Trung Quốc bổ sung công cụ tài chính mới để mở rộng sử dụng đồng NDT

Phòng ngừa rủi ro cho nhà đầu tư nước ngoài

Trung Quốc vừa cho phép giao dịch hợp đồng tương lai trái phiếu chính phủ tại thị trường nước ngoài, trong bước đi mới nhằm mở rộng phạm vi sử dụng của nhân dân tệ trong đầu tư và thanh toán quốc tế.

Theo Nikkei Asia, ngày 3/8, Sở Giao dịch Chứng khoán Hong Kong (HKEX) bắt đầu giao dịch hợp đồng tương lai trái phiếu chính phủ kỳ hạn 5 năm. Phát biểu tại sự kiện, Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Trung Quốc Wu Qing cho biết nhà đầu tư nước ngoài hiện nắm giữ khoảng 3.200 tỷ nhân dân tệ, tương đương 475 tỷ USD, trái phiếu Trung Quốc. Quy mô này kéo theo nhu cầu ngày càng lớn về các công cụ giúp kiểm soát rủi ro biến động lãi suất.

Wei Li, người đứng đầu bộ phận đầu tư đa tài sản tại BNP Paribas Securities, nhận định trái phiếu Trung Quốc đã trở thành một lựa chọn khả thi đối với các nhà đầu tư tổ chức quy mô lớn.

Theo ông Li, căng thẳng địa chính trị đang thúc đẩy các quỹ tài sản quốc gia ngoài phương Tây chuyển vốn sang Trung Quốc trong nỗ lực đa dạng hóa danh mục vốn trước đây tập trung nhiều vào tài sản bằng USD. Saudi Arabia và Kuwait là những ví dụ điển hình. Ông cho rằng việc đưa hợp đồng tương lai trái phiếu chính phủ vào giao dịch sẽ tạo thêm động lực cho xu hướng này.

Nhà đầu tư trái phiếu có thể kết hợp các hợp đồng hoán đổi lãi suất với hợp đồng tương lai trái phiếu chính phủ để phòng ngừa rủi ro. Những cải thiện trong thị trường Trung Quốc có thể giúp chi phí phòng hộ giảm 30-50% so với các giải pháp giao dịch phi tập trung (OTC).

Từng bước mở cửa thị trường tài chính

Động thái mới nằm trong quá trình Trung Quốc từng bước nới cửa hệ thống tài chính vốn tương đối khép kín, chủ yếu thông qua Hong Kong. Chương trình Bond Connect được triển khai năm 2017 đã mở đường cho nhà đầu tư nước ngoài tiếp cận thị trường trái phiếu Trung Quốc đại lục. Đến năm 2023, Swap Connect tiếp tục bổ sung các công cụ giúp nhà đầu tư phòng ngừa rủi ro.

Tuy nhiên, Bắc Kinh đặc biệt thận trọng với trái phiếu chính phủ, bởi đây là loại tài sản phản ánh trực tiếp mức độ tín nhiệm của một quốc gia trên thị trường quốc tế. Trung Quốc từng thử nghiệm hợp đồng tương lai trái phiếu chính phủ tại Hong Kong vào tháng 4/2017, nhưng hoạt động giao dịch đã bị đình chỉ vào cuối năm đó.

Việc hạn chế tiếp cận các sản phẩm tài chính trên thị trường đại lục từng khiến nhiều nhà đầu tư quốc tế thất vọng. Tháng 9/2021, Quỹ hưu trí Chính phủ Nhật Bản cho biết sẽ không đầu tư vào trái phiếu chính phủ Trung Quốc, một phần do thanh khoản thấp và nhà đầu tư nước ngoài không thể tham gia giao dịch hợp đồng tương lai.

Năm 2016, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) đưa nhân dân tệ vào rổ tiền tệ dùng để định giá tài sản dự trữ Quyền rút vốn đặc biệt (SDR), qua đó đánh dấu sự công nhận quan trọng đối với vai trò quốc tế của đồng tiền Trung Quốc. Tuy nhiên, việc sử dụng nhân dân tệ trên quy mô rộng vẫn gặp trở ngại do Bắc Kinh siết chặt các quy định tài chính nhằm hạn chế dòng vốn chảy ra ngoài trong bối cảnh tăng trưởng kinh tế chậm lại.

Giao dịch bằng nhân dân tệ tăng mạnh

Biến động trên thị trường quốc tế đang góp phần thúc đẩy việc sử dụng nhân dân tệ trong thanh toán thương mại. Trong 6 tháng đầu năm, các giao dịch thương mại được thanh toán bằng đồng tiền này thông qua những kênh như Hệ thống thanh toán liên ngân hàng xuyên biên giới Trung Quốc (CIPS) đạt 7.710 tỷ nhân dân tệ (khoảng 1,15 tỷ USD), tăng 21% so với cùng kỳ năm trước và là mức cao kỷ lục trong nửa đầu năm.

Iran đang sử dụng nhân dân tệ ngày càng nhiều, trong đó có việc thanh toán bằng đồng tiền Trung Quốc cho hoạt động xuất khẩu dầu sang nước này, trong bối cảnh các lệnh trừng phạt của Mỹ hạn chế khả năng sử dụng USD. Nga, quốc gia cũng chịu các lệnh trừng phạt, cùng những nước đang tăng cường quan hệ kinh tế với Trung Quốc như Saudi Arabia, cũng ngày càng sử dụng nhân dân tệ trong giao dịch.

Xu hướng này đồng thời tạo ra nhu cầu tìm kiếm các kênh đầu tư đối với lượng nhân dân tệ mà những quốc gia trên đang nắm giữ. Trái phiếu chính phủ Trung Quốc còn có thể được sử dụng làm tài sản thế chấp cho các tổ chức tài chính vay nhân dân tệ.

Trong khi đó, thị trường trái phiếu chính phủ Mỹ và Nhật Bản đang chứng kiến biến động lớn hơn. Từ đầu năm đến nay, lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 10 năm của Nhật Bản tăng khoảng 0,9 điểm phần trăm, trong khi mức tăng tại Mỹ là 0,6 điểm phần trăm. Trái lại, lợi suất trái phiếu cùng kỳ hạn tại Trung Quốc giảm khoảng 0,2 điểm phần trăm. Nhu cầu nội địa yếu được cho là sẽ tiếp tục kìm hãm lạm phát tại nền kinh tế lớn thứ hai thế giới.

Chính quyền đang hướng tới mục tiêu xây dựng Trung Quốc thành một cường quốc tài chính, trong đó quốc tế hóa nhân dân tệ là một trong những ưu tiên được đưa vào kế hoạch 5 năm bắt đầu từ năm nay.

Dù vậy, mức độ hưởng ứng của giới đầu tư đối với những nỗ lực này vẫn chưa rõ ràng. Lượng hợp đồng mở trên thị trường tương lai trái phiếu kỳ hạn 5 năm hiện vào khoảng 1.800 hợp đồng, hơn gấp đôi con số ghi nhận trong ngày đầu giao dịch 3/8. Tuy nhiên, tổng giá trị danh nghĩa mới chỉ khoảng 900 triệu nhân dân tệ, cho thấy phần lớn nhà đầu tư vẫn đang thận trọng quan sát.

Giới phân tích cho rằng Trung Quốc khó có khả năng theo đuổi tự do hóa tài chính nếu điều này đe dọa sự ổn định của hệ thống. Khi thị trường trái phiếu chính phủ đại lục tăng nóng vào năm 2024, nhà chức trách được cho là đã tiến hành điều tra một số tổ chức tài chính và yêu cầu rà soát các giao dịch.