Chế biến tôm đông lạnh xuất khẩu tại Công ty cổ phần Thủy sản Thông Thuận Cam Ranh, tỉnh Khánh Hòa. Ảnh minh họa: Phan Sáu/TTXVN
Khánh Hòa có nhiều tiềm năng, lợi thế nổi bật để phát triển ngành thủy sản theo hướng hiện đại, giá trị gia tăng cao. Với gần 500 km bờ biển, hơn 200 đảo lớn nhỏ, nhiều đầm vịnh kín gió và ngư trường rộng lớn, địa phương có điều kiện thuận lợi để phát triển đồng bộ về khai thác, nuôi trồng và chế biến thủy sản.
Bên cạnh đó, nguồn lợi hải sản dồi dào cùng hệ thống cảng cá, khu neo đậu và trung tâm nghề cá đang được đầu tư, tạo nền tảng quan trọng để hình thành chuỗi liên kết từ khai thác, nuôi trồng đến chế biến và tiêu thụ. Đây là lợi thế lớn để Khánh Hòa phát triển ngành chế biến thủy sản gắn với kinh tế biển và hội nhập quốc tế.
Thực tế triển khai cho thấy tiềm năng này đang từng bước được tỉnh Khánh Hòa khai thác khá hiệu quả. Toàn tỉnh hiện có 82 cơ sở chế biến thủy sản xuất khẩu, sản phẩm đã có mặt tại 64 thị trường trên thế giới.
Theo lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường, đến nay giá trị xuất khẩu thủy sản tiếp tục duy trì tăng trưởng. Năm 2024 đạt 829,6 triệu USD. Năm 2025 đạt khoảng 870 triệu USD, tăng 2,9% và chiếm 37,8% tổng kim ngạch xuất khẩu toàn tỉnh, đưa Khánh Hòa vào nhóm 5 địa phương dẫn đầu cả nước về xuất khẩu thủy sản.
Ngành thủy sản cũng đóng vai trò lớn trong giải quyết việc làm, với khoảng 82.988 lao động đang làm việc trong lĩnh vực này. Việc phát triển chế biến thủy sản tiếp tục được xác định là động lực để tạo việc làm ổn định và nâng cao thu nhập cho người dân ven biển.
Theo Chi cục Thủy sản Khánh Hòa, tổng sản lượng thủy sản khai thác và nuôi trồng năm 2025 đạt 106.890 tấn, tăng 0,97% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, sản lượng khai thác đạt 90.091 tấn; nuôi trồng đạt 16.799 tấn. Sản lượng ổn định như trên cho thấy nguồn nguyên liệu phục vụ chế biến còn lớn. Tuy nhiên, đầu ra của một số sản phẩm như cá ngừ vằn, tôm hùm xanh vẫn gặp khó khăn, ảnh hưởng đến tâm lý sản xuất của người dân.
Trước thực tế này, tỉnh đang tập trung phát huy lợi thế gắn với giải quyết các điểm nghẽn của thị trường. Trong khai thác, các lực lượng chức năng triển khai quyết liệt các giải pháp chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định, góp phần tháo gỡ cảnh báo "thẻ vàng" của EC; đồng thời hỗ trợ ngư dân ổn định sản xuất. Trong nuôi trồng, công tác giám sát vùng nuôi được tăng cường, đảm bảo an toàn dịch bệnh và môi trường; hướng dẫn người dân sản xuất theo nhu cầu thị trường.
Đáng chú ý, lợi thế nuôi biển công nghệ cao đang mở ra hướng phát triển mới. Ông Lê Đình Khiêm, Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản, Biển và Hải đảo cho biết, địa phương đã cấp phép cho 5 cá nhân tiên phong nuôi biển công nghệ cao tại khu vực Đầm Bấy, phường Vĩnh Nguyên. Các hộ được cấp phép nuôi cá chim vây vàng, cá bớp trên diện tích 1.000 m2 mặt nước mỗi hộ, với sản lượng dự kiến từ 20 - 30 tấn/năm.
Đây là những mô hình đầu tiên triển khai tại vùng biển từ 3 đến 6 hải lý, cho thấy tiềm năng lớn trong phát triển nuôi biển xa bờ. Việc chuyển dịch từ nuôi ven bờ sang nuôi công nghệ cao không chỉ nâng cao năng suất mà còn góp phần bảo vệ nguồn lợi và tạo sinh kế bền vững.
Tuy nhiên, Khánh Hòa cũng còn những hạn chế cần khắc phục, đó là hạ tầng nuôi trồng và chế biến chưa đồng bộ; nhiều cơ sở quy mô nhỏ; công nghệ ứng dụng vào sản xuất, chế biến chưa sâu; vốn đầu tư cho hạ tầng nghề cá chưa đáp ứng yêu cầu; nguồn nhân lực chất lượng cao của ngành thủy sản từ tỉnh đến địa phương chưa đáp ứng yêu cầu, chưa có cán bộ phụ trách lĩnh vực thủy sản, bố trí kinh phí thực hiện còn hạn chế.
Bên cạnh đó, nguồn lực hỗ trợ đầu tư, xây dựng cơ sở hạ tầng nghề cá chưa được quan tâm đầu tư đúng mức để đáp ứng nhu cầu phát triển và đảm bảo phù hợp với quy mô quy hoạch được duyệt tại Quyết định số 1976/QĐ-TTg ngày 12/11/2015 của Thủ tướng Chính phủ; chưa có sự phối hợp đồng bộ giữa các sở, ngành liên quan để phát huy các nguồn vốn, ứng dụng các tiến bộ khoa học công nghệ và tiêu thụ sản phẩm nhằm giúp các địa phương xây dựng các chuỗi giá trị tiêu thụ, chế biến sản phẩm thủy sản
Trước thực trạng trên, UBND tỉnh Khánh Hòa đã đề ra nhiều giải pháp để tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách thu hút đầu tư vào chế biến sâu, hiện đại hóa công nghệ, phát triển sản phẩm giá trị gia tăng cao. Đồng thời, đẩy mạnh liên kết vùng, phát triển thị trường tiêu thụ và nâng cao chất lượng sản phẩm.
Việc phát huy tiềm năng, lợi thế biển gắn với đổi mới công nghệ và hoàn thiện chính sách chắc chắn sẽ tạo động lực để ngành chế biến thủy sản Khánh Hòa phát triển bền vững thời gian tới. Qua đó, góp phần nâng cao giá trị xuất khẩu, giải quyết việc làm và thúc đẩy kinh tế biển trở thành trụ cột của địa phương.