Rút ngắn thời gian lấy nước vụ Đông Xuân, tiết kiệm khoảng 600 triệu m³ nước

Qua kiểm tra thực tế, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp đánh giá, cùng với việc nâng cấp, đầu tư đồng bộ hệ thống công trình thủy lợi và xây dựng các trạm bơm mới, điển hình là Trạm bơm Phù Sa (Hà Nội), sự chủ động của các địa phương, Tập đoàn Điện lực Việt Nam đã góp phần quan trọng giúp công tác lấy nước đạt hiệu quả cao.

“Thời gian tới, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng các địa phương tiếp tục đầu tư các công trình thủy lợi. Khi các công trình này hoàn thành và đưa vào vận hành, chúng ta hoàn toàn có thể chủ động lấy nước, không còn phụ thuộc tuyệt đối vào việc phải xả nước với lưu lượng lớn từ các hồ thủy điện như trước đây", Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp chia sẻ.

Trước tình hình lấy nước của các địa phương, Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp cho biết, đợt 2 lấy nước được rút ngắn từ 7 ngày xuống còn 5 ngày, kết thúc sớm hơn so với kế hoạch. Hiện nay, một số địa phương có tỷ lệ diện tích lấy nước thấp hơn mặt bằng chung chủ yếu do tập quán canh tác của người dân; nhiều diện tích chưa thu hoạch xong cây vụ Đông để chuẩn bị Tết nên tiến độ lấy nước chậm hơn.

“Tuy nhiên, với các diện tích còn lại, các địa phương hoàn toàn có thể chủ động bổ sung nước bằng các giải pháp kỹ thuật khác. Việc rút ngắn thời gian lấy nước đã giúp tiết kiệm khoảng 600 triệu m³ nước, đưa tổng lượng nước xả thực tế chỉ còn khoảng 3,4 tỷ m³, thấp hơn nhiều so với kế hoạch ban đầu”, Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp cho biết.

Năm nay, do yêu cầu gieo cấy vụ Đông Xuân ở khu vực Trung du và Đồng bằng Bắc Bộ phải hoàn thành trước Tết Nguyên đán, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã chỉ đạo các địa phương gieo cấy đồng loạt, tránh kéo dài thời gian, qua đó tiết kiệm tối đa nguồn nước.

Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp nhấn mạnh, thành công của các đợt lấy nước năm nay là kết quả của sự phối hợp chặt chẽ giữa Bộ Nông nghiệp và Môi trường với Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), từ khâu xây dựng kịch bản vận hành đến tổ chức thực hiện. EVN đã luôn bảo đảm lưu lượng xả bằng hoặc cao hơn yêu cầu, không chỉ trong thời gian lấy nước mà ngay cả sau khi kết thúc đợt xả vẫn tiếp tục tăng cường phát điện tại các nhà máy lớn để duy trì mực nước thuận lợi trên sông Hồng.

Những năm gần đây, do diễn biến phức tạp của thời tiết và tình trạng hạ thấp lòng dẫn sông Hồng, mực nước sông thường xuyên xuống thấp và không ổn định, khiến Trạm bơm Phù Sa cũ không thể vận hành theo đúng thiết kế. Trạm bơm dã chiến gây tốn kém và kém hiệu quả. Xuất phát từ yêu cầu cấp bách, Trạm bơm Phù Sa mới đã được đầu tư xây dựng và hiện có thể vận hành ở mực nước rất thấp, không phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn xả bổ sung từ các hồ thủy điện, nhưng vẫn đáp ứng đầy đủ nhu cầu lấy nước cho sản xuất.

Ông Nguyễn Đình Hoa, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, cho biết việc Bộ Nông nghiệp và Môi trường đầu tư Trạm bơm Phù Sa với công nghệ hiện đại đã góp phần giải quyết căn bản những khó khăn về nguồn nước tưới cho sản xuất nông nghiệp của Thủ đô. Thành phố cũng thường xuyên quán triệt các cấp chính quyền và người dân áp dụng các biện pháp, công nghệ tưới tiết kiệm nước, góp phần bảo đảm an ninh nguồn nước và nâng cao hiệu quả sản xuất trong thời gian tới.

Tại tỉnh Phú Thọ, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Huy Nhuận cho biết, đến nay nguồn nước phục vụ sản xuất nông nghiệp trên địa bàn tỉnh cơ bản được bảo đảm. Cả nguồn nước lấy từ sông Hồng và hệ thống hồ chứa, đập thủy lợi đều đáp ứng yêu cầu tưới tiêu cho vụ Đông Xuân. Ngành nông nghiệp tỉnh đã chỉ đạo các địa phương phối hợp chặt chẽ trong điều tiết, dẫn nước đúng quy định, vừa phục vụ sản xuất trong tỉnh, vừa góp phần bảo đảm nguồn nước chung cho khu vực.

Sau khi kết thúc đợt lấy nước thứ 2, các địa phương và nông dân cần tập trung giữ nước trên ruộng, thực hiện tưới dưỡng hợp lý cho lúa và các cây trồng khác, áp dụng các quy trình tưới tiết kiệm nhằm nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, ông Nguyễn Huy Nhuận nhấn mạnh.

Ghi nhận tại cánh đồng xã Phùng Nguyên (Phú Thọ), nông dân Nguyễn Thị Huê cho biết, đợt lấy nước thứ nhất phục vụ ngâm ủ ruộng được triển khai kịp thời, tạo điều kiện thuận lợi cho bà con làm đất, chuẩn bị gieo cấy. Đợt lấy nước thứ hai tiếp tục đáp ứng tốt nhu cầu cấy lúa; dù một số thửa ruộng vùng cao nước về chậm hơn, song nhìn chung không ảnh hưởng đến tiến độ sản xuất. Dự kiến, toàn bộ diện tích gieo cấy sẽ hoàn thành trong vài ngày tới, trước Tết Nguyên đán.

Theo Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi, đến 15 giờ ngày 2/2, diện tích có nước phục vụ gieo cấy vụ Đông Xuân 2025-2026, khu vực Trung du và Đồng bằng Bắc Bộ là 424.179 ha/481.464 ha, đạt 88,1%.

Cụ thể, Ninh Bình đạt 96,8% diện tích cần lấy nước, Hưng Yên 95,6%, Phú Thọ 93,4%, Hải Phòng 88,2%, Bắc Ninh 70,7%, Hà Nội 65,8%. 

Ngày 2/2, Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi đã có công điện số 03/CĐ-TL-VHTT về việc điều chỉnh mực nước lấy nước đợt 2 phục vụ gieo cấy lúa vụ Đông Xuân 2025-2026, khu vực Trung du và Đồng bằng Bắc Bộ.

Theo đó, đợt 2 lấy nước được điều chỉnh như sau: Tiếp tục duy trì nguồn nước bổ sung như hiện tại đến hết 24 giờ ngày 2/2/2026 (giảm 2 ngày so với kế hoạch đã thông báo tại Văn bản số 730/TB-BNNMT ngày 11/12/2025 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường).

Thời gian còn lại của đợt 2 (từ 0h ngày 3/2 đến 24h ngày 4/2/2026), duy trì mực nước tại Sơn Tây ở mức 1,3 - 1,5m để tạo điều kiện thuận lợi cho các địa phương hoàn thành kế hoạch lấy nước; sau khi kết thúc đợt 2, các hồ chứa thủy điện vận hành theo quy định của quy trình vận hành liên hồ chứa.