Giải quyết dứt điểm nạn vứt xác động vật trên kênh dẫn nước đến hồ Dầu Tiếng

Thời gian gần đây, dòng kênh dẫn Dầu Tiếng - Phước Hòa, tuyến kênh huyết mạch chuyển nguồn nước từ hồ Phước Hòa (xã An Thái, Thành phố Hồ Chí Minh) về hồ Dầu Tiếng (tỉnh Tây Ninh) liên tục bị ô nhiễm trước nạn vứt xác động vật chết.

Ghi nhận thực tế của phóng viên trong khoảng thời gian từ ngày 26/12/2025 đến ngày 2/1/2026, tại cống điều tiết K37 (Trạm K37), Chi nhánh Dầu Tiếng -Phước Hòa, thuộc Công ty Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên Khai thác thủy lợi Miền Nam, đóng trên địa bàn xã Trừ Văn Thố, Thành phố Hồ Chí Minh, xác động vật đang phân hủy trở thành nỗi ám ảnh thường trực đối với lực lượng trực tiếp vận hành, bảo vệ công trình.

Ông Trịnh Văn Hoài, Trạm trưởng trạm K37, Chi nhánh Dầu Tiếng - Phước Hòa (thuộc Công ty Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên Khai thác thủy lợi Miền Nam) cho biết, với vai trò trực tiếp quản lý, bảo vệ và vận hành đoạn kênh dẫn nước, ông và các công nhân thường xuyên phải đối mặt với tình trạng xác gia súc, gia cầm chết trôi dạt, mắc kẹt tại cửa cống K37. Theo ông Hoài, hiện tượng này diễn ra gần như hằng ngày, chỉ khác nhau về số lượng.

Là người trực tiếp tham gia trục vớt, ông Hoài thẳng thắn nhìn nhận đây là công việc tiềm ẩn nhiều nguy hiểm. Xác động vật chết là nguồn lây nhiễm mầm bệnh rất lớn; việc tiếp xúc trực tiếp trong điều kiện trang bị bảo hộ còn hạn chế khiến nguy cơ ảnh hưởng sức khỏe đối với lực lượng làm nhiệm vụ luôn hiện hữu. "Có những xác đã phân hủy rất nặng, mùi hôi nồng nặc, khẩu trang thông thường gần như không thể ngăn được", ông Hoài chia sẻ.

Ông Hoài cho biết, sau mỗi đợt trục vớt, đơn vị đều phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương và cơ quan thú y để xử lý đúng quy trình: lập biên bản, phun thuốc khử trùng, rải vôi và chôn lấp sâu tại vị trí quy định, nhằm bảo đảm vệ sinh môi trường và an toàn dịch bệnh. Tuy nhiên, đây chỉ là giải pháp tình thế, không thể giải quyết tận gốc vấn đề.

Ông Lưu Hồng Phong, cán bộ trạm K37 chia sẻ, thời gian qua, lượng rác thải và đặc biệt là xác gia súc, gia cầm trôi dạt về khu vực đầu kênh dẫn Dầu Tiếng - Phước Hòa ở mức đáng báo động. Có nhiều thời điểm, lực lượng vận hành phải tổ chức trục vớt liên tục hằng ngày, khối lượng lên đến hàng tấn.

Theo ông Phong, công việc này đặt lực lượng trực tiếp làm nhiệm vụ trước nhiều khó khăn và rủi ro. Điều đáng lo ngại hơn, là nguy cơ ảnh hưởng sức khỏe lâu dài đối với công nhân, khi khẩu trang thông thường hầu như không có tác dụng, trong khi nhiều xác lợn có dấu hiệu bệnh lý rõ rệt; những xác bị bỏ trong bao kín càng tiềm ẩn rủi ro khó lường.

Ông Phong kiến nghị chính quyền cấp cơ sở cần vào cuộc quyết liệt hơn, phối hợp chặt chẽ với đơn vị quản lý thủy lợi trong tuyên truyền, kiểm tra các hộ chăn nuôi, bởi phần lớn hành vi vi phạm diễn ra lén lút vào ban đêm. "Nếu không có sự vào cuộc mạnh mẽ của địa phương, tình trạng này sẽ rất khó giải quyết triệt để".

Trước những cảnh báo ngày càng rõ nét về nguy cơ ô nhiễm và mất an toàn nguồn nước từ hành vi vứt xác động vật xuống kênh dẫn, trao đổi với phóng viên TTXVN, ông Nguyễn Hữu Mạnh, Phó Giám đốc phụ trách Chi nhánh Dầu Tiếng - Phước Hòa (Công ty Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên Khai thác thủy lợi Miền Nam) cho biết, thời gian qua đã xuất hiện tình trạng một số người dân và cơ sở chăn nuôi lén lút vứt xác gia súc, gia cầm chết xuống kênh dẫn Dầu Tiếng - Phước Hòa.

Ngay khi phát hiện, đơn vị quản lý đã tổ chức trục vớt kịp thời tại chỗ, phối hợp xử lý, tiêu hủy đúng quy định nhằm bảo đảm vệ sinh môi trường, không để phát sinh, lây lan dịch bệnh và ảnh hưởng đến chất lượng nguồn nước.

Đây là tuyến kênh chuyển nước thô có vai trò đặc biệt quan trọng, cung cấp nước cho sinh hoạt, sản xuất nông nghiệp và công nghiệp tại nhiều địa phương như Tây Ninh, Đồng Nai và Thành phố Hồ Chí Minh. Việc vứt xác động vật xuống kênh không chỉ làm suy giảm chất lượng nước mà còn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn công trình, nhất là khi xác động vật mắc kẹt tại lưới chắn rác, cửa cống điều tiết. Thực tế đã ghi nhận hiện tượng tắc nghẽn cục bộ tại cống điều tiết K37, ảnh hưởng đến việc vận hành ổn định hệ thống cấp nước.

Theo ông Nguyễn Hữu Mạnh, từ đầu năm 2025 đến nay, chi nhánh đã phát hiện và trục vớt hơn 300 xác động vật với tổng khối lượng lên tới hàng chục tấn. Trước diễn biến phức tạp này, Công ty Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên Khai thác thủy lợi Miền Nam đã tăng cường lực lượng tuần tra, bố trí cán bộ trực trinh sát tại các khu vực trọng điểm, chủ động phối hợp với chính quyền địa phương khoanh vùng những điểm thường xảy ra vi phạm để kiểm tra, xử lý nghiêm theo quy định pháp luật.

Ông Nguyễn Hữu Mạnh nhấn mạnh, nếu không được phát hiện và trục vớt kịp thời, xác động vật phân hủy sẽ làm gia tăng ô nhiễm hữu cơ, phát sinh mùi hôi và vi sinh vật gây bệnh, gây khó khăn cho công tác xử lý nước sinh hoạt và tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng.

Thời gian tới, bên cạnh việc duy trì các biện pháp kỹ thuật, công ty sẽ tiếp tục đẩy mạnh phối hợp với chính quyền địa phương, tăng cường tuyên truyền, vận động người dân và các cơ sở chăn nuôi dọc tuyến kênh nâng cao ý thức, chấp hành nghiêm quy định về bảo vệ môi trường và nguồn nước. Chỉ khi có sự vào cuộc đồng bộ, quyết liệt của các cấp, các ngành và cộng đồng dân cư, tình trạng vứt xác động vật xuống kênh mới được ngăn chặn hiệu quả, qua đó bảo vệ an toàn dòng kênh chuyển nước chiến lược, giữ vững an ninh nguồn nước cho hàng triệu người dân trong vùng.

Tại địa phương, anh Nguyễn Thành Đức (37 tuổi, xã Trừ Văn Thố, Thành phố Hồ Chí Minh) là người dân sinh sống nhiều năm ven tuyến kênh dẫn Dầu Tiếng - Phước Hòa, không giấu được sự bức xúc cho biết, khoảng bốn năm trở lại đây, thường xuyên xuất hiện xác gia súc, gia cầm chết bị vứt trôi nổi, kèm theo rác thải sinh hoạt, khiến môi trường nước bị ô nhiễm nặng nề.

Nhiều thời điểm có từ hai đến ba xác lợn, bò trôi từ thượng nguồn xuống, mùi hôi thối nồng nặc. Điều khiến người dân lo ngại hơn là hành vi xả xác động vật ngày càng liều lĩnh, tinh vi, thường diễn ra vào ban đêm.

Theo Công ty Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên Khai thác thủy lợi Miền Nam, hồ Dầu Tiếng nằm ở thượng nguồn sông Sài Gòn, trải rộng trên địa bàn ba tỉnh, thành phố gồm Tây Ninh, Đồng Nai và Thành phố Hồ Chí Minh. Hồ Dầu Tiếng có diện tích lưu vực khoảng 2.700 km2, dung tích thiết kế đạt 1,58 tỷ m3, tương ứng với cao trình mực nước dâng bình thường +24,4 m. Không chỉ điều tiết, cung cấp nước cho sinh hoạt và sản xuất, hồ còn có ý nghĩa chiến lược trong phòng, chống hạn hán, xâm nhập mặn cho toàn vùng hạ du.

Nguồn nước bổ sung quan trọng cho Hồ Dầu Tiếng được dẫn từ hồ Phước Hòa - công trình đập dâng trên sông Bé với dung tích khoảng 21 triệu m3. Tuyến kênh Phước Hòa - Dầu Tiếng dài gần 40 km, có lưu lượng thiết kế 55 m3/giây, đi qua các địa bàn gồm phường Chơn Thành (tỉnh Đồng Nai) và các xã An Long, Trừ Văn Thố, Bàu Bàng, Long Hòa, Minh Thạnh (Thành phố Hồ Chí Minh), trước khi đưa nước về Hồ Dầu Tiếng. Riêng trong năm 2025, tuyến kênh này đã dẫn hơn 1 triệu m3 nước từ hồ Phước Hòa bổ sung cho Hồ Dầu Tiếng.