Dư địa lớn để chuyển dịch sang nền kinh tế sáng tạo

Bề dày văn hóa bản địa đặc sắc

Sở hữu vị trí chiến lược, Hải Phòng hội tụ trọn vẹn lợi thế giao thương nội địa và quốc tế. Thành phố này kết tinh bề dày di sản từ sự hòa quyện giữa văn hóa biển và nét phóng khoáng của đô thị thương cảng. Đây cũng là nơi tiếp biến, giao thoa giữa hai nền văn hóa Á - Âu, tạo nên một bản sắc Hải Phòng cởi mở, hiện đại và giàu chiều sâu.

Nền tảng đó được bồi đắp bởi chuỗi di sản danh tiếng như quần đảo Cát Bà, được Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc (UNESCO) vinh danh cùng với vịnh Hạ Long là Di sản thiên nhiên thế giới; khu vực trung tâm thành phố mang dấu ấn kiến trúc châu Âu; hay bán đảo Đồ Sơn, được cho là nơi đầu tiên đạo Phật du nhập vào Việt Nam từ thế kỷ thứ III trước Công nguyên.

Bên cạnh hệ thống danh thắng, Hải Phòng là nơi ươm mầm cho những tên tuổi lớn của văn học, nghệ thuật nước nhà như Thế Lữ, Lê Đại Thanh, Nguyên Hồng, Hoàng Quý, Tô Vũ, Văn Cao, Nguyễn Huy Tưởng, Nguyễn Đình Thi... Cùng với chiều sâu nghệ thuật, bản sắc ẩm thực biển đậm đà trở thành một phần di sản sống động, tạo sức hút tự nhiên cho điểm đến này.

Chính kho tàng di sản cùng tính cách phóng khoáng của người miền biển đã trở thành chất liệu bản sắc đặc trưng cho các dự án nghệ thuật, thiết kế và truyền thông hiện đại, mở ra dư địa lớn để Hải Phòng chuyển dịch sang nền kinh tế sáng tạo.

Theo Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố Hải Phòng Nguyễn Thành Trung, sự hiện diện của Nhà hát Hoa Phượng đánh dấu bước phát triển mới về hạ tầng văn hóa, tạo tiền đề để Hải Phòng từng bước hướng tới mục tiêu trở thành "Thành phố âm nhạc". Công trình đóng vai trò hạt nhân kết nối, tạo không gian biểu diễn tiêu chuẩn quốc tế để quy tụ các dòng nhạc hàn lâm, các nghệ sĩ lớn cùng chuỗi sự kiện tầm vóc. Sự kết hợp giữa hạ tầng hiện đại và các sản phẩm bản địa như Foodtour, tour di sản hay các chương trình nghệ thuật quy mô lớn tạo ra sức hút mạnh mẽ, kích cầu tiêu dùng và kéo dài thời gian lưu trú của du khách. Văn hóa, nghệ thuật trực tiếp tạo ra giá trị gia tăng, thúc đẩy chuỗi ngành dịch vụ, thương mại phát triển song hành.

Đây là một trong những mô hình thực tiễn sinh động của Hải Phòng trong việc hiện thực hóa Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam. Chuyển hóa di sản và các thiết chế nghệ thuật thành nguồn lực kinh tế giúp thành phố Cảng mở rộng không gian phát triển, tạo đòn bẩy bền vững cho nền kinh tế đô thị bên cạnh trụ cột công nghiệp, cảng biển, logistics.

Có mặt tại Nhà hát Hoa Phượng trong đêm nhạc của nhạc sĩ Xuân Bình mới đây, cảm giác đầu tiên của anh Nguyễn Ngọc Bình (du khách từ Thành phố Hồ Chí Minh) là sự ngỡ ngàng trước một Hải Phòng rất khác, hiện đại, kiêu hãnh nhưng vẫn vẹn nguyên cái hồn của thành phố Cảng.

Khi những giai điệu trong đêm nhạc "Hải Phòng quê hương tôi" cất lên, cảm xúc thực sự vỡ òa. Âm nhạc ở đây mang chất rất riêng, có cái mênh mang của biển, sự phóng khoáng, góc cạnh cùng tình cảm chân thành của người miền biển. Giữa hệ thống âm thanh, ánh sáng chuẩn quốc tế, từng câu hát như "Tôi người Hải Phòng" hay "Hải Phòng quê hương tôi" chạm thẳng vào tâm trí khán giả.

"Trải nghiệm này cho thấy Hải Phòng cuốn hút nhờ những đêm nghệ thuật đỉnh cao, bên cạnh sức hút quen thuộc từ Foodtour hay di sản kiến trúc. Văn hóa, nghệ thuật ở đây là nhịp đập tâm hồn, là niềm tự hào người Hải Phòng chiêu đãi bạn bè bốn phương. Rời Nhà hát Hoa Phượng khi đêm muộn, dư vị hào sảng của âm nhạc vẫn đọng lại, thúc đẩy tôi muốn quay trở lại thành phố này nhiều lần nữa", anh Bình chia sẻ.

Văn hóa thấm sâu vào từng quyết sách phát triển

Ở góc độ nghiên cứu, Tiến sĩ Bùi Thanh Tùng, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật thành phố Hải Phòng nhận định, công nghiệp văn hóa là ngành kinh tế dựa trên chiều sâu di sản, năng lực sáng tạo và công nghệ tiên tiến, hiện đại. Việc đẩy mạnh lĩnh vực này không chỉ mang lại giá trị kinh tế trực tiếp mà còn gia tăng sức mạnh mềm quốc gia, mô hình đã chứng minh thành công tại Anh, Hoa Kỳ, Hàn Quốc, Trung Quốc hay Nhật Bản...

Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định rõ văn hóa phải đi trước soi đường, thấm vào từng quyết sách phát triển, đề cao giá trị nhân văn, chuẩn mực đạo đức xã hội. Xây dựng và phát triển văn hóa phải thực sự trở thành nền tảng vững chắc, sức mạnh nội sinh của dân tộc và hệ điều tiết cho phát triển nhanh, bền vững đất nước... Với mục tiêu đến giai đoạn 2045 - 2050 trở thành đô thị phát triển hàng đầu châu Á, Hải Phòng sở hữu đầy đủ dư địa để tiên phong cụ thể hóa định hướng này.

Để kiến tạo hệ sinh thái công nghiệp văn hóa bứt phá, Tiến sĩ Bùi Thanh Tùng cho rằng, Hải Phòng cần tập trung vào các giải pháp trọng tâm. Trước hết là hoàn thiện khung chính sách, đơn giản hóa thủ tục hành chính và áp dụng cơ chế ưu đãi nhằm thu hút doanh nghiệp đầu tư vào nghệ thuật biểu diễn, thiết kế, kiến trúc và truyền thông số. Song song đó, thành phố cần có chính sách đãi ngộ thù lao thỏa đáng để đội ngũ văn nghệ sĩ yên tâm sáng tạo, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số và bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ.

Thành phố giữ gìn và phát huy tốt kho tàng di sản văn hóa của cha ông; đổi mới tư duy về sản phẩm và dịch vụ văn hóa; cần quan tâm hơn đến việc hỗ trợ, tạo điều kiện phát huy trí tuệ của đội ngũ nhân lực chất lượng cao trong một số lĩnh vực công nghiệp văn hóa đặc thù như kiến trúc; phần mềm và các trò chơi giải trí, xuất bản, thời trang.

Nâng cao nguồn lực đầu tư tài chính cho văn hóa; đẩy mạnh hoạt động đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực; đẩy mạnh nghiên cứu khoa học và ứng dụng công nghệ trong phát triển văn hóa, nghệ thuật, đặc biệt là chuyển đổi số; tăng cường hợp tác quốc tế, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại, cũng là những nội dung thành phố Hải Phòng cần triển khai thời gian tới.

Kho tàng di sản đồ sộ cùng hạ tầng giao thông kết nối hiện đại chính là điểm tựa để Hải Phòng chuyển hóa tiềm năng văn hóa thành các sản phẩm, dịch vụ chất lượng cao. Đưa văn hóa vào trọng tâm phát triển kinh tế sẽ mở ra không gian tăng trưởng mới, tạo nên một đô thị Cảng văn minh, hiện đại và giàu bản sắc.