Cảnh báo Nga đối mặt với quỹ đạo nguy hiểm về tài chính từ cuộc xung đột ở Ukraine

Các quan chức cấp cao trong chính phủ Liên bang Nga đã cảnh báo Tổng thống Vladimir Putin rằng việc chi tiêu cho cuộc xung đột ở Ukraine đang đi theo một quỹ đạo không còn khả năng duy trì về mặt tài chính. Đây được xem là dấu hiệu nghiêm trọng nhất cho thấy sự chia rẽ trong nội bộ Moskva kể từ khi bắt đầu chiến dịch quân sự quy mô lớn nhằm vào Ukraine.

Theo những người nắm rõ vấn đề và các tài liệu được Bloomberg News xem xét, các quan chức thuộc Bộ Tài chính và Ngân hàng Trung ương Liên bang Nga đã khuyến nghị Điện Kremlin rằng mức chi tiêu quốc phòng dự kiến hiện nay có nguy cơ khiến thâm hụt ngân sách của chính phủ tăng lên tới mức nguy hiểm.

Các quan chức này, ngày càng lo ngại về tình trạng nền kinh tế và ngân sách nhà nước Liên bang Nga trong những tháng gần đây, đã đề xuất cắt giảm thêm chi tiêu quốc phòng. Theo họ, sẽ rất khó để khắc phục tình trạng tài chính công đang căng thẳng nếu không tìm ra các biện pháp nâng cao hiệu quả chi tiêu.

Tuy nhiên, sự chia rẽ giữa các nhà hoạch định chính sách đã xuất hiện khi các quan chức cấp cao trong Bộ Quốc phòng và một số nhân vật trong Điện Kremlin, những người quyết tâm theo đuổi các mục tiêu chiến lược của Tổng thống Putin, kiên quyết bảo vệ ngân sách quân sự.

Họ lập luận rằng việc cắt giảm chi tiêu quốc phòng sẽ gây tổn hại nghiêm trọng cho nền kinh tế vì rất nhiều doanh nghiệp hiện phụ thuộc vào các hợp đồng liên quan đến quân sự.

Một số nguồn tin cho biết Tổng thống Putin đã yêu cầu các quan chức Bộ Tài chính tìm kiếm các khoản cắt giảm ở những lĩnh vực ngân sách khác trước khi động tới chi tiêu quốc phòng.

Những người cung cấp thông tin đều được bảo mật danh tính vì mức độ nghiêm trọng của các lo ngại này chưa từng được công khai.

Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov chưa đưa ra phản hồi ngay lập tức đối với yêu cầu bình luận.

Trong khi đó, chi phí chiến tranh của Liên bang Nga đã vượt xa các kế hoạch trước đây. Tạp chí Financial Times (Anh) dẫn một tài liệu nội bộ của chính phủ Liên bang Nga cho biết chi tiêu quân sự năm nay được dự báo sẽ cao hơn khoảng 2.000 tỷ rúp (28 tỷ USD) so với kế hoạch ban đầu.

Tài liệu này, dựa trên một bức thư của Bộ trưởng Tài chính Anton Siluanov, cảnh báo rằng chính phủ Liên bang có thể phải đóng băng chi tiêu ở các lĩnh vực khác để bù đắp khoản thiếu hụt. Trong kịch bản xấu hơn, mức thiếu hụt có thể tăng lên 4.000 tỷ rúp (56 tỷ USD) trong những năm tới.

Theo báo The Kyiv Post ngày 2/6, Liên bang Nga đã dành 16.840 tỷ rúp (238 tỷ USD) cho quốc phòng và an ninh trong ngân sách năm 2026, tương đương gần 40% tổng chi tiêu của chính phủ.

Khoảng cách ngân sách hiện đã mở rộng đáng kể. Trong bốn tháng đầu năm nay, Liên bang Nga ghi nhận mức thâm hụt 5.900 tỷ rúp (82 tỷ USD), cao hơn nhiều so với dự kiến và là mức lớn nhất kể từ khi chiến dịch quân sự quy mô lớn tại Ukraine bắt đầu.

Chính phủ Liên bang Nga ban đầu dự kiến mức thâm hụt năm 2026 là 3.800 tỷ rúp (53 tỷ USD), nhưng hiện các quan chức cho rằng con số này sẽ lớn hơn nhiều khi chi tiêu tiếp tục tăng trong khi tăng trưởng kinh tế chậm lại.

Bộ trưởng Tài chính Siluanov được cho là đã đề xuất đóng băng tới 2.900 tỷ rúp (40 tỷ USD) chi tiêu trong năm nay nhằm góp phần ổn định ngân sách.

Trong khi đó, nền kinh tế Liên bang Nga cũng đang giảm tốc.

Trong một cuộc trả lời phỏng vấn tờ báo Vedomosti đăng vào ngày 12/5, Phó thủ tướng Liên bang Nga Alexander Novak nói rằng nền kinh tế nước này hiện được dự báo sẽ chỉ tăng trưởng 0,4% trong năm 2026, một sự điều chỉnh giảm mạnh so với dự báo trước đó là tăng 1,3%.

Ông Novak nói rằng nền kinh tế của Liên bang Nga vẫn đang đối mặt với nhiều thách thức sau khi suy giảm trong quý I năm nay.

Theo số liệu được chính phủ Liên bang Nga công bố gần đây, tổng sản phẩm trong nước (GDP) của nước này đã giảm 0,3% so với cùng kỳ năm ngoái trong quý đầu tiên của năm 2026, đánh dấu quý giảm đầu tiên trong ba năm qua.

Sự suy giảm này một phần là hệ quả của đợt tăng thuế vào đầu năm và những thời điểm giá dầu Nga được bán với giá chiết khấu sâu so với giá thị trường do các biện pháp trừng phạt của phương Tây.

Một trong những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng suy yếu của kinh tế 3.000 tỷ USD của Liên bang Nga là chính sách tiền tệ thắt chặt kéo dài - yếu tố mà ông Novak cho rằng sẽ tiếp tục kìm hãm tăng trưởng trong thời gian tới.

Phó thủ tướng Liên bang Nga cũng nhấn mạnh rằng khoảng cách ngày càng lớn giữa cung và cầu trong nền kinh tế thời chiến có thể khiến chính sách tiền tệ thắt chặt này được duy trì lâu hơn.

Kể từ khi chiến tranh Nga - Ukraine nổ ra, chi tiêu quân sự đã trở thành khoản chi lớn nhất trong ngân sách của Liên bang Nga, chiếm khoảng 1/3 tổng chi tiêu.

Kim ngạch xuất khẩu dầu cao hơn do xung đột ở Trung Đông đang mang lại lợi ích cho ngân sách Nga, nhưng cú huých này khó có thể giúp tăng trưởng kinh tế Nga có được một sự phục hồi thực sự.