‘Nóng’ nhân lực số, kết hợp sinh trắc học và AI để chống gian lận thanh toán

Thanh toán qua mã QR tăng trên 50%, chú trọng an ninh bảo mật  

Bên lề Hội thi Chuyển đổi số ngành Ngân hàng năm 2026 diễn ra ngày 22/5 với chủ đề “Chủ động số hóa - Bứt phá tương lai”, Vụ trưởng Vụ Thanh toán (NHNN) ông Phạm Anh Tuấn cho biết, quá trình chuyển đổi số của ngành Ngân hàng đã đem lại hiệu quả tích cực.

Theo đó, tốc độ thanh toán không dùng tiền mặt tại Việt Nam trong 5 tháng đầu năm 2026 tăng khoảng 38% so với cuối năm 2025. Trong đó, giao dịch trên Internet tăng 66%, giao dịch trên kênh di động tăng 33%, đặc biệt thanh toán qua mã QR (mã phản hồi nhanh) tăng trên 50%.

Hạ tầng thanh toán số hiện đã đáp ứng đầy đủ các yêu cầu thanh toán của người dân và doanh nghiệp. Bên cạnh đó, ngành Ngân hàng đã triển khai thanh toán song phương với một số quốc gia. 

Từ đầu năm 2026 đến nay, Việt Nam đã triển khai thanh toán qua mã QR với Trung Quốc và Hàn Quốc.“Dự kiến từ ừ nay đến cuối năm, Việt Nam sẽ tiếp tục triển khai thanh toán song phương qua mã QR với Singapore, Đài Loan (Trung Quốc), Ấn Độ. Trong tương lai, chúng ta cũng sẽ tiếp tục triển khai thanh toán song phương với các quốc gia trong khu vực cũng như châu Á”, ông Phạm Anh Tuấn cho biết.

Đại diện NHNN nhấn mạnh, trong chuyển đổi số, yếu tố quan trọng nhất vẫn là con người trong việc vận hành, sử dụng công nghệ để cung cấp các sản phẩm, dịch vụ cho người dân và doanh nghiệp.  Thời gian qua, Chính phủ đã có nhiều chính sách thu hút nhân tài công nghệ nhằm hỗ trợ doanh nghiệp, tổ chức có đủ nguồn lực cho quá trình chuyển đổi số. Phía NHNN kỳ vọng, với sự hỗ trợ của các trường đại học thông qua đào tạo nguồn nhân lực phù hợp với yêu cầu thị trường, điểm nghẽn về nhân lực sẽ từng bước được tháo gỡ. 

“Thông qua cuộc thi này, chúng ta sẽ tiếp cận với một tư duy mới: Chuyển đổi số không chỉ là số hóa các quy trình mà là tái cấu trúc hệ thống vận hành của ngành ngân hàng, qua đó cung cấp các dịch vụ với chi phí hợp lý nhất”, ông Phạm Anh Tuấn nhấn mạnh.

Theo bà Phùng Nguyễn Hải Yến, Phó Tổng giám đốc Vietcombank, chuyển đổi số trong ngân hàng không chỉ dừng ở đầu tư công nghệ, quan trọng hơn là tạo ra trải nghiệm liền mạch, an toàn và thuận tiện cho khách hàng. Thanh toán không tiền mặt tại Việt Nam đang tăng trưởng nhanh, đặc biệt trên nền tảng di động và thanh toán QR. Điều này đòi hỏi các ngân hàng liên tục nâng cấp hạ tầng công nghệ, tăng năng lực xử lý giao dịch và bảo vệ dữ liệu khách hàng. 

“Giai đoạn mới, chuyển đổi số cần hướng tới xây dựng hệ sinh thái số toàn diện, lấy khách hàng làm trung tâm thay vì chỉ số hóa quy trình nội bộ. Trong đó, dữ liệu, trí tuệ nhân tạo (AI) và cá nhân hóa dịch vụ sẽ là những yếu tố tạo lợi thế cạnh tranh cho ngân hàng”, bà Phùng Nguyễn Hải Yến cho biết.

Bà Từ Thị Kim Thanh, Thành viên Hội đồng thành viên, Chủ tịch Công đoàn Agribank cho rằng, cốt lõi của chuyển đổi số không chỉ nằm ở công nghệ mà còn ở sự chấp nhận, khả năng thích ứng và thay đổi của con người trước những chuyển biến đó. Dù công nghệ có hiện đại đến đâu, cuối cùng vẫn phải do con người vận hành và phục vụ con người.

“Với Agribank, chuyển đổi số không chỉ là đưa dịch vụ lên môi trường trực tuyến mà còn là thiết kế một hành trình trải nghiệm toàn diện cho khách hàng, bảo đảm sự an toàn, đơn giản, tiện lợi và gần gũi với từng nhóm khách hàng khác nhau”, bà Từ Thị Kim Thanh cho biết.

“Doanh thu từ ngân hàng số của BIDV hiện chiếm khoảng 15% tổng thu nhập. Nếu trước đây, BIDV chủ yếu vận hành công nghệ, hiện chúng tôi đã chuyển sang làm chủ công nghệ. Khoảng 70% các đầu vào công nghệ chủ chốt đã được chính đội ngũ kỹ sư và nhân sự BIDV triển khai, vận hành và làm chủ”, ông Nguyễn Chiến Thắng, Giám đốc Ban công nghệ BIDV

Hiện, hơn 93% giao dịch được thực hiện trên kênh số của BIDV với khối lượng giao dịch rất lớn cùng sự gia tăng mạnh mẽ của người dùng. Theo ông Nguyễn Chiến Thắng, chuyển đổi số không còn là một hoạt động đơn lẻ mà đã trở thành yếu tố quan trọng để thu hút khách hàng, gia tăng doanh thu, đặc biệt giữ chân khách hàng lâu dài.

Phía BIDV nhận thấy, công nghệ không phải là thách thức lớn nhất. Điều quan trọng hơn là đổi mới tư duy và xây dựng năng lực sáng tạo trong toàn bộ tổ chức. BIDV đã đầu tư mạnh mẽ cho công nghệ, tuy nhiên việc thay đổi văn hóa và tư duy số của từng con người cần có thời gian.

Trong 5 năm qua, BIDV đã triển khai nhiều chương trình nhằm thay đổi tư duy về văn hóa số. Chẳng hạn, khi đưa ra quyết định, ngân hàng luôn hướng tới việc dựa trên dữ liệu. Trong từng khâu tác nghiệp của toàn bộ quy trình vận hành, BIDV đều đưa công nghệ số và đổi mới sáng tạo vào nhằm nâng cao năng suất lao động và hiệu quả vận hành.

“Chúng tôi cũng có nhiều chương trình như Digital Talk, AI Day, đặc biệt là ‘Bình dân học vụ số’ dành cho toàn bộ cán bộ, nhân viên BIDV nhằm nâng cao nhận thức và năng lực số trong toàn hệ thống. Chuyển đổi số không chỉ là câu chuyện công nghệ mà còn là năng lực khám phá, ứng dụng khoa học công nghệ vào từng hoạt động vận hành, dù là nhỏ nhất. Đặc biệt trong lĩnh vực ngân hàng, trước sự bùng nổ của AI và tiền mã hóa trong thời gian qua, nguồn nhân lực số ngày càng trở nên khan hiếm”, ông Nguyễn Chiến Thắng chia sẻ.

Để đáp ứng yêu cầu đó, ngoài việc tăng cường đầu tư công nghệ nhằm nâng cao năng suất lao động và tạo động lực cho cán bộ nhân viên, BIDV cũng liên tục tuyển dụng và tìm kiếm nhân tài ở nhiều lĩnh vực khác nhau để cùng đồng hành trong hành trình chuyển đổi số của ngân hàng.

Siết an ninh, sinh trắc học để chống gian lận thanh toán

Về thách thức an ninh, an toàn trong thanh toán số, lãnh đạo Vụ Thanh toán cho rằng, càng phát triển dịch vụ thanh toán thì càng phải đối mặt với nguy cơ lừa đảo, gian lận.

Thời gian qua, NHNN đã chủ động ban hành nhiều chính sách, quy định pháp lý nhằm hỗ trợ các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán và trung gian thanh toán tăng cường nền tảng an ninh, bảo mật. Trong đó, Thông tư 50 và Thông tư 77 được xem là “kim chỉ nam” yêu cầu các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán phải đáp ứng các tiêu chuẩn cao nhất về an ninh, an toàn hệ thống. Đồng thời, các quy định liên quan đến mở tài khoản, mở thẻ, mở ví điện tử cũng được siết chặt theo hướng tăng cường đối chiếu thông tin sinh trắc học thông qua căn cước công dân gắn chip hoặc VNeID nhằm đảm bảo định danh chính xác người dùng.

Liên quan đến an toàn bảo mật, lãnh đạo Vietcombank nhấn mạnh, cần phối hợp đồng bộ giữa công nghệ, quản trị rủi ro và nâng cao nhận thức người dùng nhằm hạn chế tình trạng lừa đảo, gian lận trên môi trường số.

Bà Phùng Nguyễn Hải Yến, Phó Tổng giám đốc Vietcombank cho biết, ngân hàng đã được chia sẻ dữ liệu dân cư Quốc gia qua VneID (ứng dụng định danh điện tử Quốc gia)), tạo nền tảng quan trọng giúp xác thực khách hàng nhanh chóng và an toàn.

“Chúng tôi ứng dụng công nghệ QR động giúp khách hàng giảm 75% thời gian giao dịch và giảm 100% lỗi nhập liệu thủ công. Công nghệ này hỗ trợ xác thực nhanh chóng, đồng thời đảm bảo an toàn, an ninh trong hoạt động ngân hàng”, bà Phùng Nguyễn Hải Yến chia sẻ. Theo đó, việc khai thác cơ sở dữ liệu Quốc gia về dân cư qua VNeID là yếu tố then chốt, cho phép định danh khách hàng chính xác trên không gian mạng; ngăn chặn hiệu quả tình trạng gian lận hồ sơ giấy tờ, phòng tránh việc mở và sử dụng tài khoản mạo danh.

Ông Nguyễn Việt Anh, Phó Tổng giám đốc phụ trách chiến lược và quản trị Ngân hàng TPBank cho biết, nếu như trước, chuyển đổi số chủ yếu tập trung vào việc số hóa quy trình, số hóa tài liệu, các hoạt động nội bộ cũng như các giao dịch với khách hàng. Đến nay, TPBank tập trung nhiều hơn vào đổi mới số và sáng tạo số nhằm mang đến trải nghiệm khách hàng tốt nhất.

Tốc độ phát triển chuyển đổi số trong lĩnh vực ngân hàng đang diễn ra rất nhanh. Các ngân hàng đều chứng kiến, lượng khách hàng sử dụng và giao dịch trên nền tảng số tăng mạnh. Theo ông Nguyễn Việt Anh, trong quá trình đó, luôn có những thách thức đặt ra, thứ nhất là quy mô và khả năng đáp ứng của hệ thống ngân hàng, đòi hỏi các ngân hàng phải đầu tư, nâng cấp liên tục; thứ hai, bảo đảm các giao dịch của khách hàng được thông suốt và an toàn. 

Về phía TPBank, ngân hàng đã chủ động chuẩn bị cả về năng lực vận hành, lưu lượng giao dịch cũng như các yếu tố an toàn bảo mật; đồng thời, ngân hàng đặc biệt chú trọng đến trải nghiệm của khách hàng trong từng giao dịch. 

“An ninh bảo mật vẫn là thách thức lớn nhất trong chuyển đổi số. Bên cạnh đó, các ngân hàng cũng phải liên tục vượt qua những giới hạn mà chính mình đặt ra. Những giới hạn đó có thể là về công nghệ, về dịch vụ hay về các hệ thống vốn rất nhanh trở nên lỗi thời khi công nghệ thay đổi từng ngày. Các ngân hàng nói chung và TPBank nói riêng luôn phải đổi mới và tự làm mới chính mình”, ông Nguyễn Việt Anh cho biết.

Phát biểu tại Hội thi “Chuyển đổi số ngành Ngân hàng năm 2026” do Công đoàn Ngân hàng tổ chức ngày 22/5 và Vietcombank là đơn vị đồng hành, phối hợp tổ chức, Phó Thống đốc NHNN, ông Phạm Tiến Dũng cho biết, Hội thi được tổ chức trong bối cảnh đặc biệt - một tháng Năm lịch sử với nhiều sự kiện trọng đại; đồng thời diễn ra trong quá trình triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, hướng tới kỷ niệm 75 năm thành lập ngành Ngân hàng.

Hội thi năm nay quy tụ 32 đội thi với hơn 600 thí sinh đến từ các cấp công đoàn, tổ chức tín dụng và đơn vị công nghệ tài chính trong toàn ngành, sẽ tham gia tranh tài qua 3 vòng thi: “Kết sức mạnh”, “Chinh phục kỷ nguyên số” và “Kiến tạo tương lai số”. Đặc biệt, phần thi “Kiến tạo tương lai số” được kỳ vọng sẽ mang đến nhiều ý tưởng, giải pháp sáng tạo gắn với thực tiễn hoạt động ngân hàng, góp phần nâng cao hiệu quả quản trị, tối ưu hóa quy trình nghiệp vụ và thúc đẩy phát triển ngân hàng số trong thời gian tới.