Tại họp báo thường kỳ Bộ Công Thương diễn ra chiều 7/7, ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu cho biết, trong 6 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam đạt 266,52 tỷ USD, tăng 21% so với cùng kỳ năm trước. Kim ngạch nhập khẩu đạt khoảng 283,17 tỷ USD, đưa cán cân thương mại ghi nhận mức nhập siêu khoảng 16,66 tỷ USD.
Tuy nhiên, theo lãnh đạo Cục Xuất nhập khẩu, cần nhìn nhận con số này trong bối cảnh cơ cấu nhập khẩu của nền kinh tế. "Để lý giải con số nhập siêu này, chúng ta cần nhìn sâu hơn vào cơ cấu các nhóm hàng nhập khẩu, đặc biệt là những nhóm hàng có kim ngạch và tỷ trọng lớn", ông Trần Thanh Hải nhấn mạnh.
Ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu trao đổi tại họp báo.
Theo đó, nhóm điện tử, máy vi tính và linh kiện đạt kim ngạch nhập khẩu khoảng 110 tỷ USD, tăng tới 62% so với cùng kỳ năm trước và chiếm khoảng 38% tổng kim ngạch nhập khẩu. Nhóm máy móc, thiết bị, dụng cụ và phụ tùng đạt khoảng 34,6 tỷ USD, tăng 22,9%, chiếm khoảng 12% tổng kim ngạch nhập khẩu.
"Chỉ riêng hai nhóm hàng này đã chiếm khoảng 51% tổng kim ngạch nhập khẩu. Điều đó cho thấy nhu cầu nhập khẩu linh kiện, máy móc, thiết bị phục vụ đầu tư, lắp đặt và sản xuất trong nước tăng rất mạnh", ông Hải phân tích.
Bên cạnh đó, nhóm năng lượng và nhiên liệu cũng ghi nhận mức tăng đáng kể. Trong 6 tháng đầu năm, kim ngạch nhập khẩu xăng dầu các loại đạt khoảng 5,87 tỷ USD, tăng 7,3%; dầu thô đạt khoảng 4,69 tỷ USD, tăng 17%; than đạt khoảng 4,66 tỷ USD, tăng 21%.
Đối với xăng dầu, lượng nhập khẩu chỉ tăng khoảng 1,1%, nhưng trị giá nhập khẩu tăng do tác động của căng thẳng địa chính trị, khiến giá thế giới tăng cao và kéo theo giá trị nhập khẩu tăng.
Ngoài ra, nhiều nhóm nguyên liệu đầu vào như sắt thép, hóa chất, chất dẻo và sản phẩm từ chất dẻo, nguyên phụ liệu dệt may, da giày... cũng đồng loạt tăng. Theo Bộ Công Thương, đây đều là các nhóm hàng phục vụ trực tiếp cho sản xuất, phản ánh nhu cầu đầu tư và mở rộng sản xuất của doanh nghiệp.
Ông Trần Thanh Hải cho rằng nhập siêu có thể tạo áp lực nhất định trong ngắn hạn đối với một số chỉ tiêu kinh tế vĩ mô. Tuy nhiên, xét về bản chất, phần lớn kim ngạch nhập khẩu hiện nay là nguyên liệu, máy móc, thiết bị phục vụ sản xuất và đầu tư, qua đó tạo nền tảng cho tăng trưởng xuất khẩu trong thời gian tới.
"Nếu đánh giá tổng thể cán cân thanh toán, ngoài cán cân thương mại chúng ta còn có các nguồn thu quan trọng từ đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), dịch vụ và các dòng vốn khác. Do đó, mức nhập siêu hiện nay vẫn đang trong tầm kiểm soát", ông Hải khẳng định.
Để hỗ trợ tăng trưởng xuất khẩu trong những tháng cuối năm, Bộ Công Thương sẽ tiếp tục thúc đẩy khai thác hiệu quả các hiệp định thương mại tự do (FTA), đẩy mạnh xúc tiến thương mại, phát huy vai trò của hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài trong kết nối doanh nghiệp với các nhà nhập khẩu và hệ thống phân phối quốc tế.
Bộ cũng sẽ tăng cường kiểm soát gian lận thương mại, gian lận xuất xứ; đẩy mạnh xác minh xuất xứ đối với các nhóm hàng có kim ngạch lớn, đồng thời theo dõi sát diễn biến nhập khẩu các mặt hàng năng lượng và nguyên liệu đầu vào để có biện pháp điều hành phù hợp.
Về nội dung về dự thảo quy định quản lý ô tô nhập khẩu theo diện quà biếu, quà tặng và tài sản di chuyển, ông Trần Thanh Hải cho biết dự thảo hiện vẫn đang trong quá trình hoàn thiện và Bộ Công Thương đã báo cáo Chính phủ theo quy định.
Theo ông Hải, việc xây dựng quy định mới được thực hiện trên ba nguyên tắc: bảo đảm thống nhất với hệ thống pháp luật hiện hành, đặc biệt là Nghị định số 116/2017/NĐ-CP; ngăn chặn tình trạng lợi dụng hình thức nhập khẩu phi thương mại để kinh doanh thương mại; đồng thời hình thành cơ sở dữ liệu phục vụ công tác quản lý.
Bộ Công Thương đã tổ chức lấy ý kiến rộng rãi các bộ, ngành, đồng thời công khai toàn văn dự thảo trên Cổng Thông tin điện tử của Bộ và Cổng Thông tin điện tử của Chính phủ để các tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp tham gia góp ý.
Đối với đề xuất quản lý hoạt động đăng ký, sang tên, chuyển nhượng phương tiện sau khi nhập khẩu, ông Trần Thanh Hải cho biết Bộ đã nghiên cứu kỹ các ý kiến của các bộ, ngành. Theo ông, nếu bổ sung các biện pháp quản lý sau khi phương tiện đã được nhập khẩu hợp pháp có thể ảnh hưởng đến quyền sở hữu và quyền định đoạt tài sản của công dân. Đồng thời, việc này cũng làm phát sinh thêm nhiệm vụ đối với cơ quan quản lý nhà nước khi phải theo dõi, giám sát phương tiện trong thời gian dài.
"Quan điểm hiện nay là tăng cường quản lý ngay từ khâu nhập khẩu, kiểm soát chặt chẽ hồ sơ, điều kiện nhập khẩu và các tiêu chí liên quan thay vì mở rộng các biện pháp quản lý sau khi phương tiện đã được đưa vào lưu hành", ông Trần Thanh Hải cho biết.
Theo lãnh đạo Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương sẽ tiếp tục nghiên cứu, tiếp thu đầy đủ các ý kiến góp ý để hoàn thiện dự thảo trước khi trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.