Theo truyện cổ, Tiên Dung đã tạo dựng cho Chử Đồng Tử một đời sống vật chất đủ để thăng hoa trên địa hạt tinh thần. Nhưng phiên bản điện ảnh Huyền tình Dạ Trạch lại có chút hoán đổi vai trò của hai người. Chính Chử Đồng Tử lại là người giúp đỡ Tiên Dung khi sa cơ lỡ bước.
Thay vì thuyền rồng tiền hô hậu ủng, Tiên Dung trong Huyền tình Dạ Trạch rong thuyền độc mộc đi một mình.
Chử Đồng Tử dĩ nhiên đầy đủ các phẩm chất để trở thành thánh nhân như Tiên Dung nhận định: “Người có nhân so phần chẳng khó/ Hưởng phúc giời hẳn có lúc lên". Nhưng nếu không có màn gặp gỡ thiên định và tuyệt đỉnh lãng mạn nơi bãi Tự Nhiên thì cũng chưa biết mỗi người sẽ đi về đâu.
Có thể hiểu một cách nôm na Chử Đồng Tử như hạt giống quý thì Tiên Dung giống như mảnh đất lành. Sau này Chử Đồng Tử được suy tôn là ông tổ của nhiều ngành nghề trong đó có thương nghiệp. Nhưng nếu không có “vốn” ban đầu từ Tiên Dung, sao Chử Đồng Tử có thể nên nghiệp “doanh nhân”.
Nhưng tất nhiên vì cả hai đều sẵn cốt tiên nên họ không màng vật chất, mà thăng hoa trong địa hạt tinh thần và cao hơn nữa. Theo tích truyện mà Lĩnh Nam chích quái kể lại thì thì Chử Đồng Tử sẵn sàng để lại vàng cho bạn buôn mang đi giao dịch hộ, bản thân ở lại ngọn núi giữa biển vì đã gặp được thầy để học đạo. Khi Chử Đồng Tử quay về gặp Tiên Dung, thì nàng cũng nghe lời chàng, bỏ hết cơ nghiệp để cùng chồng đi cầu đạo. Hai người bỏ lại cả cơ nghiệp, ra đi chỉ mang theo cây gậy và chiếc nón mà sư phụ Phật Quang truyền cho. Nhưng Hùng Duệ Vương lại hiểu nhầm, cho rằng con gái, con rể muốn làm phản nên hạ lệnh phải triệt hạ ngay.
Đây là lúc Tiên Dung và Chử Đồng Tử thể hiện lòng nhân nghĩa, bao gồm hiếu nghĩa. Chuyện nôm Chử Đồng Tử diễn giải tâm trạng của Tiên Dung: “Chống lại cha ắt đời mai mỉa/ Còn lưu truyền hậu thế ra sao/ Hai người bàn bạc thấp cao/ Thôi đành lướt sóng đi vào cõi tiên…” Cũng vì thế mà người phàm vĩnh viễn mất cơ hội sống cùng tiên thánh.
Diễn viên Thanh Tâm trong vai Tiên Dung.
Những cốt truyện người phàm ghé thăm cõi tiên như Từ Thức có không ít dị bản trong các nền văn hóa khác, nhng riêng Tiên Dung- Chử Đồng Tử có vẻ là cốt truyện độc nhất vô nhị của Việt Nam gắn với một địa danh có thật. Nhân vật lại còn hiển thánh và vẫn được nhiều làng xã thờ phụng cho tới tận ngày nay.
Câu chuyện tình đẹp và huyền ảo bậc nhất của kho tàng truyền thần tiên Việt đã được dựng thành phim. Mặc dù phim chưa khai thác được tính kỳ ảo, hầu như chuyển nhân vật về đời sống hiện thực. Đây có thể cũng là một giải pháp để làm phim với kinh phí có hạn. Như vậy Huyền tình Dạ Trạch vẫn để lại nhiều dư địa cho những lần điện ảnh hóa tiếp theo.
Như trên đã nói, trong cốt truyện gốc, Tiên Dung chính là bệ đỡ vật chất và cả tinh thần cho Chử Đồng Tử làm nên cơ đồ và hiển thánh. Song trong phim Tiên Dung cũng gần như tay trắng làm nên. Nhưng có thể thấy các nhà làm phim qua đó muốn làm nổi bật các phẩm chất trí tuệ của Tiên Dung. Khi để cho bà truyền nghề canh cửi cũng như trị thủy làm vùng bãi bồi trở nên trù phú.
Tiên Dung- Chử Đồng Tử trong phim trải qua nhiều thử thách trước khi nên duyên vợ chồng.
Tình cảm của Tiên Dung - Chử Đồng Tử trong phim trải qua nhiều thăng trầm chứ không ý hợp tâm đầu ngay như truyện. Phim cũng khắc họa một nhân vật không được đề cập trong các bản truyện cổ tích nhưng lại có mặt trong thần phả tại các đền thờ Chử Đồng Tử. Đó là nàng Tây Sa- nàng thiếp của Chử Đồng Tử do chính Tiên Dung tác hợp. Biên kịch gắn lương duyên của Tiên Dung - Chử Đồng Tử với cuộc đấu tranh bảo vệ bờ cõi, với cái kết chắc chắn sẽ khiến nhiều khán giả bất ngờ.
Phim đang phát hành rộng rãi trong dịp Lễ Tình nhân và Tết Nguyên đán.