báo cáo nội dung các doanh nghiệp đưa tiền để “bôi trơn” trong các hoạt động: Thẩm định cấp Giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm; thẩm định Giấy xác nhận nội dung quảng cáo; thẩm định, hậu kiểm, cấp Giấy chứng nhận GMP cho lãnh đạo cấp phòng, Trung tâm để báo cáo xin ý kiến chỉ đạo của Phó cục trưởng và Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm đồng ý cho phép nhân viên nhận tiền để hướng dẫn giúp đỡ khi tiếp nhận, thẩm xét hồ sơ cho các doanh nghiệp, cá nhân. Sau khi được Nguyễn Thanh Phong đồng ý cho chủ trương trên, lãnh đạo phòng, trung tâm trao đổi lại với các chuyên viên thống nhất thực hiện.

Kết quả điều tra xác định trong thời gian từ 2018 đến 2024, Nguyễn Thanh Phong cùng 34 bị cáo nguyên là lãnh đạo, cán bộ, chuyên viên của Cục An toàn thực phẩm đã có hành vi nhận hối lộ của 21 bị cáo là các cá nhân, doanh nghiệp. Trong đó, tổng số tiền nhận hối lộ trong hoạt động cấp Giấy tiếp nhận là gần 94 tỷ đồng, cấp Giấy xác nhận là hơn 12 tỷ đồng và cấp GMP là trên 1 tỷ đồng.

Đưa tiền để hồ sơ được giải quyết nhanh

Đánh giá về vụ án, công tố viên nhận định, trong quá trình thực hiện thủ tục đăng ký công bố sản phẩm thực phẩm bảo vệ sức khỏe và xin cấp nội dung quảng cáo, nhiều doanh nghiệp gặp vướng mắc do quy định tại Nghị định số 15 còn thiếu hướng dẫn chi tiết. Việc tiếp nhận, xử lý hồ sơ tại Cục An toàn thực phẩm thường xuyên quá hạn hoặc yêu cầu chỉnh sửa, bổ sung tài liệu nhiều lần, gây khó khăn cho doanh nghiệp. Việc này dẫn đến những cá nhân làm dịch vụ tư vấn đã chủ động tiếp xúc với các chuyên viên Cục An toàn thực phẩm để nhờ hướng dẫn, tạo điều kiện  để sớm cấp Giấy tiếp nhận, các cá nhân sẽ chi ngoài từ 5-10 triệu đồng/hồ sơ cho các chuyên viên qua hình thức chuyển khoản hoặc nhận trực tiếp tiền mặt (với nội dung chuyển khoản là trả nợ, vay mượn, sử dụng ký tự riêng thể hiện số hồ sơ được giải quyết khi đưa tiền) để che giấu hành vi phạm tội.

Đến nay, cơ quan chức năng đã điều tra, làm rõ 21 cá nhân và doanh nghiệp đưa tiền cho các chuyên viên, lãnh đạo của Cục An toàn thực phẩm để nhờ hỗ trợ, tạo điều kiện hướng dẫn, hoàn thiện hồ sơ cấp Giấy tiếp nhận và Giấy xác nhận nội dung quảng cáo và giấy chứng nhận GMP  mà không bị yêu cầu chỉnh sửa, bổ sung tài liệu nhiều lần, với tổng số tiền hơn 77 tỷ đồng.

Các bị cáo trên đều có trình độ chuyên môn và hiểu biết pháp luật nhưng chỉ vì lợi ích cá nhân, lợi ích doanh nghiệp, khi biết rõ hồ sơ không đủ điều kiện được cấp giấy tiếp nhận, giấy xác nhận và chứng nhận GMP, các bị cáo đã chủ động trao đổi, thỏa thuận với các chuyên viên Cục An toàn thực phẩm để đưa tiền nhằm mục đích để được giải quyết nhanh hồ sơ để đưa sản phẩm ra lưu thông ngoài thị trường hành vi của các bị cáo vi phạm quy định của pháp luật. Hành vi này của các bị cáo đã phạm vào tội “Nhận hối lộ” quy định tại Điều 364 – Bộ luật Hình sự.

Hành vi nêu trên của các bị cáo là đặc biệt nghiêm trọng, xâm phạm đến hoạt động đúng đắn của Nhà nước, làm suy giảm niềm tin của nhân dân vào cơ quan quản lý nhà nước; tạo ra môi trường kinh doanh bất bình đẳng, gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe cộng đồng. Viêc cấp phép sai quy định khiến các thực phẩm không đảm bảo chất lượng, không rõ nguồn gốc được đưa ra thị trường, đe dọa trực tiếp đến tính mạng và sức khỏe của hàng triệu người tiêu dùng.

Sau khi đại diện Viện Kiểm sát trình bày bản luận tội và đề nghị mức án, bị cáo, luật sư bào chữa đã tham gia tranh luận, đưa ra nhiều luận điểm, luận cứ nhằm giảm mức độ, hậu quả hành vi phạm tội của các bị cáo.