Đề xuất các giải pháp phát triển bền vững khu bảo tồn biển Cà Mau

Khu bảo tồn biển Cà Mau có tổng diện tích 27.000 ha, gồm 18.000 ha các phân khu chức năng và 9.000 ha vùng đệm. Trong đó, phân khu bảo vệ nghiêm ngặt rộng 2.800 ha, tập trung bảo vệ các hệ sinh thái biển quan trọng; phân khu phục hồi sinh thái hơn 11.230 ha, góp phần tái tạo môi trường sống và nguồn lợi thủy sản; phân khu dịch vụ - hành chính gần 3.970 ha phục vụ công tác quản lý, nghiên cứu và phát triển du lịch sinh thái. Vùng đệm 9.000 ha đóng vai trò giảm thiểu tác động từ bên ngoài, góp phần bảo vệ hiệu quả toàn bộ khu bảo tồn.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Cà Mau, việc thành lập Khu bảo tồn biển nhận được ủng hộ cao của cộng đồng ngư dân để bảo vệ và bảo tồn đa dạng sinh tại các vùng biển ven bờ, khu vực biển quanh các cụm đảo. Từ sau khi thành lập, nhiều giải pháp đã được tiển khai qua đó, góp phần quan trọng trong việc bảo vệ hệ sinh thái đặc trưng tại các cụm đảo, phục hồi đa dạng sinh học và nâng cao nhận thức của cộng đồng ngư dân.

Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau đang đầu tư 18 tỷ đồng lắp đặt 200 phao chuyên dụng để quản lý Khu bảo tồn biển, dự kiến hoàn thành trong năm 2026. Đồng thời, Sở phối hợp với Trung tâm Bảo tồn sinh vật biển và Phát triển cộng đồng tổ chức khảo sát đánh giá nguồn lợi thuỷ sản và đa dạng sinh học tại khu vực biển Hòn Chuối, Hòn Đá Bạc thuộc phạm vi khu bảo tồn biển tỉnh Cà Mau.

Cùng đó, Sở thực hiện chuyển đổi nghề cho cộng đồng ngư dân thông qua các mô hình chuyển đổi nghề gồm: Mô hình nghề ốc bẫy mực, lưới ghẹ, câu kiều và nuôi thương phẩm mực lá. Đồng thời, Sở cũng phê duyệt Đề án chuyển đổi một số nghề khai thác thủy sản ảnh hưởng đến nguồn lợi và môi trường sinh thái trên địa bàn tỉnh Cà Mau đến năm 2030.

Chia sẻ tại hội nghị, ông Bùi Nhật Phương, Phó Chi cục trưởng Chi cục Biển, Hải đảo và Kiểm ngư tỉnh Cà Mau cho biết, việc thực thi pháp luật tại Khu bảo tồn biển Cà Mau được tăng cường thông qua 28 đợt tuần tra, kiểm tra, kết hợp tuyên truyền cho khoảng 3.000 ngư dân về Luật Thủy sản 2017, chống khai thác IUU và các quy định bảo vệ nguồn lợi thủy sản. Lực lượng chức năng cũng phối hợp địa phương kiểm tra, yêu cầu di dời 46 lồng bè nuôi cá khỏi phân khu bảo vệ nghiêm ngặt tại Hòn Chuối và hướng dẫn ngư dân hoàn thiện thủ tục theo quy định.

Ông Phạm Văn Mười, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau cho biết, thời gian tới, Cà Mau tiếp tục triển khai Kế hoạch quản lý Khu bảo tồn biển giai đoạn 2025–2030, đồng thời tham mưu thành lập Ban Quản lý khu bảo tồn biển, xây dựng cơ chế thu phí và phát triển du lịch sinh thái khi đủ điều kiện.

Tỉnh sẽ tăng cường tuyên truyền, đào tạo chuyên sâu cho cán bộ, đầu tư trang thiết bị hiện đại, đóng mới tàu kiểm ngư và triển khai rạn san hô nhân tạo. Công tác tuần tra, xử lý vi phạm tiếp tục được siết chặt; dữ liệu đa dạng sinh học được cập nhật, xây dựng thành cơ sở dữ liệu phục vụ quản lý. Đồng thời, tỉnh phối hợp khảo sát hệ sinh thái, giám sát rạn san hô, hỗ trợ chuyển đổi sinh kế cho ngư dân và đẩy mạnh quản lý rác thải nhựa nhằm bảo vệ môi trường biển và nguồn lợi thủy sản.

Tại hội nghị, các đại biểu cũng đề xuất một số giải pháp để nâng cao hiệu quả quản lí, khai thác khu bảo tồn biển tỉnh Cà Mau. Bà Nguyễn Thị Thu Trang, Điều phối viên Trung tâm Bảo tồn sinh vật biển và Phát triển cộng đồng cho rằng, nguồn lợi thủy sản đang chịu nhiều tác động do biến đổi khí hậu, sạt lở bờ biển, ô nhiễm môi trường, khai thác quá mức và việc sử dụng một số ngư cụ mang tính hủy diệt. Vì vậy, việc triển khai đồng quản lý trong bảo vệ nguồn lợi thủy sản kết hợp bảo tồn biển là yêu cầu cấp thiết nhằm khai thác hợp lý, phục hồi nguồn lợi và phát triển bền vững.

Bà Trang kiến nghị tỉnh Cà Mau cần hướng dẫn thực hành cho các bên liên quan chính và cộng đồng trong việc đồng quản lý, bảo vệ nguồn lợi thủy sản và bảo tồn biển. Cùng đó, phát huy vai trò của người dân trong việc chủ động phát hiện, phản ánh, tố giác các hành vi khai thác thủy sản trái phép, góp phần ngăn chặn vi phạm và bảo vệ bền vững nguồn lợi thủy sản.