Tổng thống Lee Jae Myung đảo chiều chính sách liên Triều, hạ thấp ưu tiên phi hạt nhân hóa, thúc đẩy chung sống hòa bình bằng đối thoại, văn hóa và các sáng kiến giảm căng thẳng quân sự. Ảnh: YONHAP/TTXVN
Theo đài phát thanh quốc tế DW (Đức) ngày 2/1, trong bối cảnh quan hệ liên Triều chạm mức thấp nhất trong nhiều năm, Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung đang thực hiện một bước chuyển mình mạnh mẽ về chiến lược. Thay vì duy trì thái độ cứng rắn của người tiền nhiệm, chính quyền mới tại Seoul đang nỗ lực tháo gỡ bế tắc bằng các cam kết mềm mỏng và những sáng kiến xây dựng lòng tin dựa trên nền tảng văn hóa.
Chuyển dịch ưu tiên: Từ phi hạt nhân hóa đến chung sống hòa bình
Sự khác biệt lớn nhất trong 7 tháng đầu nhiệm kỳ của Tổng thống Lee Jae Myung so với người tiền nhiệm Yoon Suk Yeol chính là thái độ đối với vấn đề vũ khí hạt nhân. Nếu trước đây, ông Yoon kiên quyết coi phi hạt nhân hóa là điều kiện tiên quyết cho mọi cuộc đối thoại, thì ông Lee đã hạ thấp mức độ ưu tiên của vấn đề này.
Theo Giáo sư Choo Jae-woo từ Đại học Kyung Hee (Seoul), Tổng thống Lee hiện chỉ coi phi hạt nhân hóa là một "mục tiêu cuối cùng". Thay vào đó, ông ưu tiên sự ổn định tức thời và chung sống hòa bình. Giáo sư Choo nhận định: "Tổng thống Lee tin rằng bất kỳ bước đi nào để đạt được sự ổn định đều là hợp lý và chính đáng".
Để hiện thực hóa điều này, vào giữa tháng 12/2025, Seoul đã khôi phục văn phòng chính sách Triều Tiên. Dưới thời ông Yoon, văn phòng này tập trung vào các biện pháp trừng phạt, nhưng nay nhiệm vụ cốt lõi đã chuyển sang mở rộng đối thoại quân sự và chuẩn bị cho các cuộc đàm phán giảm căng thẳng.
Taekwondo và những "cánh cửa" ngoại giao mới
Chính quyền của Tổng thống Lee Jae Myung cũng đang tận dụng các yếu tố văn hóa và nhân đạo để làm tan băng quan hệ. Một trong những sáng kiến nổi bật là đề xuất cùng Triều Tiên nộp đơn lên UNESCO để công nhận Taekwondo là Di sản Văn hóa Phi vật thể chung của hai miền.
Bên cạnh đó, hàng loạt rào cản về thông tin và di chuyển cũng đang được xem xét dỡ bỏ. Hàn Quốc đã dỡ bỏ hạn chế đối với báo chí Triều Tiên, cho phép người dân tiếp cận tờ Rodong Sinmun (cơ quan ngôn luận của Đảng Lao động Triều Tiên). Về nới lỏng di chuyển: Đề xuất cho phép công dân Hàn Quốc sang Triều Tiên thông qua ngả Trung Quốc.
Về xem xét dỡ bỏ trừng phạt: Bộ Thống nhất Hàn Quốc đang cân nhắc hủy bỏ một số lệnh trừng phạt từ năm 2010 (liên quan đến vụ tàu Cheonan) để khôi phục thương mại xuyên biên giới. Đặc biệt, Hàn Quốc đã lập ra chức danh "Đặc phái viên hòa bình cho bán đảo (Triều Tiên)" và đề nghị Tổng thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres đến thăm Bình Nhưỡng để làm trung gian hòa giải.
Giảm nhiệt quân sự: Canh bạc đầy rủi ro?
Một dấu hiệu rõ nét khác cho sự thay đổi lập trường là việc cắt giảm các cuộc tập trận quân sự chung với Mỹ vào năm 2025. Bộ trưởng Thống nhất Hàn Quốc Chung Dong-young khẳng định không thể đàm phán khi các hoạt động phô trương sức mạnh quân sự vẫn tiếp diễn.
Tuy nhiên, hướng đi này đang vấp phải những ý kiến trái chiều. Giáo sư quan hệ quốc tế Dan Pinkston (Đại học Troy) cho biết phe bảo thủ tại Hàn Quốc lo ngại kế hoạch của Tổng thống Lee là "ngây thơ" và có thể gây nguy hiểm cho công chúng khi giảm bớt sự chuẩn bị về quân sự.
Bất chấp những nỗ lực từ phía Seoul, Bình Nhưỡng hiện vẫn giữ thái độ im lặng. Lý do được các chuyên gia chỉ ra là sự thay đổi trong bàn cờ địa chính trị thế giới.
Giáo sư Pinkston nhận định, nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un hiện đã có sự hỗ trợ vững chắc về kinh tế và quân sự từ Nga, đặc biệt sau hiệp ước phòng thủ chung năm 2024. Khi Nga cần đạn dược và binh sĩ từ Triều Tiên cho cuộc chiến tại Ukraine, Bình Nhưỡng nhận lại được sự đảm bảo mà không cần phải nhượng bộ Seoul hay Washington.
Cùng với sự hậu thuẫn từ Trung Quốc, Triều Tiên dường như không thấy nhu cầu cấp thiết phải đối thoại. Thậm chí, ông Kim Jong Un gần đây đã tuyên bố Hàn Quốc là "đối thủ chính". Giáo sư Choo nêu quan điểm: "Triều Tiên biết rằng họ sẽ an toàn chừng nào còn nhận được sự hỗ trợ của Trung Quốc và Nga. Chừng nào xung đột ở Ukraine còn tiếp diễn, Bình Nhưỡng sẽ không thấy cần thiết phải đàm phán".
Có thể nói sự chuyển hướng từ "cứng" sang "mềm" của Hàn Quốc đánh dấu một chương mới trong quan hệ liên Triều, nhưng thành công của nó vẫn phụ thuộc rất lớn vào phản ứng từ phía Bình Nhưỡng và những biến động phức tạp của tình hình quốc tế.