Ngày 21/4, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Chuck Hagel đã tới Israel để thảo luận cùng các quan chức nước này một số vấn đề, trong đó có chương trình hạt nhân của Iran và cuộc khủng hoảng Syria.
Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Chuck Hagel (phải) và Bộ trưởng Quốc phòng Israel Moshe Yaalon thăm Bảo tàng Lịch sử Holocaust tại Jerusalem ngày 21/4/2013 |
Theo "Thời báo New York", một trong những sự kiện được nhiều người kỳ vọng là việc tân Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ sẽ công bố một thỏa thuận vũ khí quan trọng với Ixraen, Arập Xêút và Các Tiểu vương quốc Arập (UAE). Ngày 19/4 vừa qua, Lầu Năm Góc tuyên bố họ đã hoàn thành một thỏa thuận giúp củng cố lực lượng quân đội Ixraen và hai đồng minh chủ chốt của Iran là Arập Xêút và UAE.
Có thông tin cho biết tổng giá trị của thỏa thuận này vào khoảng 10 tỷ USD. Thỏa thuận sẽ liên quan tới nhiều hệ thống vũ khí hiện đại, có mục đích đối trọng với mối đe dọa đến từ Iran, đồng thời cho phép Israel có khả năng giải quyết các thách thức xung quanh khu vực biên giới. Thỏa thuận bao gồm việc bán các máy bay tiếp liệu trên không KC-135, tên lửa phòng không và máy bay vận tải quân sự V-22 Osprey cho Israel, và hợp đồng bán 25 máy bay chiến đấu F-16 cho UAE. Đồng thời, UAE và Arập Xêút cũng được phép mua các loại vũ khí cho phép họ có thể tấn công kẻ thù một cách chính xác từ khoảng cách xa.
Khi được hỏi liệu thỏa thuận vũ khí này có phải nhằm gửi thông điệp nhấn mạnh với Iran rằng can thiệp quân sự vẫn là một lựa chọn tiềm năng nếu Tehran thúc đẩy việc chế tạo bom hạt nhân hay không, Bộ trưởng Hagel trả lời: "Tôi cho rằng không có tín hiệu nào rõ ràng hơn điều này".
Trao đổi với Tân Hoa Xã, Giáo sư Uzi Rabi của trường Đại học Tel Aviv cho rằng chuyến thăm của ông Hagel có hai mục đích, vừa để thể hiện sự ủng hộ của Mỹ đối với Israel, vừa gửi một thông điệp tới Iran, trong đó nhấn mạnh rằng can thiệp quân sự vẫn luôn là một lựa chọn chừng nào các cuộc đàm phán của nhóm P5+1 chưa đạt được tiến triển đáng chú ý. Ông nói: "Nửa cuối năm 2013 sẽ là giai đoạn quan trọng đối với mối quan hệ Israel - Iran - Mỹ. Tôi đoán rằng nhóm P5+1 sẽ đề xuất một cuộc đàm phán mới với Iran trong vòng hai hoặc ba tháng tới, song tới tháng 9 hoặc tháng 10, nếu tình hình không biến chuyển, chúng ta lại quay về vạch xuất phát và Mỹ sẽ phải quyết định bước hành động tiếp theo".
Lời đe dọa về một cuộc tấn công của Ixraen nhằm vào Iran từng được Washington sử dụng làm lý do để áp đặt các biện pháp trừng phạt cứng rắn đối với Iran. Rabi cho rằng chuyến thăm của ông Hagel có thể được coi là một cách "gửi thông điệp tới Iran rằng Mỹ vẫn đang kiềm chế Ixraen tiến hành can thiệp quân sự".
Bộ trưởng Hagel, từng vấp phải sự phản đối của các nhà lập pháp trong phiên điều trần tại Thượng viện trước vấn đề liên quan tới sự ủng hộ của ông đối với Ixraen, nói rằng một phần chuyến thăm lần này của ông là nhằm trấn an Israel rằng "Mỹ cam kết bảo đảm an ninh cho họ". Trước câu hỏi liên quan đến cuộc tranh cãi gần đây của truyền thông Ixraen về việc Israel có thể một mình tấn công Iran, Bộ trưởng Hagel cho rằng "mọi quốc gia có chủ quyền đều có quyền tự vệ. Với chương trình hạt nhân, Iran đã cho thấy bản thân họ là một mối đe dọa, và Ixraen sẽ có những quyết định cần thiết để tự bảo vệ mình". Tuy nhiên ông cũng khẳng định Mỹ và các quốc gia khác tin rằng vẫn còn thời gian để các biện pháp ngoại giao và lệnh trừng phạt quốc tế phát huy tác dụng. Ông nói: "Can thiệp quân sự cần phải là một lựa chọn đáng để cân nhắc. Song theo tôi, hầu hết chúng ta đều cho rằng đó nên là lựa chọn cuối cùng".
Chủ đề thứ hai trong chuyến thăm của Bộ trưởng Quốc phòng Hagel là các diễn biến tồi tệ tại Syria. Giáo sư Rabi cho rằng dư luận trái chiều trong suốt chuyến thăm của ông Hagel sẽ là sự tiếp diễn những gì đã xảy ra trong chuyến thăm khu vực hồi cuối tháng 3 của Tổng thống Mỹ Barack Obama. Ông nói: "Mỹ và các đồng minh muốn lên kế hoạch về giai đoạn sau này" và bởi chính quyền có thể sẽ sụp đổ, "chúng tôi sẽ có một sự chuyển hướng địa chính trị cụ thể tại khu vực, bởi vậy rõ ràng càng chuẩn bị kỹ bao nhiêu, chúng ta càng dễ dàng ứng phó bấy nhiêu".
Israel là điểm dừng chân đầu tiên của ông Hagel trong chuyến công du dài ngày tới Trung Đông. Theo dự kiến, tân Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ cũng sẽ tới Ai Cập, Jordan, Arập Xêút và Các Tiểu vương quốc Arập (UAE). Chuyến thăm lần này của ông diễn ra trong bối cảnh có nhiều quan ngại về ổn định khu vực liên quan tới chương trình hạt nhân Iran, giai đoạn chuyển giao chính quyền dân sự bất ổn tại Ai Cập và cuộc nội chiến đẫm máu ở Syria.
TTK.