Nâng cao nguồn nhân lực tài chính đạt chuẩn quốc tế

Tuy nhiên, bên cạnh xây dựng, hoàn thiện thể chế, hạ tầng hay chính sách thu hút đầu tư, một vấn đề đang nổi lên như điều kiện mang tính quyết định, đó là nguồn nhân lực tài chính đạt chuẩn quốc tế.

Khi nhân lực đóng vai trò tiên quyết

Theo các chuyên gia, trong cấu trúc của một trung tâm tài chính toàn cầu, mô hình thể chế có thể tham khảo từ các trung tâm lớn, chính sách có thể thiết kế theo thông lệ quốc tế. Tuy nhiên, nguồn nhân lực, từ đội ngũ quản lý, chuyên gia tài chính đến các nhà đầu tư là yếu tố cần thời gian dài để hình thành và tích lũy.

Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Nguyễn Hòa Bình, Chủ tịch Hội đồng điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam (VIFC), cho rằng, việc xây dựng trung tâm tài chính quốc tế gắn chặt với yêu cầu chuyển đổi mô hình tăng trưởng của nền kinh tế. Để duy trì tốc độ tăng trưởng cao và bền vững, Việt Nam cần chuyển sang mô hình phát triển dựa nhiều hơn vào tăng năng suất, đổi mới sáng tạo, chất lượng thể chế và khả năng huy động, phân bổ hiệu quả các nguồn lực.

Theo Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Nguyễn Hòa Bình, một trung tâm tài chính quốc tế hiện đại có thể giúp Việt Nam nâng cấp thị trường vốn, kết nối trực tiếp với các dòng vốn toàn cầu, đa dạng hóa sản phẩm tài chính và thúc đẩy các lĩnh vực mới như tài chính xanh, tài chính số – những yếu tố quan trọng cho tăng trưởng dài hạn.

Tuy nhiên, hội nhập tài chính sâu rộng luôn đi kèm rủi ro. Lịch sử kinh tế thế giới cho thấy nhiều quốc gia đã không thành công, thậm chí phải trả giá khi mở cửa tài chính mà thiếu chuẩn bị về khuôn khổ thể chế, năng lực giám sát và quản trị rủi ro vĩ mô. Vì vậy, Phó Thủ tướng Thường trực Nguyễn Hòa Bình cho rằng, việc xây dựng VIFC cần dựa trên năm yếu tố cốt lõi: Năng lực kết nối toàn cầu; hạ tầng pháp lý ổn định, minh bạch và tiên tiến; nguồn nhân lực chất lượng cao; năng lực điều hành, quản trị theo chuẩn quốc tế và hệ sinh thái hỗ trợ phát triển, bao gồm cả môi trường đầu tư và môi trường sống.

“Năm yếu tố này tạo thành một chỉnh thể thống nhất bảo đảm cho sự vận hành an toàn và hiệu quả của Trung tâm Tài chính quốc tế; trong đó, yếu tố con người giữ vai trò quyết định. Không có đội ngũ quản lý am hiểu thị trường tài chính quốc tế, không có chuyên gia đủ năng lực thiết kế sản phẩm, vận hành hạ tầng giao dịch và giám sát rủi ro thì các cơ chế, chính sách dù tiên tiến cũng khó đi vào cuộc sống”,  Phó Thủ tướng Thường trực Nguyễn Hòa Bình nhấn mạnh.

Cùng quan điểm, ông Hubertus Vaeth, Tổng Giám đốc sáng lập Frankfurt Main Finance, Phó Chủ tịch sáng lập Liên minh các Trung tâm Tài chính quốc tế toàn cầu cho rằng, ưu tiên hàng đầu của một trung tâm tài chính mới nổi chính là nguồn nhân lực, bao gồm cả năng lực quản lý nhà nước (điều tiết) và năng lực thực thi. Một trung tâm tài chính không chỉ cần năng lực điều hành mà còn phải có năng lực giám sát và thực thi hiệu quả. Bên cạnh đó là năng lực kỹ thuật, bởi tài chính hiện nay là ngành công nghiệp được thúc đẩy mạnh mẽ bởi công nghệ. Do đó, khả năng phát triển phần mềm, xây dựng hệ thống quản trị rủi ro hiện đại và các nền tảng công nghệ tài chính là những năng lực không thể thiếu.

Ở góc độ đào tạo, Tiến sĩ Hà Thúc Viên, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Việt Đức cho rằng, việc tham gia “sân chơi” tài chính toàn cầu đòi hỏi nguồn nhân lực không chỉ hiểu về sản phẩm và thị trường trong nước, mà còn phải nắm vững thông lệ quốc tế.

"Với vai trò là một trung tâm tài chính mới, Việt Nam không chỉ đi theo các sản phẩm của những trung tâm đã hình thành, mà cần phát triển các sản phẩm đặc thù để tạo lợi thế cạnh tranh. Điều này đặt ra yêu cầu cao về năng lực chuyên môn cũng như khả năng đổi mới sáng tạo của đội ngũ nhân lực tài chính", Tiến sĩ Hà Thúc Viên nhấn mạnh. 

Đào tạo phải đi trước thị trường

Bài toán nhân lực cho Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam đang được tiếp cận theo hướng kết hợp đào tạo ngắn hạn cho đội ngũ đang làm việc trong ngành với đào tạo dài hạn ở bậc đại học và sau đại học. Một số chương trình đào tạo chuyên biệt đã được triển khai nhằm chuẩn bị nguồn nhân lực cho trung tâm tài chính quốc tế; trong đó, có chuỗi chương trình do Trường Đại học Việt Đức tổ chức với sự tham gia của các chuyên gia đến từ Cộng hòa Liên bang Đức.

Chương trình được xây dựng trên ba trụ cột: đào tạo đội ngũ quản lý; bồi dưỡng, cập nhật kiến thức chuyên sâu cho cán bộ đang làm việc trong lĩnh vực tài chính và phát triển các chương trình cử nhân, thạc sĩ đạt chuẩn quốc tế trong các ngành tài chính, kinh tế và quản trị.

Nội dung đào tạo tập trung vào các nền tảng của một trung tâm tài chính hiện đại như mô hình thể chế, cơ chế vận hành trung tâm tài chính, cấu trúc thị trường tài chính và các vấn đề ổn định kinh tế vĩ mô. Đồng thời, chương trình cũng đi sâu vào các chủ đề mang tính thực tiễn hơn như thiết kế các sản phẩm tài chính đặc thù, xây dựng chiến lược thu hút vốn đầu tư và phát triển hệ sinh thái giao dịch – những yếu tố quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh của Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam trên thị trường toàn cầu.

Theo kế hoạch, các chương trình micro-credentials kéo dài khoảng 12 tuần cũng sẽ được triển khai, tập trung vào kỹ năng phân tích định lượng chuyên sâu trong lĩnh vực tài chính và kinh tế, nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn của quá trình xây dựng trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam.

Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Văn Phúc cho rằng, đào tạo nhân lực cho trung tâm tài chính quốc tế cần được triển khai theo nhiều tầng, từ đội ngũ trực tiếp vận hành trung tâm tài chính đến lực lượng làm việc trong các tổ chức tài chính. Trong bối cảnh thị trường tài chính và công nghệ thay đổi nhanh, các chương trình đào tạo cũng cần được cập nhật thường xuyên.

Theo Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Văn Phúc, hoạt động đào tạo cần gắn chặt hơn với nghiên cứu và tham vấn chính sách trong lĩnh vực tài chính quốc tế, đồng thời mở rộng các chương trình đào tạo kết hợp giữa tài chính với các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo (AI), tài chính xanh… Bên cạnh đó là tăng cường hợp tác với doanh nghiệp, các tổ chức tài chính và đối tác quốc tế nhằm mở rộng đối tượng đào tạo ở nhiều trình độ khác nhau.

Ở góc độ chính sách, Phó Thủ tướng Thường trực Nguyễn Hòa Bình cũng lưu ý đào tạo phải gắn với nhu cầu thực tế của thị trường. “Chúng ta không chỉ đào tạo những gì mình có khả năng giảng dạy, mà phải đào tạo những gì Trung tâm tài chính tại TP. Hồ Chí Minh và Đà Nẵng cần. Không phải đào tạo những gì chúng ta có, mà đào tạo những gì thực tiễn phát triển đòi hỏi”, ông nhấn mạnh.

Để tham gia hiệu quả vào thị trường tài chính toàn cầu, Phó Thủ tướng Thường trực Nguyễn Hòa Bình cũng cho rằng yêu cầu bắt buộc là phải có nguồn nhân lực đạt trình độ quốc tế, đặc biệt tại các cơ quan điều hành và cơ quan giải quyết tranh chấp. Trong giai đoạn đầu, khi nguồn lực trong nước chưa đáp ứng kịp, Việt Nam cần tận dụng hành lang pháp lý để thu hút các CEO và chuyên gia hàng đầu từ các định chế tài chính quốc tế tham gia vận hành; đồng thời xây dựng lộ trình đào tạo bài bản để đội ngũ nhân sự trong nước từng bước tiếp nhận chuyển giao.

Trong cuộc cạnh tranh giữa các trung tâm tài chính toàn cầu, nhân lực thường là lợi thế dài hạn và khó sao chép nhất. Singapore, Hong Kong (Trung Quốc) hay Dubai đều đầu tư mạnh vào giáo dục tài chính và thu hút nhân tài quốc tế. Với Việt Nam – một trung tâm tài chính mới nổi, việc chuẩn bị nguồn nhân lực không chỉ là nhiệm vụ của riêng ngành giáo dục, mà là nền tảng quyết định khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị tài chính toàn cầu trong nhiều thập niên tới.